İranlı yirmi iki yaşındaki Masha Amini'nin öldürülmesinin ardından İran'ı da etkisi altına alan protestolar, irili ufaklı seksen beşten fazla şehre yayıldı.
İran'daki protestolar, seçimlerin meşruiyetine itiraz edilen 2009 ve ekonomik meselelere dayanan 2017 ve 2019 protestolarının aksine daha kapsamlı ve büyük bir hal almaya başladı.
İran Parlamentosu Kültür Komisyonu eski başkanı Emad Afrogh, İran'ın Jamaran News gazetesine, protestocuların hem başörtüsü hem de genel olarak sistemde esneklik talep ettiğini belirtti.
Uzmanlara göre İran'da insanların daha geniş bir değişim talep ettiğini de gözlemleniyor. İran halkı bu olayın özelinde; yoksulluk, eşitsizlik, işsizlik ve ayrımcılık gibi yaygın bir şikayet dalgasını ortaya koyuyor. İran toplumu sorunlarla dolup taşıyor ve şimdi çözüm arıyor.
Protestoların ana sloganı “Kadın, Yaşam ve Özgürlük” olarak ortaya çıktı. Kadınlar protestolarda merkezi bir rol oynadı ve reform talepleri İranlı kadınların karşılaştığı zorluklara dair kolektif bir toplumsal bilincin ortaya çıkmasını teşvik etti. Ancak uzmanların belirttiği gibi, protestocuların talepleri çok daha geniş. Protestolar artık tüm İranlıların sahip olduğu haklar ve tanınma ile ilgili.
Protestoların liderleri sadece orta sınıfın üyeleri değil, aynı zamanda çok genç ve ortalama on yedi ila yirmi yaşları arasında olan insanlar. Bu gençlerin protestolardaki varlığı diğer İranlılarda da hayranlık uyandırdı.
Örneğin İranlı bir filozof ola Nasrullah Hikmet ve bir yönetmen olan Suruş Sehhat gibi tanınmış kişiler, İranlı öğrencileri ve gençlerin protestolara katılımını överek, onların “cesaretlerinden” “dersler aldıklarını” belirttiler.
Ama neden bugünün İran gençliği, kendilerinden önceki İranlılar'dan farklı olarak yaşananlara cesurca karşı çıkıyor ve aşırı muhafazakarlıktan kaçınıyor?
Medya Profesörü Shahindokht Kharazmi, bu neslin sürdürülebilir farkındalık ve dijitalizm çağında yetiştiğini düşünüyor ve video oyunlarında talepleriyle nasıl başa çıkacaklarını ve onların peşinden nasıl gideceklerini öğrendiklerini söylüyor.
Kharazmi; “Bu nesil kazanana kadar oynamaya hazır. Bu nesille sınırlama ve filtreleme diliyle konuşup başarı bekleyemezsiniz.” ifadelerini kullanıyor.
Her ne kadar olursa olsun, protestocuların İran'ın mevcut siyasi sisteminde reform çağrısında bulunmamış olmaları, özellikle orta sınıf arasında reformizm söylemiyle hayal kırıklığının ne kadar arttığını gösteriyor.
İnternetin yokluğunda büyüyen ve kendini dünya ile kıyaslama imkanı olmayan bir nesilin haklarını tam anlamı ile istemesi mümkün değildi. Nitekim İranlı orta sınıfın 1997 İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki siyasi düzene karşı ilk yaygın gösterileri başarısız olmuştu.
Bu sorun belliki orada kalmadı. Orta sınıf İranlıların o zamandan kalan hayal kırıklığı, şimdi gençlere verdikleri destek ile yeniden ortaya çıktı. Şimdi bu kuşağın çocukları, yani 2000'lerin gençleri, siyasal sisteme karşı protestolarını kendi tarzlarında ifade ediyorlar.
İranlı teorisyen Maghsoud Farasatkhah'a göre, günümüz gençliği yaşam tarzlarını seçme, uygun iş bulma ve uygun ekonomik koşullarda yaşama özgürlüğünden mahrum bırakıldı.
İran'daki durum bu gençlerin hayat siyasetini direniş siyasetine çevirdiği bir hale geldi. Ve bu nesil “kazanana kadar oynamaya hazır.”