Euractiv’in ulaştığı beş ayrı kaynağa göre, ittifak içi müzakerelerde bu yaklaşım üzerinde genel uzlaşma oluşmuş durumda.
Yeni harcamalar sayılacak
Yeni sistemde Ukrayna için satın alınan silah ve mühimmat ile Ukrayna savunma sanayisine yapılan yatırımlar %1,5'lik "savunma bağlantılı" harcama kategorisine dahil edilecek. Ancak mevcut askeri envanterlerden bağışlanan ekipmanlar bu kapsama girmeyecek; zira bu teçhizat zaten ilk alındığı dönemde NATO’nun mevcut %2’lik savunma harcama hedefi içinde değerlendirilmişti. Ancak bu ekipmanların yerine yapılacak yeni siparişler, %3,5’lik çekirdek savunma harcamalarına dahil edilecek.
İnsani yardım, enerji altyapısı desteği ve sivil projelere yönelik yardımlar ise NATO’nun savunma harcama hedeflerine dahil edilmeyecek.
“Danimarka modeli” ve yerel üretim vurgusu
Müttefik ülkeler arasında Ukrayna’ya doğrudan ekipman bağışı yerine, Ukrayna’daki savunma sanayi firmalarından alım yapma eğilimi giderek öne çıkıyor. İsveç geçtiğimiz hafta Ukrayna yardımını bu yönde değiştirdiğini açıklarken, bu yaklaşım NATO içinde “Danimarka modeli” olarak anılmaya başlandı. Danimarka, Ukrayna’ya yardımını yerli üretim yerine Ukrayna’daki üreticilerden tedarik ederek gerçekleştiren ilk ülke olmuştu.
NATO’nun yeni harcama formülü
NATO’nun masadaki önerisi, her üye ülkenin yıllık GSYİH’sinin en az:
- %3,5’ini doğrudan savunmaya (askeri personel maaşları, silah alımları vb.)
- %1,5’ini savunma ile ilişkili alanlara (siber güvenlik, altyapı, dirençlilik hedefleri, Ukrayna yardımı gibi)
ayırmasını öngörüyor.
Haziran zirvesine hazırlık
Bu yaklaşımın, 24–25 Haziran’da Lahey’de yapılacak NATO Liderler Zirvesi öncesinde netleştirilmesi hedefleniyor.
İttifak yetkilileri, Ukrayna’ya yapılan askeri yardımın NATO’nun doğrudan güvenliğine katkı sağladığını ve bu nedenle yeni savunma harcama formülünde yer almasının “mantıklı ve stratejik” olduğunu vurguluyor. Bu adım, aynı zamanda Avrupa ülkelerinin ABD’ye olan askeri bağımlılığını azaltma yönündeki çabalarını da destekliyor.