14 Mart'ta Karadeniz üzerinde bir ABD insansız hava aracının Rus askeri uçakları tarafından düşürülmesi, Ukrayna'daki çatışmanın NATO ile Rusya arasında silahlı bir savaşa dönüştüğüne dair korkuları tetikleyen türden bir gelişme oldu.
Ancak, böyle bir senaryo olasılığı mevcut olmakla birlikte, ne ABD liderliğindeki Batı ne de Rusya şu anda birbirleriyle doğrudan bir çatışmaya ne hazırlıklı ne de istekli görünüyor.
Yine de olay, Ukrayna'daki savaş ve gidişatı hakkında bazı kritik soruları gündeme getiriyor.
Şu anda Rusya, Doğu Ukrayna'daki pozisyonlarını ilerletmek için verdiği muharebelerde ağır kayıplar vermesine rağmen inisiyatifi yeniden kazanmış gibi görünüyor. Geçen yıl, Ukrayna kuvvetleri Doğu ve Güney Ukrayna'da bazı kayıp bölgeleri geri almıştı, ancak sahadaki bu ilerlemeler, özellikle son beş aydır durmuş gibi görünüyor.
Bazı askeri gözlemciler savaşın bir çıkmaza girdiğini düşünürken, bazıları ise, Rusların bir bahar saldırısı başlatmak için hazırlandığını ve böyle bir gelişme olmasın halinde durumun değişeceğine inanıyor.
Ancak her iki durumda da, Rusya'nın Ukrayna savunmasını yavaş yavaş aşındırmasıyla birlikte, savaşın artık tam olarak bir yıpratma dönemine girdiği görülüyor.
Ukrayna'daki askeri durumun yavaş yavaş değişmesi gibi, Batı'da savaşla ilgili kamuoyu algısı da yavaş yavaş değişiyor.
Bazıları yıpratma savaşını Ukrayna halkının yalnızca sefaletini artıran bir savaş olarak görüyor ve bu nedenle savaşan tarafları müzakere masasına getirmek için çaba gösterilmesi gerektiğine inanıyor.
Ancak şahin unsurlar, açmazı kırmak için Ukrayna'ya tanklar, uçaklar ve diğer gelişmiş platformlarla daha sağlam destek verilmesi için baskı yapıyor ve Batı'nın daha uzun bir savaşa hazırlanması gerektiğini belirtiyor.
Büyük bir sempati ve desteğe sahip olan ikinci görüş galip gelirse, o zaman Ukrayna ihtilafının NATO ile Rusya arasında doğrudan bir çatışmaya dönüşmesi tehlikesi kat kat artacaktır.
Buradaki tehlikeler sadece tedarik edilecek ekipmanın türü ve miktarı ile ilgili değil, daha çok operasyonel detaylarda kendini gösterecektir. Görünen o ki, Batı Ukrayna'yı modern tanklar ve uçaklarla donatacaksa, bu sürecin etkili olması en az bir yıl sürecek. Bu süre ayrıca, Ukraynalı personeli bu ekipmanı çalıştırmak üzere eğitmek için gereken minimum süredir.
Ancak sahadaki askeri durum, Ukrayna'nın destekçilerinden savaş ya da barış için çok daha hızlı bir müdahale talep ediyor. Bu nedenle, bazı Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya'nın potansiyel ilerleme dalgasını durdurmak umuduyla teslimatların hızlandırılmasını öneriyor.
Rusya'nın bakış açısına göre, birkaç düzine tank veya uçak savaşı daha da zorlaştıracak olsa da, sonucu değiştirmesi pek olası değil. Nitekim buradaki asıl sorun, bu ekipmanların Ukrayna tarafından nasıl çalıştırılacağı olacaktır.
Örneğin, eski Varşova Paktı üyelerinin envanterinde hala birkaç eski Sovyet savaş uçağı var ve bunlar hızlı bir şekilde Ukrayna'ya nakledilebilir ve daha önce aynı veya benzer platformlarda eğitim almış/çalışmış Ukraynalı pilotlar bunları kullanmakta sorun yaşamazlar.
Ancak bu uçakların etkin bir şekilde faaliyet gösterebilmesi için uçacakları hava meydanları, yeterli füze savunma sistemleri gerektirecektir. Ukrayna'nın hala eski Sovyet teknolojisine dayalı bir operasyonel füze savunması olsa da, hem niceliksel hem de niteliksel olarak, Rusya'nın Ukrayna hava alanlarını bozmaya yönelik kararlı çabasını durdurmak için yeterli değil.
Bu sorunun aslında birden fazla çözümü olabilir. Ancak bu seçenekler yeni gerilimleri de beraberinde getirebilir.
İlk seçenek; Batı'nın Ukrayna'ya gönderdiği füze savunma sistemlerinin operasyonlar için komşu ülkelerdeki hava alanlarına konuşlandırılması ve Ukrayna hava sahasının bu şekilde korunmasıdır.
Ancak böyle bir durumda, bu füze sistemlerinin Ukraynalı olmayan askeri unsurlar tarafından çalıştırılmasını gerektirecektir. Böyle bir durumda ise, Rusların onları tarafsız paralı askerler olarak görmesi pek olası değildir. Rusya, böyle birgelişmeyi NATO ile doğrudan bir savaş olarak kabul edebilir.
İkinci seçenek olarak Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin kullanacağı uçakları komşu ülkelerdeki hava alanlarını kullanarak kaldırmasıdır. Ancak bu da, Rusya'nın bu üsleri meşru bir şekilde bombalaması ile sonuçlanacaktır.
Bu nedenle, Ukrayna'nın ABD liderliğindeki destekçileri bir ikilemle karşı karşıya.
Batı, ya Ukrayna'yı hızla silahlandırarak ve bu adımları atarak Rusya ile doğrudan bir savaş riskini göze alacak ya da Ukrayna güçlerini Batı askeri teçhizatını kullanmak üzere eğitmek için savaşın uzamasını göze alarak gerek maddi ve gerekse de kaybetme külfetine katlanacak.
Bütün bunlar düşünüldüğünde çok sayıda askeri analist, artık müzakereler yoluyla bu çatışmaya bir son vermenin zamanının geldiğini belirtiyor. Zira gelinen noktada savaş, uluslararası tüm kural ve teamüllere meydan okuyacak bir sürece doğru ilerliyor.