Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 14 Mart 2022'de yürürlüğe giren “Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılması Hakkında Tebliğ”i yürürlükten kaldırdı.
Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte, fiziki altınlarını TL mevduat veya katılma hesabına dönüştürenlere uygulanan ilave getiri desteği de sona erdi.
Peki devlet neden ek ödeme yapıyordu?
2022'de başlatılan uygulamanın temel amacı, vatandaşların evde veya kasada tuttuğu fiziki altınları bankacılık sistemine kazandırmaktı.
Bu kapsamda yurt içinde yerleşik gerçek ve tüzel kişiler, ellerindeki fiziki altınları yetkili kuyumcular ve rafineriler aracılığıyla veya doğrudan banka şubelerine götürebiliyordu.
Altınlar bankadaki hesaplara yatırıldıktan sonra Türk lirasına çevriliyor ve karşılığında 3, 6 ay veya 1 yıl vadeli TL mevduat ya da katılma hesabı açılıyordu.
Altınlar neden TL'ye çevriliyordu?
Buradaki amaç, fiziki olarak sistem dışında tutulan altınların bankacılık sistemine girmesini ve TL finansal sisteme kazandırılmasını sağlamaktı.
Bankalar, sisteme getirilen altınları belirlenen dönüşüm fiyatı üzerinden Merkez Bankası'na satıyordu. Vatandaşın altın bakiyesi de bu dönüşüm fiyatı üzerinden TL'ye çevrilerek vadeli hesaba aktarılıyordu.
Merkez Bankası nasıl ek ödeme yapıyordu?
Sistemin dikkat çeken noktası ise vade sonunda sağlanan ilave getiriydi.
Vade sonunda altının dönüşüm fiyatına göre oluşan değer artışı, bankanın ödeyeceği faiz veya kâr payından daha yüksekse aradaki fark için Merkez Bankası devreye giriyordu.
Basitçe söylemek gerekirse, vatandaş altınını TL'ye çevirip vadeli hesaba yatırıyor; belirli şartlar oluştuğunda altının fiyatındaki artıştan kaynaklanan fark da hesaba ek getiri olarak yansıtılabiliyordu.
Bu uygulamayla vatandaşın fiziki altınını bankaya getirmesi teşvik ediliyordu.
İlave getiri uygulaması artık yok
Tebliğin yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte söz konusu sistem kapsamında yeni ilave getiri sağlanmasının hukuki dayanağı da sona ermiş oldu.
Böylece 2022'de yastık altındaki altınları finansal sisteme çekmek amacıyla başlatılan uygulama, yaklaşık dört yılın ardından sonlandırıldı.
Karar, özellikle altınını bankaya getirerek TL mevduat veya katılma hesabına dönüştüren vatandaşlara sağlanan ek getirinin akıbeti açısından önem taşıyor.