- Putin, AB ile Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğinin birlikte yürütülemeyeceğini vurguladı.
- Nikol Paşinyan yönetimi, son dönemde AB ve ABD ile yakınlaşma arayışında.
- Erivan, Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü üyeliğini askıya aldı.
- Moskova, enerji fiyatları ve pazar erişimi üzerinden dolaylı uyarı yaptı.
Başkent Moskova’da Nikol Paşinyan ile görüşmesinde konuşan Vladimir Putin, Ermenistan’ın dış politika yönelimine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Putin, Erivan’ın Avrupa Birliği ile yakınlaşma çabalarına “sakin” yaklaştıklarını ifade ederken, aynı anda iki farklı ekonomik blokta yer almanın mümkün olmadığını belirtti.
Ekonomik uyumsuzluk vurgusu
Putin, AB ile Rusya liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği arasında gümrük ve piyasa düzenlemelerinin büyük farklılıklar içerdiğini söyledi.
Bu nedenle, iki sistem arasında ortak bir zeminin kısa vadede oluşmasının zor olduğunu ifade etti.
Enerji ve bağımlılık mesajı
Rus lider, Ermenistan’ın Rus doğal gazını Avrupa’ya kıyasla daha düşük fiyatlarla temin ettiğini hatırlatarak, olası bir yön değişikliğinin ekonomik sonuçlarına işaret etti.
Bu açıklama, Moskova’nın enerji kartını bir baskı unsuru olarak kullanabileceği şeklinde yorumlandı.
| Kriter | Rusya (Avrasya Ekonomik Birliği) | Avrupa Birliği (AB) |
| Toplam Ticaret Hacmi | 14-16 Milyar $ (Rekor Seviye) | 2.5 - 3 Milyar $ (Durağan/Hafif Artış) |
| Ticari Pay (%) | %45 - %50 (Pazar Lideri) | %12 - %15 (İkinci Sırada) |
| İhracatın Yapısı | İşlenmiş gıda, alkollü içecekler (Konyak), tekstil ve teknolojik aletler. | Maden cevherleri (Bakır, Molibden), değerli taşlar ve ham maddeler. |
| İthalatın Yapısı | Doğalgaz, nükleer yakıt, buğday ve petrol ürünleri. | Makine, kimyasallar, otomotiv ve ilaç. |
| Enerji Bağımlılığı | %90+ (Gaz ve Nükleer enerji Rusya tekelinde). | Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği projelerine finansal destek. |
| İşçi Dövizleri (Remittances) | Birinci sırada (Ekonominin %10-12'si buradan geliyor). | Düşük ama artış eğiliminde (Beyin göçü kaynaklı). |
| Stratejik Avantaj | Gümrüksüz ticaret (AEB üyeliği) ve ucuz enerji. | GSP+ (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi) ve CEPA anlaşması ile gümrük kolaylıkları. |
Paşinyan denge arayışında
Nikol Paşinyan ise ülkesinin aynı anda iki ittifakta yer alamayacağının farkında olduklarını söyledi.
Buna rağmen, mevcut durumda Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini sürdürürken AB ile iş birliğini geliştirmek istediklerini belirtti.
Karabağ sonrası gerilim
Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler, 2023’te Karabağ’da yaşanan gelişmelerin ardından gerildi.
Erivan yönetimi, Rusya’yı yeterli destek vermemekle suçlarken, Moskova ise Ermenistan’ın bölgeyi Azerbaycan’ın parçası olarak tanımasının müdahale imkanını ortadan kaldırdığını savundu.
Seçimler ve siyasi mesajlar
Putin, yaklaşan seçimlerde Rusya yanlısı aktörlerin serbest şekilde yarışabilmesini umduğunu belirtirken, gözaltındaki bazı isimlere dikkat çekti.
Paşinyan ise ülke yasalarının çifte vatandaşların seçimlere katılımını sınırladığını hatırlatarak bu eleştirilere yanıt verdi.