ISKP ve Beluç Kurtuluş Ordusu gibi terör örgütlerinin artan saldırılarının, siyasi kaosun ve yüksek enflasyon ve işsizliğin gölgesindeki Pakistan, 8 Şubat’ta gerçekleşen seçimler ile istikrara değil, yeni bir kaosa sürükleniyor.
Lahor, Karaçi ve Faysalabad’daki protestolar da ülkeyi bekleyen kaotik günleri tüm dünyanın gözleri önüne seriyor. Zira Nisan 2022’de parlamentoda güvenoyu alamayarak devrilen ve daha sonra önce bacağından vurulan, kısa bir süre sonra da yolsuzluk ve rüşvet suçundan 10 yıl hapis cezası alan devrik Başbakan İmran Han, partisi olan Pakistan Adalet Hareketi’nin (PTI) arkasındaki halk desteğini korumasına güvenerek 8 Şubat seçimlerinin müesses nizam ile hesaplaşmasına olanak sağlayacağı kanaatindeydi. Seçimlerden sonra gelen ilk veriler de Han’ın partisinin desteklediği bağımsız adayların meclis çoğunluğunu elde edeceği yönündeydi. Ancak işler, PTI’nin beklediği gibi ilerlemedi.
Gelinen nokta itibarıyla Pakistan seçimlerinin resmi sonuçları açıklanmasa da parlamento dağılımının nasıl şekilleneceği az çok belli olmuş durumda. Pakistan merkezli Geonews’e göre, PTI’nin desteklediği bağımsız adaylar, Pakistan Ulusal Meclisi’nde 93 koltuk elde edecek. Buna karşılık Pakistan Müslüman Ligi – Nawaz (PML – N) 75 ve Pakistan Halk Partisi de (PPP) 54 vekil çıkaracak. Küçük partilerin ise 40 milletvekili çıkarması bekleniyor.
Işıklı günlere ulaşarak karanlığı geride bırakmak isteyen Pakistan halkı ise ordunun siyasete müdahalesi, koalisyon tartışmaları ve PTI’nin seçime hile karıştığı iddialarıyla başlayan protestoları izlemek durumunda kalıyor.
Nitekim Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir, ülkenin güvenlik ve ekonomik temelli sorunlarını aşabilmesi için tüm partilerin yer alacağı bir koalisyon hükümetinin kurulması çağrısında bulundu. Esasen Münir’in bu çağrısı, siyasi partilere verilen “PML – N’nin yapacağı koalisyon görüşmelerini destekleyin.” emriydi. PTI dışındaki partilerin bu çağrıya uyacağını öngörmek mümkün.
Öncelikle ifade etmek gerekir ki; Pakistan, bir ordu devleti. Ülke tarihinde bir istisna dışında seçilmiş hiçbir şekilde görevini tamamlayamadı. Han’ın güvenoyu alamayarak devrildiği süreçte de ordudan gelen mesajların belirleyici olduğu hatırlanıyor. O dönemde Pakistan devlet aklı, Han’ı tasfiye etmenin en demokratik yolunun güvenoylaması olacağı fikrindeydi. Şayet Han, mecliste devrilmeseydi, Pakistan’da bir askeri darbenin gerçekleşmesi hiç de şaşırtıcı olmayacaktı.
Zaten Han’ın devrildiği süreçte ittifak yapan partiler de PML – N ile PPP olmuştu. Münir’in 8 Şubat seçimleri sonrası yaptığı çağrıya ayak uyduran partiler de ilk olarak PML – N ile PPP oldu. PML – N liderlerinden eski Başbakan Şahbaz Şerif ile görüşen PPP lideri eski Dışişleri Bakanı Bilawel Butto Zerdari, koalisyon hükümeti kurma konusunda prensip anlaşmasına vardı. Pakistan Mutahida Qaumi Hareketi (MQM) de PML – N’ye kendilerini destekleyeceklerini iletti.
Karşıt cephede yer alan PTI ise koalisyon tartışmalarına kapalı. PTI, oyların çalındığını ve 130’un üzerinde milletvekili çıkarmaları gerektiğini düşünerek protestolar düzenliyor. PTI’nin iddialarının doğru olup olmadığını kanıtlamak mümkün olmasa da İmran Han’ın avukatı Gouhar Han, protestoların devam edeceğini belirttiği konuşmasında, her senaryoda en fazla vekili PTI’nin çıkardığını ve Cumhurbaşkanı Arif Alvi’nin de anayasaya uygun olarak mecliste en çok vekil çıkaran PTI’ye hükümet kurma yetkisi vermesi gerektiğini vurguladı. Ancak burada bir sorun var. PTI’nin desteklediği adaylar, bağımsız olarak seçildiler. Yani meclis açıldığında bağımsız olarak göreve başlayıp PTI’ye katılacaklar. Dolayısıyla ilk aşamada mecliste en çok vekili olan parti PML – N olacak. Haliyle Alvi, hükümet kurma görevini PML – N’ye verebilir. Bununla birlikte yetki, PTI’ye verilse bile 4 vekil çıkaran Cemmat-i Ulema dışında PTI ile ittifaka sıcak bakan parti yok. Bu da PTI’nin hükümet kuramayacağı anlamına geliyor.
Anlaşılacağı üzere Pakistan, halkın iradesinin bir aktöre tek başına hükümet kurma gücünü vermediği ya da verdiyse de bunun resmi sonuçlara yansıtılmadığı bir durumla karşı karşıya. Bu da kaosun derinleşeceğinin göstergesi. Buradaki soru ise PTI’nin hile iddiasının doğruluk payının bulunup bulunmadığı. Mevcut durum, PTI’nin iddialarının tamamının olmasa bile bir kısmının doğru olduğu yönünde. Bu noktada ordunun PTI’nin devrilme sürecindeki rolünü hatırlatmak gerekir. Çünkü Han’ın devrilmesi, sıradan bir siyasi ihtilaf değil, bilakis özelde Pakistan ordusunun ve genelde ise Pakistan devlet aklının yaptığı jeopolitik bir tercihti. Han, Çin’e yakın bir siyasi figürdü ve İslamabad’ın Çin – Pakistan Ekonomik Koridoru üzerinden Kuşak – Yol Projesi’nde üstlendiği rol, tek taraflı bağımlılık ilişkisi yaratmıştı. İngiliz ekolünün etkili olduğu ordu ise Batı faktörünü göz ardı etmeyen bir denge politikasına geçilmesini savunuyordu.
Neticede Pakistan seçimleri, ülkeyi yeniden bir koalisyon süreciyle karşı karşıya bıraktı. Seçime hile karıştığı iddiaları, çok daha büyük protestoların ve dolayısıyla siyasi kaosun habercisi. Yaşanan krizin ortaya koyduğu tek gerçek ise Pakistan’ın bir ordu devleti olmaya devam ettiği. Münir’in mesajı olmasaydı, belki de PTI’nin koalisyon konusunda eli çok daha güçlü olacaktı. Seçime hile karıştığı iddiaları ise halkın demokrasiye olan inancını sarsıyor.