Portekiz Dışişleri Bakanı Paulo Rangel, 8 Ekim’de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Lizbon’da yaptığı görüşme sırasında F-35’in de seçenekler arasında bulunduğunu doğruladı.
Yaklaşık 5 milyar avro değerindeki program için henüz resmî bir ihale başlatılmadı. Tedarik takvimi ve finansman çerçevesinin, hazırlanması beklenen yeni Askerî Programlama Yasası kapsamında belirlenmesi öngörülüyor.
ABD ve Avrupa üretimi dört savaş uçağı gündemde
Portekiz’in değerlendirdiği seçenekler arasında düşük radar görünürlüğü ve sensör birleştirme kabiliyetleriyle öne çıkan F-35A’nın yanı sıra Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale ve Saab Gripen E bulunuyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Lockheed Martin’in rekabetçi bir teklif sunabilmesi için fırsat verilmesini istedi. Rangel ise kararın yalnızca Dışişleri Bakanlığına değil, Portekiz hükümetine ve Savunma Bakanlığına ait olduğunu belirtti.
Portekiz, Kasım 2023’te F-35A’yı F-16’ların yerine geçecek uçak olarak değerlendirmeye almıştı. Ancak Mart 2025’te Avrupa alternatifleri yeniden gündeme geldi ve nihai karar verilmediği açıklandı.
Avrupa üreticileri teklif hazırlıyor
Airbus, Eurofighter Typhoon için Portekiz’e ekim sonu veya kasım başında finansman ve sanayi iş birliğini içeren bir teklif sunmayı planlıyor. Dassault Aviation ise Rafale için teklifini Temmuz 2026’da iletti.
Saab da Gripen E üzerinden Portekiz’in havacılık sanayiine katılımını içerebilecek bir iş birliği seçeneği üzerinde duruyor. Bu kapsamda Portekizli OGMA şirketinin uçak üretimine yönelik bazı faaliyetlere katılması ihtimali gündeme geldi. Ancak olası üretim miktarı, yatırım tutarı, istihdam ve teknoloji transferine ilişkin kesinleşmiş bir anlaşma bulunmuyor.
Yaklaşık 5 milyar avroluk programın finansmanı belirlenecek
Portekiz’in 27 veya 28 savaş uçağı alımını kapsayabilecek programının toplam değerinin yaklaşık 5 milyar avro olması bekleniyor. Bu tutarın yalnızca uçakların satın alınmasını değil, silah sistemleri, altyapı, eğitim ve destek giderlerini de kapsaması öngörülüyor. Bununla birlikte aday uçaklar için Portekiz’e özel kesinleşmiş toplam paket fiyatları henüz açıklanmadı.
Portekiz, mevcut F-16 filosunu Monte Real Hava Üssü’nden işletiyor ve NATO hava polisliği görevlerine katılıyor. Yeni uçakların tedarikinde yalnızca satın alma maliyetinin değil, bakım gereksinimlerinin, yedek parça stoklarının, operasyonel kullanılabilirliğin ve uzun vadeli işletme giderlerinin de belirleyici olması bekleniyor.