- Yeni bir araştırma, orman yangınlarından yayılan ince partiküllerin (PM2.5) insan sağlığına diğer kaynaklara kıyasla daha ölümcül olduğunu ortaya koydu.
- 2004-2022 arasında Avrupa’da yılda ortalama 535 kişinin yangın dumanına bağlı öldüğü, resmi hesaplamaların ise bu sayıyı sadece 38 olarak öngördüğü tespit edildi.
- 2025’te Avrupa’da 895 bin hektar alanın yandığı ve atmosfere son 20 yıl ortalamasının iki katından fazla PM2.5 salındığı kaydedildi.
- Uzmanlar, yangın dumanının yalnızca alevlerin olduğu bölgeleri değil, çok daha geniş nüfusları etkilediğini ve iklim krizinin bu riski artırdığını vurguladı.
Barcelona Küresel Sağlık Enstitüsü (ISGlobal) araştırmacıları, 32 Avrupa ülkesinden elde edilen ölüm kayıtlarını ve PM2.5 kirliliği verilerini inceleyerek yeni bulgulara ulaştı. Araştırma, yangın dumanına kısa süreli dumanın ölümleri ciddi oranda artırdığını gösterdi.
Ölüm oranlarında çarpıcı fark
Araştırmaya göre, PM2.5 seviyesindeki her bir mikrogram artış, tüm nedenlere bağlı ölümleri %0,7, solunum yolu ölümlerini %1 ve kalp-damar ölümlerini %0,9 yükseltti. Standart yöntemlerle yıllık 38 ölüm hesaplanırken, gerçek sayının ortalama 535 olduğu ortaya çıktı.
2025’te rekor kıran yangın sezonu
Avrupa Birliği verilerine göre, 2025’te şimdiye kadar 895 bin hektar alan kül oldu. Bu rakam, yılın bu dönemine ilişkin son 20 yıl ortalamasının çok üzerinde. Ayrıca salınan zehirli duman miktarı da normal seviyelerin iki katına çıktı.
İklim krizinin rolü
Uzmanlara göre artan sıcaklıklar ve kuruyan bitki örtüsü, yangınları daha sık ve yıkıcı hale getiriyor. Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu’ndan Prof. Antonio Gasparrini, “Sonuçlar kaygı verici çünkü iklim değişikliğiyle birlikte yangınlar ve aşırı hava olayları katlanarak artıyor” dedi.
Avrupa genelinde yayılma riski
Orman yangını riskinin sadece Akdeniz’e özgü olmadığını vurgulayan uzmanlar, önümüzdeki yıllarda Orta ve Kuzey Avrupa’nın da aynı tehditle karşılaşacağını belirtiyor.