- Suç ağlarının sosyal medya üzerinden sistematik şekilde işlediği ortaya kondu.
- Messenger ve özel hesaplar üzerinden çocukların hedef alındığı belirlendi.
- Mahkeme belgeleri ve tanıklıklar iddiaları somutlaştırdı.
- Meta’ya karşı açılan davada yüz milyonlarca dolarlık ceza verildi.
Gazeteci Katie McQue’nun aldığı bir ihbar, sürecin başlangıç noktası oldu. Körfez ülkelerinde göçmen işçi sömürüsünü araştıran McQue, ABD’de çocuklara yönelik istismar ve insan ticaretinin sosyal medya üzerinden hızla yayıldığı bilgisini aldı.
2021’de başlayan bu süreçte gazeteci Mei-Ling McNamara ile birlikte yürütülen araştırma, kısa sürede küresel ölçekte dikkat çeken bir dosyaya dönüştü.
Görünmeyen alanlarda kurulan ağ
Araştırmaya göre suç faaliyetleri büyük ölçüde platformların kamuya açık olmayan bölümlerinde yürütüldü.
Özellikle Facebook Messenger ve Instagram’daki özel hesaplar, insan tacirlerinin çocuklara ulaşmak için kullandığı ana kanallar haline geldi. Faillerin önce hedeflerini belirlediği, ardından güven kazanarak manipülasyon sürecine başladığı ve sonrasında istismar için pazarlama yaptığı tespit edildi.
Mahkeme kayıtlarında, Messenger üzerinden yapılan pazarlıkların detayları yer aldı. Instagram’ın hikaye özelliğinde ise mağdurların adeta “satışa çıkarıldığı” içeriklerin bulunduğu ortaya kondu.
Pandemiyle büyüyen risk
Savcılar ve kolluk kuvvetleri, özellikle pandemi döneminde suçun boyutunun ciddi şekilde arttığını belirtti.
Uzaktan eğitim ve artan ekran süresi, çocukların dijital ortamda daha fazla zaman geçirmesine neden olurken, bu durum onları suç ağları için daha savunmasız hale getirdi.
Bir savcı, süreci şu sözlerle özetledi:
“Artık her şey çevrimiçi. Randevular ayarlanıyor, para dijital aktarılıyor ve süreç tamamen görünmez ilerliyor.”
Tanıklıklar çarpıcı tabloyu derinleştirdi
Araştırma yalnızca belgelerle sınırlı kalmadı, sahadaki tanıklıklarla desteklendi.
Washington’da insan ticareti mağdurlarıyla çalışan Tina Frundt’un aktardığı vakalar, sosyal medyanın ne kadar tehlikeli bir zemine dönüşebildiğini ortaya koydu.
“Maya” takma adıyla anılan 15 yaşındaki bir kız çocuğunun Instagram üzerinden tanıştığı kişiyle buluştuktan sonra hayatını kaybetmesi, araştırmanın en sarsıcı örneklerinden biri oldu.
İçerik denetiminde zafiyet iddiası
Meta için içerik denetimi yapan eski çalışanlar, sistemde ciddi eksiklikler olduğunu öne sürdü.
Çalışanlar, her gün çok sayıda istismar içeriğiyle karşılaştıklarını ancak yaptıkları bildirimlerin büyük bölümünün sonuçsuz kaldığını ifade etti.
Şirketin suç tespit kriterlerinin dar olduğu ve bu nedenle birçok olayda müdahalenin geciktiği ya da hiç gerçekleşmediği iddia edildi.
Dava sürecine etkisi
Araştırma 2023’te yayımlandıktan sonra hukuki süreçlerde önemli bir referans haline geldi.
ABD’de New Mexico Başsavcılığı tarafından Meta’ya karşı açılan davada, bu bulgulara sıkça atıf yapıldı. Dava dilekçesinde platformların “çocukları hedef alan suçlular için bir pazar yerine dönüştüğü” ifadesi yer aldı.
Mahkeme, Meta’yı tüketici koruma yasalarını ihlal ettiği gerekçesiyle 375 milyon dolar para cezasına çarptırdı. Şirket ise karara itiraz edeceğini açıkladı.
Tartışmalar sürüyor
Araştırmanın ardından yeni bulgular da ortaya çıkmaya devam etti.
Messenger ve Meta Pay gibi hizmetlerin de istismar ağlarında kullanıldığı iddiaları gündeme geldi. Ayrıca bazı kayıp çocuk vakalarında sosyal medyanın merkezi rol oynadığı belirtildi.
Öte yandan Meta’nın mesajlaşma sistemlerinde şifreleme kullanımını artırma planı, çocuk güvenliği açısından yeni tartışmalar doğurdu. Uzmanlar, bu tür uygulamaların suçların tespitini daha da zorlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Meta ise eleştirileri reddederek, platformlarında kullanıcı güvenliğini sağlamak için güçlü önlemler aldığını savunuyor. Ancak artan davalar ve ortaya çıkan yeni vakalar, teknoloji şirketlerinin sorumluluğu konusundaki tartışmanın uzun süre devam edeceğine işaret ediyor.