Muhtemel tedarikin, Paraguay'ın Brezilya'dan satın aldığı A-29 Super Tucano uçaklarını tamamlayarak ülkenin hava sahasında hızlı önleme kabiliyeti oluşturması hedefleniyor. Ancak F-5'lerin 40 yılı aşan yaşları, modernizasyon ve işletme maliyetlerini tedarikin önündeki önemli unsurlar haline getiriyor.
F-5'ler süpersonik önleme kabiliyeti sağlayabilir
Paraguay, Brezilya'dan 101,6 milyon dolar karşılığında altı A-29 Super Tucano tedarik ediyor. Uçaklardan dördü halihazırda operasyonel durumda bulunurken son ikisinin Ağustos 2026'da teslim edilmesi planlanıyor.
A-29'lar ağırlıklı olarak gözetleme, uyuşturucuyla mücadele, eğitim ve hafif taarruz görevlerinde kullanılırken F-5'lerin Paraguay'a farklı bir kabiliyet kazandırması öngörülüyor.
F-5E Tiger II, Mach 1,63 azami hıza ulaşabiliyor. Bu özellik, Paraguay'ın bilinmeyen hava hedeflerine karşı daha hızlı reaksiyon gösterebilecek süpersonik bir önleme kapasitesi oluşturmasına imkân sağlayabilir.
Bununla birlikte kaynakta F-5'in uçuş saati maliyeti yaklaşık 5 bin dolar, A-29'un ise 1.000-1.200 dolar seviyesinde hesaplanıyor.
Tayvan F-5 filosunu 2025'te tamamen emekliye ayırdı
Tayvan Hava Kuvvetleri bir dönem dünyanın en büyük F-5E/F filosunu işletti. Toplam 336 F-5E/F kullanan Tayvan için AIDC tarafından 1973-1986 yılları arasında altı Peace Tiger üretim partisi kapsamında 242 F-5E ve 66 F-5F olmak üzere 308 uçak yerel olarak üretildi.
F-16, Mirage 2000-5 ve F-CK-1 savaş uçaklarının hizmete girmesiyle F-5'lerin ön cephedeki rolü zaman içerisinde azaltıldı.
Tayvan, kalan F-5E'lerini Kasım 2023'te, son F-5F ve RF-5E uçaklarını ise Temmuz 2025'te hizmetten çıkardı.
Paraguay'a teklif edilebilecek uçakların kesin sayısı ve hangi uçakların seçileceği henüz açıklanmadı. Platformların üretim tarihlerine bağlı olarak yaklaşık 40 ila 50 yılı aşkın yaşta olabileceği belirtiliyor.
Modernizasyon ihtiyacı kritik önem taşıyor
F-5E'nin temel konfigürasyonu iki General Electric J85-21 turbojet motoruyla güçlendiriliyor. Uçak Mach 1,63 azami hıza ulaşırken burun bölümünde iki adet 20 mm M39 top taşıyor.
Ancak platformun temel radar ve aviyonik mimarisi günümüz standartlarına göre sınırlı kalıyor. Bazı F-5E'lerde kullanılan AN/APQ-159 radarının menzili yaklaşık 20 deniz mili (37 kilometre) seviyesinde bulunuyor.
Bu nedenle Paraguay'ın yalnızca kullanılmış F-5 uçaklarını tedarik etmesi ile modern bir savaş uçağı kabiliyeti oluşturması aynı anlama gelmiyor. Daha kapsamlı bir kabiliyet için uçakların radar, aviyonik, elektronik harp ve haberleşme sistemlerinin modernize edilmesi ve modern hava-hava füzelerinin entegre edilmesi gerekebilir.
Brezilya'nın F-5EM modernizasyonu bu konuda örnek oluşturuyor. Brezilya, F-5 filosuna yeni radar, elektronik harp sistemleri, INS/GPS, sayısal kokpit, radar ikaz alıcıları ve şifreli haberleşme sistemleri entegre ederken uçaklara Derby görüş ötesi ve Python IV kısa menzilli hava-hava füzesi kabiliyeti kazandırdı.
İşletme ve lojistik maliyetleri değerlendiriliyor
Paraguay açısından bir diğer önemli konu, eski F-5'lerin hizmette tutulması için gerekli lojistik altyapının oluşturulması olacak.
Muhtemel tedarikin; yedek J85 motorları, hidrolik ve iniş takımı parçaları, aviyonik bileşenler, yer destek ekipmanları, test sistemleri ve gerektiğinde yedek parça kaynağı olarak kullanılabilecek uçakları da kapsaması gerekebileceği değerlendiriliyor.
Kaynakta verilen yaklaşık 5 bin dolarlık uçuş saati maliyeti üzerinden altı F-5'in yılda uçak başına 150 saat uçurulması halinde doğrudan uçuş maliyetinin yaklaşık 4,5 milyon dolar olacağı hesaplanıyor. Bu rakama bakım, personel, altyapı, mühimmat ve modernizasyon giderleri dahil değil.
AT-3 eğitim uçakları da gündemde
Paraguay'ın değerlendirdiği pakette Tayvan'ın AIDC AT-3 Tzu Chung jet eğitim uçakları da bulunuyor.
AT-3'lerin, A-29 Super Tucano'dan F-5'e geçecek pilotların jet uçuş eğitiminde kullanılması ve süpersonik savaş uçağı eğitimine geçiş sürecini desteklemesi değerlendiriliyor.
Bununla birlikte AT-3'lerin tedariki, Paraguay Hava Kuvvetlerinin ayrı bir bakım, yedek parça ve eğitim altyapısı oluşturmasını da gerektirecek.
Paraguay'ın olası F-5 tedarikine ilişkin nihai kararının; Tayvan'ın sunacağı uçakların kalan yapısal ömrü, radar ve silah konfigürasyonu, yedek parça paketi, modernizasyon ihtiyacı ve yıllık işletme maliyetleri değerlendirilerek verilmesi bekleniyor.