Odysseus’un izinde Akdeniz yolculuğu: Türkiye de rotada

İthaka, destanda Odysseus’un ülkesi ve dönmeye çalıştığı evi olarak anlatılıyor. Ancak adayı Odysseus veya eşi Penelope’nin yönettiğini kanıtlayan kesin bir arkeolojik bulgu bulunmuyor.

Adada Odysseus’u tasvir eden antik sikkeler ile MÖ 13. yüzyıla tarihlenen bir saray kompleksi yer alıyor. “Odysseus Sarayı” olarak anılan yapı, destanın geçtiği düşünülen Geç Tunç Çağı’na uzanıyor.

Çanakkale’deki Truva, Odysseus’un uzun dönüş yolculuğundan önce savaştığı kent olarak destanda önemli bir yer tutuyor. Antik kentte yaklaşık 5 bin yıllık geçmişe uzanan farklı yerleşim katmanları görülebiliyor.

Bölgede savaş izlerine rastlansa da bulgular Homeros’un anlattığı Truva Savaşı’nı kesin olarak doğrulamıyor. Ziyaretçiler, antik kalıntıların yanı sıra Truva Müzesi’ni ve Truva Atı’nın büyük ölçekli replikasını görebiliyor.

Tunus kıyılarındaki Cerbe Adası, destanda anlatılan Lotus Yiyenler’in ülkesiyle ilişkilendiriliyor. Hikâyeye göre Odysseus’un adamları burada yedikleri lotus nedeniyle evlerine dönme isteklerini unutuyor.

Odysseus, adada kalmak isteyen adamlarını zorla gemiye bindirerek yolculuğa devam ediyor. Lotus Yiyenler’in yaşadığı yer kesin olarak bilinmese de Cerbe, olası duraklardan biri kabul ediliyor.

Sardinya, büyüleyici şarkılarıyla denizcileri kayalıklara sürüklediğine inanılan Sirenlerle ilişkilendiriliyor. Odysseus, şarkıyı duyabilmek için kendisini geminin direğine bağlatırken mürettebatının kulaklarını balmumuyla kapattırıyor.

Olayın nerede yaşandığı bilinmese de bazı tarihçiler Sardinya’yı olası yerlerden biri olarak değerlendiriyor. Adadaki denizkızı heykeli ve su altı mağaralarında düzenlenen dalışlar, bu bağlantıyı turistik deneyimlere taşıyor.

Sicilya ile İtalya anakarasını ayıran Messina Boğazı, Scylla ve Charybdis efsanesiyle anılıyor. Destanda Odysseus’un gemisi, korkunç bir girdap ile kayalıklarda yaşayan altı başlı canavarın arasından geçmeye çalışıyor.

Bu iki varlığın gerçek olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmuyor. Efsanenin boğazdaki güçlü akıntılar ve tehlikeli kayalıklardan doğmuş olabileceği düşünülüyor.

Malta’ya bağlı Gozo, Odysseus’un yedi yıl kaldığı anlatılan Ogygia Adası’yla ilişkilendiriliyor. Destana göre gemisini kaybeden Odysseus, deniz perisi Calypso’nun yaşadığı adaya sığınıyor.

Ogygia’nın Gozo olduğu iddiası kesin olarak kanıtlanmış değil. Ancak adanın Homeros döneminde Yunan dünyası tarafından bilindiği için olası duraklardan biri olduğu değerlendiriliyor.

Destanda Odysseus’un karşısına canavarlar, tanrılar, büyücüler ve deniz perileri çıkıyor. Bu karakterlerin veya anlatılan olayların gerçek izlerini bulmak günümüzde mümkün değil.

Buna rağmen İthaka’dan Truva’ya, Cerbe’den Gozo’ya uzanan rota, Homeros’un dünyasını Akdeniz coğrafyasında yeniden canlandırıyor. Nolan’ın filmi de binlerce yıllık destanın ilişkilendirildiği bölgelere yönelik ilgiyi artırıyor.