- Yasa dışı üreme hücresi operasyonunun ardından uyaran uzmanlar, Türkiye'de yasak olan yumurta satışının kadın sağlığını doğrudan tehdit eden cerrahi riskler taşıdığını belirtti.
- Kazanç hırsıyla uygulanan aşırı hormon tedavisinin ölümcül sendromlara, cerrahi müdahalenin ise bağırsak delinmesi ve iç kanamaya yol açabileceği kaydedildi.
- Kontrolsüz ve tekrarlayan işlemlerin enfeksiyon yoluyla kalıcı kısırlığa zemin hazırlayabileceğine dikkat çekilerek, maddi vaatlerle hayati tehlikeye girilmemesi çağrısı yapıldı.
İstanbul merkezli 14 ilde düzenlenen yasa dışı üreme hücresi ticareti operasyonunda 36 şüphelinin gözaltına alınması, para karşılığında gerçekleştirilen yumurta toplama işlemlerinin sağlık üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı. Kadınların ekonomik kazanç vaadiyle bu sürece yönlendirilmesinin ciddi riskler barındırdığını belirten Medipol Sağlık Grubu Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Nur Cansu Yılmaz Baldan, gdh'a yaptığı özel açıklamada yumurta toplama sürecinin cerrahi müdahale gerektirdiğini ve kontrolsüz uygulamaların kadınların üreme sağlığını tehdit edebileceğini söyledi.
Üreme hücresi toplama işlemi nasıl gerçekleştiriliyor?
Kadın üreme hücresinin tıp dilinde "oosit" olarak tanımlanan yumurta hücresi olduğunu açıklayan Baldan, yumurta toplama işleminin belirli aşamalardan oluşan tıbbi bir süreç olduğunu ifade etti. Yumurtalıklardan birden fazla olgun yumurta elde edebilmek amacıyla yaklaşık 12-14 gün boyunca hormon içeren iğneler kullanıldığını belirten Baldan, tedavinin ardından yumurta toplama aşamasına geçildiğini aktardı.
Olgunlaşan yumurtaların genel anestezi altında, ultrason eşliğinde vajinal yoldan ilerletilen ince bir iğne aracılığıyla toplandığını anlatan Baldan, “Yani bir cerrahi prosedür aslında ve birtakım da riskler içeriyor.” sözleriyle işlemin sanıldığı kadar basit olmadığını vurguladı.
Yumurta satışında maddi kazanç sağlık risklerini artırıyor
Yumurta bağışı ile yumurta satışının aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Baldan, “Bağış ayrı bir kavram, satış ayrı bir kavram.” diyerek iki uygulama arasındaki ayrıma dikkat çekti.
Ekonomik zorluk yaşayan kadınların para kazanma beklentisiyle yasa dışı üreme hücresi ticaretine yönlendirilebildiğini ifade eden Baldan, bu süreçte daha fazla yumurta elde edilmesinin öncelik hâline gelebileceğini söyledi.
Baldan, “Ne kadar çok yumurta, o kadar çok maddiyat” anlayışının kadınların yüksek doz hormon tedavilerine ve tekrarlayan müdahalelere maruz bırakılması riskini artırabileceğini belirtti.
Kontrolsüz yumurta toplama işlemi organ yaralanmalarına neden olabilir
Yumurta toplama işleminin cerrahi komplikasyonlar açısından da değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Baldan, müdahale sırasında çevre organların zarar görebileceği uyarısında bulundu.
İşlemde kullanılan iğnenin bağırsak delinmesine, idrar torbasının zedelenmesine veya büyük damarların yaralanmasına yol açabileceğini anlatan Baldan, “Ciddi olumsuz, istenmeyen sonuçları olabiliyor.” ifadelerini kullandı.
Özellikle tıbbi denetimin bulunmadığı koşullarda gerçekleştirilen işlemlerin kadın sağlığı açısından ciddi tehlikeler oluşturabileceğine dikkat çekti.
Aşırı hormon tedavisi ölüm riskine kadar ilerleyebilir
Daha fazla yumurta elde etmek amacıyla yüksek doz hormon uygulanmasının yumurtalıkların aşırı uyarılmasına neden olabileceğini belirten Baldan, bu durumun tıpta ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS) olarak adlandırıldığını söyledi.
Sendromun gelişmesi hâlinde karın boşluğunda ve akciğerlerin çevresinde sıvı birikebileceğini aktaran Baldan, kanın pıhtılaşma riskinin de artabileceğini ifade etti. Ağır vakalarda hayati tehlike ortaya çıkabileceğini belirten Baldan, özellikle maddi kazanç amacıyla uygulanan kontrolsüz hormon tedavilerinin ölümcül komplikasyonlara kadar uzanabilen sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.
Tekrarlayan yumurta toplama işlemleri kısırlığa yol açabilir
Yumurta satışının doğurganlık üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Baldan, “Esas problemli olan şey yumurtanın kaybı değil.” diyerek asıl tehlikenin yumurta elde etmek için uygulanan kontrolsüz tedaviler ve cerrahi müdahaleler olduğunu söyledi.
Yumurta toplama işlemlerinin sık aralıklarla tekrarlanmasının yumurtalıklarda ve tüplerde enfeksiyon gelişmesine neden olabileceğini anlatan Baldan, bu komplikasyonların ilerleyen dönemde kısırlığa yol açabileceğini belirtti. Yalnızca tekrarlayan uygulamaların değil, tek bir yumurta toplama işleminin de belirli sağlık riskleri taşıdığını vurgulayan Baldan, kadınların ekonomik kazanç beklentisiyle bu tehlikeleri göz ardı etmemesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye'de yumurta satışı yasal değil
Türkiye'de yumurta satışına izin verilmediğini hatırlatan Baldan, “Türkiye’de bu yasal değil” diyerek yasa dışı üreme hücresi ticaretinin tıbbi gereklilik kapsamında gerçekleştirilen tüp bebek uygulamalarından farklı olduğunu belirtti.
Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan resmî nikâhlı çiftlere yönelik tüp bebek tedavilerinin Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilen merkezlerde, belirlenen tıbbi kurallar çerçevesinde gerçekleştirildiğini anlatan Baldan, “Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda yetki verdiği merkezlerde çalışıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Tüp bebek tedavisinde, doğal döngü içerisinde gelişimini tamamlamadan kaybedilecek yumurtaların hormon tedavisiyle olgunlaştırıldığını belirten Baldan, yasa dışı yumurta satışında ise maddi beklentinin kontrolsüz uygulamalara neden olabileceğini söyledi. Kadınların yalnızca para kazanmak amacıyla sağlıklarını riske atabilecek işlemlere yönelmemesi gerektiğini vurgulayan Baldan, hormon tedavilerinin ve yumurta toplama işlemlerinin yol açabileceği ciddi komplikasyonlara karşı uyarıda bulundu.