- Orta Doğu’daki savaş nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi, Asya’da enerji güvenliği endişelerini artırdı.
- Güney Kore ve Japonya enerji fiyatlarını kontrol altına almak için acil önlemler aldı.
- Çin, tankerlerini güvence altına almak için Hürmüz Boğazı çevresinde diplomatik ve denizcilik hamleleri yaptı.
- Bazı Asya ülkeleri enerji tasarrufu için dört günlük çalışma haftası, yakıt kısıtlaması ve klima kullanımının azaltılması gibi önlemler uygulamaya başladı.
İran savaşı neticesinde patlak veren Hürmüz krizinin etkisiyle küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesi, enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan Asya ekonomilerinde ciddi endişelere yol açtı.
Petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde sert yükselerek varil başına 100 doların üzerine çıktı. Brent petrolün gün içinde yüzde 30’a yakın artarak yaklaşık 119 dolar seviyesine kadar yükselmesi piyasalarda şok etkisi yarattı.
Bu gelişmenin ardından Asya’nın önde gelen borsalarında sert satışlar görüldü. Özellikle Tokyo borsasında işlem gören Nikkei 225 gün içinde yüzde 7,6’ya kadar geriledi. Gün sonunda kayıpların bir kısmı telafi edilse de yatırımcıların enerji maliyetlerindeki artıştan ciddi şekilde endişe duyduğu belirtildi.
Uzmanlara göre Asya ekonomileri, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşıladığı için küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı oldukça kırılgan durumda bulunuyor.
Güney Kore’den yakıt fiyatlarına müdahale
Enerji krizi karşısında ilk somut adımlardan biri Güney Kore’den geldi.
Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung yaptığı açıklamada mevcut krizin, ihracata ve enerji ithalatına dayalı Güney Kore ekonomisi için ciddi bir risk oluşturduğunu söyledi.
Seul yönetimi bu nedenle yaklaşık 30 yıl aradan sonra ilk kez iç piyasada yakıt fiyatlarına üst sınır getirme kararı aldı. Hükümet ayrıca enerji arz güvenliğini artırmak için Hürmüz Boğazı’ndan gelen sevkiyata bağımlılığı azaltacak yeni tedarikçiler aramaya başladı.
Yetkililer Güney Kore’nin mevcut petrol rezervlerinin yaklaşık 208 günlük tüketime yetecek seviyede olduğunu belirtiyor.
| Endeks (Ülke) | 11 Mart Değeri | Günlük Kayıp | Mart Ayı Toplam Kayıp |
| Nikkei 225 (Japonya) | 35.850 | -%3.2 | -%8.1 |
| Hang Seng (Hong Kong) | 15.920 | -%4.1 | -%10.5 |
| KOSPI (Güney Kore) | 2.395 | -%2.8 | -%9.4 |
| Shanghai Comp. (Çin) | 2.890 | -%1.5 | -%6.8 |
| Nifty 50 (Hindistan) | 19.950 | -%3.5 | -%11.2 |
Japonya stratejik petrol rezervlerini devreye almayı tartışıyor
Enerji ithalatında Orta Doğu’ya en bağımlı ülkelerden biri olan Japonya da kriz nedeniyle acil önlemleri gündemine aldı.
Japon hükümeti, enerji arzında olası kesintilere karşı stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılması seçeneğini değerlendiriyor.
Yetkililer Japonya’nın toplam petrol ve petrol ürünü rezervlerinin yaklaşık 254 günlük tüketime karşılık geldiğini, ayrıca üç haftalık sıvılaştırılmış doğal gaz rezervinin bulunduğunu açıkladı.
Analistler, savaşın uzaması halinde Japonya’nın enerji güvenliği üzerindeki baskının daha da artabileceğini belirtiyor.
Çin tankerlerini güvence altına almaya çalışıyor
Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin ise enerji sevkiyatını güvence altına almak için diplomatik ve ticari girişimlerini hızlandırdı.
Çinli devlet enerji şirketlerinin yöneticilerine göre Pekin yönetimi, İran ile temas kurarak Çin’e ait petrol tankerleri ve gaz taşıyıcılarının güvenli geçişinin garanti altına alınmasını istedi.
Bazı analistler, savaşın uzaması halinde Çin gemilerinin fiilen “dokunulmazlık şemsiyesi” altında seyredeceğini ve bunun bölgedeki deniz trafiğinde kesintileri azaltabileceğini öne sürüyor.
Çin’in petrol ithalatının yaklaşık yüzde 45’i Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiği için olası bir deniz ablukası Pekin için ciddi bir risk olarak görülüyor.
Bu risklere karşı Çin son yıllarda petrol tedarikini çeşitlendirmeye çalıştı ve yaklaşık 1,2 milyar varili aşan büyük stratejik rezervler oluşturdu.
Asya ülkelerinde tasarruf önlemleri devrede
Enerji maliyetlerinin hızla artması birçok Asya ülkesini olağanüstü tasarruf önlemleri almaya yöneltti.
Filipinler hükümeti kamu kurumlarında klima kullanımını azaltma ve yakıt tüketimini en az yüzde 10 düşürme talimatı verdi.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise enerji tasarrufu amacıyla kamu çalışanları için dört günlük çalışma haftası uygulamasını duyurdu. Ayrıca kamu personelinin yarısının dönüşümlü olarak evden çalışması planlanıyor.
Tayland kamu kurumlarında klima kullanımını azaltmayı ve seyahatlerin video konferansla yapılmasını önerirken, Myanmar yönetimi özel araçların yarısının trafikte dolaşmasını yasakladı.
| Ülke | Tahmini Rezerv Miktarı (Varil) | Dış Alım Olmadan Dayanma Süresi | Kriz Notu / Mevcut Durum |
| Çin | 1,2 Milyar Varil | 100+ Gün | Dünyanın en büyük stokçusu. Rezervlerini askeri kullanım için saklıyor. |
| Japonya | 480 Milyon Varil | 254 Gün | En yüksek dayanma süresine sahip. Devlet ve özel sektör stokları birleşik. |
| Güney Kore | 200 Milyon Varil | 208 Gün | IEA standartlarının çok üzerinde bir güvenlik stoğu bulunuyor. |
| Hindistan | 40 Milyon Varil | 9-10 Gün | Rezervi en kısıtlı dev ekonomi. Ticari stoklarla bu süre 70 güne çıkabiliyor. |
| Filipinler | Kısıtlı Ticari Stok | 15-30 Gün | Stratejik rezervi yok; yakıt kısıtlamalarına ve karne uygulamasına geçti. |
| Bangladeş | 1 Milyon Ton (Ürün) | 30-35 Gün | Ordu korumasında yakıt dağıtımı yapılıyor; elektrik kesintileri başladı. |
Enerji krizinin en kırılgan ülkeleri
Analistlere göre petrol ve doğal gaz ticaretinde kronik açık veren birçok Asya ülkesi yükselen fiyatlara karşı oldukça savunmasız.
ING Bank Asya-Pasifik araştırma başkanı Deepali Bhargava, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Özellikle Filipinler, petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 90’ını Körfez bölgesinden karşılaması nedeniyle yüksek enflasyon riskiyle karşı karşıya.”
Benzer şekilde Bangladeş de petrol ve gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 95’ini ithalatla karşıladığı için enerji arzında kesinti ihtimaline karşı güvenlik önlemlerini artırdı. Ülkede askeri birlikler petrol depolarını korumak üzere konuşlandırıldı ve bazı bölgelerde yakıt dağıtımı sınırlandırıldı.
Uzmanlar uzun süreli krize karşı uyarıyor
Uzmanlara göre Orta Doğu’daki çatışmanın uzaması, küresel enerji piyasalarında kalıcı dalgalanmalara yol açabilir.
Enerji fiyatlarındaki uzun süreli artış, özellikle ithalata bağımlı Asya ekonomilerinde enflasyonun yükselmesine, büyümenin yavaşlamasına ve finansal piyasalarda daha büyük dalgalanmalara neden olabilir.
Analistler, hükümetlerin kısa vadede rezervler ve tasarruf önlemleriyle krizi yönetmeye çalıştığını ancak savaşın uzaması halinde bölge ekonomilerinin daha ciddi bir enerji şokuyla karşı karşıya kalabileceğini belirtiyor.