- Nijerya'da bir yıl içinde 1.713 kaçırma ve bağlantılı olayında 7 bin 825 kişi kaçırıldı.
- Suç grupları yaklaşık 22,9 milyar naira fidye talep ederken bunun 7,78 milyar nairası ödendi.
- SBM Intelligence verilerine göre Boko Haram'ın bir fraksiyonu, kayda geçen fidye ödemelerinin yaklaşık yüzde 90'ını aldı.
- Kaçırma olaylarının geleneksel olarak yoğunlaştığı Kuzeybatı ve Orta Kuşak'ın dışına yayıldığı, zayıf yargı süreçleri, istihbarat koordinasyonundaki sorunlar, yoksulluk ve işsizliğin örgütlü suçları kolaylaştırdığı belirtildi.
Nijerya'da fidye amacıyla gerçekleştirilen insan kaçırma olaylarının boyutu yeni bir raporla ortaya kondu.
SBM Intelligence tarafından hazırlanan verilere göre Temmuz 2025 ile Haziran 2026 arasındaki 12 aylık dönemde ülke genelinde en az 7 bin 825 kişi kaçırıldı. Bu sayı, bir önceki dönemdeki 4 bin 722 kurbanla karşılaştırıldığında yaklaşık yüzde 66'lık artış anlamına geliyor.
Veriler, 1.411 doğrudan kaçırma vakası ile kaçırma olaylarıyla bağlantılı 302 güvenlik operasyonunu kapsayan toplam 1.713 olay üzerinden derlendi. Rapor döneminde en az 1.142 kişinin de öldüğü bildirildi.
22,9 milyar naira fidye istendi
Rapora göre silahlı gruplar bir yıl içinde yaklaşık 22,86 milyar naira fidye talep etti. Bunun en az 7,78 milyar nairası ödendi.
Ödenen fidye miktarı, bir önceki dönemde kaydedilen yaklaşık 2,56 milyar nairanın üç katından fazla. Rapor, toplam ödemenin yaklaşık yüzde 34'lük bir tahsilat oranına karşılık geldiğini belirtiyor.
Araştırmacılar, gerçek rakamın daha yüksek olabileceği uyarısında bulunuyor. Çünkü fidye ödemelerinin önemli bir bölümü kamuoyuna veya yetkililere bildirilmiyor ve SBM yalnızca doğrulanabilen ödemeleri hesaplamaya dahil ediyor.
Fidye ekonomisinin büyük bölümünü Boko Haram aldı
Raporun dikkat çeken bulgularından biri, fidye ödemelerinin büyük bölümünün Boko Haram'ın bir fraksiyonuna gitmesi oldu.
SBM Intelligence verilerine göre Jama'atu Ahlis Sunna Lidda'awati Wal-Jihad olarak bilinen Boko Haram fraksiyonu, yalnızca sekiz olaydan yaklaşık 7 milyar naira gelir elde etti. Bu rakam, kayda geçen toplam fidye ödemelerinin yaklaşık yüzde 90'ına denk geliyor.
Rapora göre söz konusu grup yaklaşık 9,2 milyar naira fidye talep etti ve bunun yüzde 76'sından fazlasını tahsil etti. Diğer silahlı çeteler ve haydut grupları ise çok daha fazla sayıda olayda fidye talep etmelerine rağmen daha düşük bir tahsilat oranına sahip oldu.
İki toplu kaçırma olayında 7 milyar naira ödendi
Fidye ekonomisindeki artışta iki büyük toplu kaçırma olayının önemli payı bulunuyor.
SBM verilerine göre Nisan 2026'da Borno eyaletinin Ngoshe bölgesinde 416 kişinin kaçırılması sonrasında yaklaşık 5 milyar naira fidye ödendi. Bu, raporda kaydedilen en yüksek tek fidye ödemesi oldu.
Nijer eyaletindeki St Mary’s Okulu'na yönelik Kasım 2025 tarihli saldırıda ise 315 öğrenci ve personelin kaçırılmasının ardından yaklaşık 2 milyar naira ödendiği bildirildi. Bu iki olayın toplamı, ülke genelinde kaydedilen fidye ödemelerinin yaklaşık 7 milyar nairalık bölümünü oluşturdu.
Kuzey bölgeleri krizin merkezinde
Kaçırılmaların büyük bölümü Nijerya'nın kuzeyinde gerçekleşti.
SBM Intelligence verilerine göre Kuzey Nijerya'da 7 bin 334 kişi kaçırıldı. Bu sayı, ülke genelindeki toplam mağdurların yaklaşık yüzde 94'üne karşılık geliyor. Güney eyaletlerinde ise 491 kaçırılma vakası kaydedildi.
Özellikle Kuzeybatı ve Orta Kuşak bölgeleri uzun süredir silahlı çetelerin faaliyetleriyle karşı karşıya. Ancak son rapor, kaçırma faaliyetlerinin bu bölgelerin dışına doğru da yayıldığına dikkat çekiyor. Güneybatıdaki bazı eğitim kurumlarına yönelik saldırılar, organize suç gruplarının faaliyet alanlarının genişlediğine ilişkin örnekler arasında gösteriliyor.
Güvenlik operasyonlarına rağmen kriz sürüyor
Nijerya ordusu ve güvenlik güçlerinin silahlı gruplara yönelik operasyonlarına rağmen kaçırma olaylarının artması, ülkedeki güvenlik sorunlarının devam ettiğini gösteriyor.
Raporda zayıf yargılama süreçleri, güvenlik birimleri arasındaki istihbarat koordinasyonunun yetersizliği, yoksulluk ve işsizliğin organize suç gruplarının faaliyetlerini kolaylaştırdığı belirtildi. Bu koşulların, silahlı grupların yeni üyeler kazanmasına ve bazı bölgelerde kontrol sağlamasına imkan verdiği ifade edildi.
Yaklaşık 700 kişi hâlâ rehin
Nijerya'daki kaçırılma krizinin boyutu, son dönemdeki toplu kaçırma olaylarında da görülüyor.
Reuters'ın 22 Eylül tarihli haberine göre, ülkenin kuzeyindeki Nijer eyaletinde 21 Ağustos'ta düzenlenen saldırılarda kaçırılan yaklaşık 600 kişinin hâlâ silahlı grupların elinde olduğu bildirildi. Yerel topluluklar daha sonra bu sayının 700'e yaklaşmış olabileceğini öne sürdü ancak bu rakam bağımsız olarak doğrulanmadı.
Saldırılarda kadınlar, çocuklar ve yaşlıların da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi kaçırılırken, Devlet Başkanı Bola Tinubu güvenlik güçlerine kurtarma operasyonu başlatılması talimatı verdi. Ancak bölge sakinleri, aradan bir aydan fazla süre geçmesine rağmen rehinelerin akıbeti konusunda yeterli ilerleme sağlanamadığını belirtiyor.
İnsan kaçırmanın cezası idam
Nijerya'da insan kaçırma suçuna ağır cezalar uygulanmasına rağmen fidye amaçlı kaçırma olayları ülkenin önemli güvenlik sorunlarından biri olmaya devam ediyor.
Silahlı gruplar özellikle köyleri, okulları ve ana ulaşım güzergahlarını hedef alıyor. Boko Haram ve DEAŞ'ın Batı Afrika kolu ISWAP gibi örgütlerin yanı sıra çeşitli silahlı çeteler de kaçırma faaliyetlerinde bulunuyor.
Rapor, fidye ödemelerindeki artışın insan kaçırmayı organize suç grupları açısından giderek daha kazançlı bir faaliyet haline getirdiğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle güvenlik operasyonlarının yanı sıra yargı, istihbarat koordinasyonu ve ekonomik koşullara yönelik politikaların da güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.