- Robert Fico, NATO'nun 5. maddesi gerekçe gösterilerek Slovakya'nın istemediği bir askeri çatışmaya dahil edilmesini istemediğini söyledi.
- Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, Fico'nun sözlerini "son derece ciddi" olarak nitelendirerek NATO üyeliğinin karşılıklı dayanışma ve sorumluluk anlamına geldiğini savundu.
- Fico, Pavel'in eski bir NATO generali olarak savaşa daha yatkın bir yaklaşım sergilediğini öne sürerek kendisinin barışı tercih ettiğini söyledi.
- Fico yönetimi Ukrayna'ya askeri yardım sağlamama politikasını sürdürüyor. Çekya ise Ukrayna'ya mühimmat desteği ve Rusya'ya yönelik yaptırımları destekleyen NATO üyeleri arasında yer alıyor.
Slovakya ile Çekya arasında NATO'nun 5. maddesi ile ilgili görüş ayrılığı yaşanıyor. Tartışma, Slovakya Başbakanı Robert Fico'nun 17 Eylül'de ülkenin doğusundaki Prešov kentinde yaptığı konuşmayla başladı.
Fico, Slovakya'nın NATO üyeliğinden memnun olduğunu belirtirken, ittifakın kolektif savunma yükümlülüklerinin ülkesini istemediği bir çatışmanın içine çekmesine karşı çıktı.
Fico, Slovakya'nın "herhangi bir 5. Madde yüzünden bir askeri çatışmaya sürüklenmesini" istemediğini söyledi.
NATO'nun 5. maddesi, bir üye ülkeye yönelik silahlı saldırının tüm ittifaka yönelik kabul edilmesini ve üyelerin saldırıya uğrayan ülkeye yardım etmek için gerekli gördükleri adımları atmasını öngörüyor.
Fico'nun açıklaması, özellikle Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle NATO'nun doğu kanadındaki güvenlik risklerinin tartışıldığı bir dönemde geldi.
Pavel: "Dayanışma kelimesini anlamamış"
Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, Fico'nun açıklamalarına tepki gösterdi.
Eski bir NATO generali olan Pavel, Fico'nun 5. maddeye ilişkin sözlerini "son derece ciddi" bir açıklama olarak nitelendirdi. Pavel, NATO'nun yalnızca üyelerini koruyan bir yapı olmadığını, üyeler arasında karşılıklı dayanışma ve sorumluluk bulunduğunu söyledi.
Pavel, "Birisi NATO üyesi olduğu için memnun olduğunu, yani NATO'nun kendisini koruduğunu söylerken başka bir ülke saldırıya uğradığında müdahale etmeye istekli olmadığını söylüyorsa, 'dayanışma' kelimesinin anlamını anlamamıştır" değerlendirmesinde bulundu.
Çekya Cumhurbaşkanı ayrıca ülkesinin Fico'nun yaklaşımını örnek almayacağını belirtti.
Fico'dan Pavel'e yanıt: "Ben barışı tercih ediyorum"
Fico ise Pavel'in açıklamalarına sosyal medya üzerinden yanıt verdi.
Slovakya Başbakanı, Pavel'in eski bir NATO generali olarak savaşa girmeye daha yatkın bir yaklaşım sergilediğini öne sürerken, kendisinin barışı tercih ettiğini belirtti.
Fico, Slovak askerlerinin NATO içerisinden herhangi bir aktörün provoke edeceği bir "askeri maceraya" katılmasına izin vermeyeceğini söyledi.
Slovakya Başbakanı ayrıca Batı'nın askeri söylemini eleştirerek, NATO ile Rusya arasında savaş çıkmasını sağlayacak gerekçelerin aranmasına karşı olduğunu ifade etti.
Ukrayna konusunda iki farklı yaklaşım
Fico ile Pavel arasındaki tartışmanın arka planında iki ülkenin Ukrayna savaşına yönelik politikalarındaki belirgin farklılık bulunuyor.
Fico, 2023'te yeniden başbakan olduktan sonra Slovakya'nın Ukrayna'ya yönelik askeri yardım politikasını değiştirdi. Bratislava, Ukrayna'ya devlet kaynaklarından yeni askeri yardım gönderilmesine karşı çıkarken insani yardımların sürdürülmesini savunuyor. Fico ayrıca Rusya ile diplomatik temasların devam etmesi gerektiğini belirtiyor.
Çekya ise Ukrayna'nın askeri kapasitesinin desteklenmesine yönelik girişimlerde daha aktif bir rol üstlendi. Prag yönetimi özellikle mühimmat tedariki konusunda Ukrayna'ya destek sağlayan ülkeler arasında bulunuyor.
NATO'nun doğu kanadında güvenlik baskısı
Tartışma, NATO'nun doğu kanadında Rusya kaynaklı güvenlik endişelerinin arttığı bir dönemde yaşanıyor.
Son dönemde NATO ülkeleri hava sahası ihlalleri, insansız hava araçları, sabotaj ve siber saldırılar gibi tehditlere karşı savunma kapasitesini güçlendirmeye çalışıyor. NATO'nun doğu kanadındaki ülkeler de hava ve füze savunmasının güçlendirilmesi çağrısında bulunuyor.
Litvanya'da geçen hafta bir Rus yapımı Gerbera tipi İHA'nın NATO hava savunma görevi kapsamında İtalyan savaş uçağı tarafından düşürülmesi de ittifakın doğu kanadındaki güvenlik tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda, olayın Ukrayna'ya yönelik bir saldırıyla bağlantılı olabileceğini belirtirken, Rusya'dan olaya ilişkin doğrulama gelmedi.
5. Madde neden yeniden tartışılıyor?
NATO'nun 5. maddesi ittifakın kolektif savunma mekanizmasının temelini oluşturuyor. Ancak madde, saldırıya uğrayan ülkeye yardım konusunda her üyenin "gerekli gördüğü eylemi" gerçekleştirmesini öngörüyor; bu nedenle her durumda otomatik olarak aynı türde askeri müdahale yapılmasını şart koşmuyor.
Fico'nun açıklamaları ise NATO üyelerinin kolektif savunma yükümlülüklerinin sınırları konusunda siyasi bir tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Pavel'in yaklaşımı, 5. maddenin temelindeki karşılıklı dayanışmaya vurgu yaparken, Fico Slovakya'nın NATO üyesi olmasına rağmen Rusya ile doğrudan bir çatışmaya sürüklenmemesi gerektiğini savunuyor. İki lider arasındaki görüş ayrılığı, Ukrayna savaşının NATO ülkelerinin güvenlik politikaları üzerindeki etkisinin ittifak içinde farklı biçimlerde değerlendirildiğini gösteriyor.