Ukrayna'nın son askeri saldırıları, birçok uzmanın Rusya'nın işgalinin nasıl sona ereceğine dair beklentilerini alt üst etti. Batılı destekçileri bile Ukrayna'nın Kharkiv'in doğusundaki başarılarına şaşırdı.
Ukrayna iki hafta içinde Rusya'nın altı ayda kazandığından daha fazla bölgeyi yeniden ele geçirdi. Rus uzmanlar ise buna rağmen, savaşın başlamasından bu yana geçen yedi ay içinde olduğu gibi yine savaş ve dünyanın genel durumu hakkında çok sayıda hikayeyi telkin etmeye devam ediyorlar.
Columbia siyaset bilimci Jack Snyder'ın "Myths of Empire" adlı kitabında belirttiği gibi, "Sadece kendini kandıran milliyetçi hikayeler üreten, otokrasi ve demokrasi unsurlarını birbirine karıştıran rejimlerin kaybetmesi kaçınılmazdır."
Bu tespit şu anda özellikle Rusya için geçerli. Yaptırımlar Rusya ile Batı arasındaki alışverişlerin çoğunu kopardı. Yale School of Management'a göre, yaklaşık 1000 tane çok uluslu şirket Rusya'da faaliyet gösteren operasyonlarını geri çekti veya kapattı. Benzer şekilde, neredeyse tüm akademik ortaklıklar Batı üniversiteleri tarafından kesildi.
Rusya içinde ise, savaşa karşı olan iç siyasi muhalefet acımasızca bastırıldı. Hatta bazı yönlerden bu yeni "demir perde" süreci, Soğuk Savaş dönemindeki kadar aşılmaz bir hale geldi.
Ancak Rus seçkinlerinin dünya siyasetinin geleceği hakkında nasıl düşündüğünü anlamak için Rusların kendilerine anlattığı, ve "uzun vadede Rusya'nın kazanacağını" iddia ettikleri bu hikayelerden üçüne bakmakta yine de fayda var.
Rus seçkinlerinin dile getirdiği en yaygın hikaye, Batılı demokrasilerin Ukrayna'ya sürekli destek verme cesaretinden yoksun olduğudur.
Rusya'nın şu anki stratejisinin temel ilkesi, Moskova'nın Batı'yı bekleyebileceği ve burada iç uyumsuzluğun ve yorgunluğun kaçınılmaz olarak devreye gireceğine inandıklarıdır. Rus seçkinleri Putin'in Batı'nın zayıf olduğunu düşündüğünü, savaştan bıkacaklarını ve bir noktada pes edeceklerini belirttiğini söylüyor.
Bu, Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov'un çeşitli açıklamalarıyla eşleşiyor. Haziran ayında Peskov, AB halkalarının, “bu yaptırımların etkisini Rusya'dan daha fazla hissettiklerini” söyleyerek övündü ve daha önce "Yaptırımların Avrupa vatandaşları için maliyeti her geçen gün artacak” açıklamasında bulundu.
Adil olmak gerekirse, bu tür duygular Batı'da yüksek sesle duyulmaktadır. Neredeyse her gün NATO içinde artan anlaşmazlığı konu alan veya Ukrayna'daki durumla ilgili artan memnuniyetsizliği öne süren yeni bir manşet var gibi görünüyor.
Hiç şüphe yok ki, Batı siyaseti bu dönemdeki istikrarsızlıktan etkilendi. Putin'in Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana geçen yedi ay içinde İngiltere Başbakanı Boris Johnson görevi bıraktı, İtalya Başbakanı Mario Draghi istifa etti, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un partisi meclis çoğunluğunu kaybetti ve Başkan Joe Biden'ın partisi ara dönem kayıplarına hazır görünüyor.
Rusya, NATO'nun Ukrayna ile ilk dayanışma gösterisine şaşırmış olsa bile, Putin Batı desteğinin çöküşünü beklemekle yanlış mı yapıyor?
Bu soruya kesinlikle evet cevabı verilebilir. Çünkü Batı'nın kararlılığının yıpranmasını önlemeye yardımcı olan bir güç var: Rusya'nın kendisi.
Rusya'nın savaşı giderek acımasız bir hale getirmesi, Batı'nın bocalamasını önlemedeki en önemli faktör olmuştur. İzyum, Bucha, Mariupol ve Donbas'ta rapor edilen savaş suçları, Harkov, Kiev ve Odesa'ya yapılan gelişigüzel füze saldırıları Batı toplumları için bir mesaj veriyor. Ve Batı halkları, yaşananların birgün kendilerine de gelmesini istemiyor.
Putin'in savaş uzadıkça ortaya koymaya zorunlu olduğu stratejisi de bunu gerektiriyor. Putin'in, kalkın savaşa desteğini sürdürmek ve Rus eylemlerini devam ettirmek için Batı'yı kızdıracak yollara girmekten başka seçeneği yok.
Örnek olarak; Rusya Güvenlik Konseyi Başkan yardımcısı Dmitry Medvedev'in Telegram hesabı, “Ukrayna, devlet egemenliğinden kalanları kaybedebilir ve dünya haritasından silinebilir” uyarısı da dahil olmak üzere, Avrupa'nın sınırlarının yeniden çizilmesi hakkında kışkırtıcı yorumlarla dolu.
Bu tür açıklamalar Batı dünyasında sıkıca takip ediliyor ve Batı halklarını tedirgen ederek daha kararlı bir hale getiriyor.
İşler elbette değişebilir. Sert bir kış, Avrupa hükümetleri içinde daha fazla kargaşa yaratabilir ve Batı'nın kararlılığını sarsabilir. Ama şu an itibariyle Batı'nın kararlılığı devam edecek gibi görünüyor.
2- Çin, Rusya'nın can damarı olacak
Rus seçkinlerin bir diğer hikayesi ise; ekonomik rekabet gücü ve teknolojik değişimle ilgili sorular sorulduğunda, Batı yaptırımları zorlasa bile Çin, Rusya'nın “kara şövalyesi” olacak yaklaşımı olarak göze çarpıyor.
Ruslar, Çin'in yaptırımların neden olduğu kısa vadeli darbeleri tazmin edeceğine inanıyor.
Bu hikayeye göre, önümüzdeki on yıl zor olsa bile, 2032 yılına kadar ABD, Çin-Rus eksenini durdurmaktan aciz olacak.
Rus elitlerinin buna inanması için bazı geçerli nedenler var. Çin teknolojik bir güç merkezidir ve işgalden hemen önce Rusya ve Çin, “İki devlet arasındaki dostluğun sınırı yoktur, 'yasak' işbirliği alanları yoktur” şeklinde ortak bir bildiri imzaladılar.
Kulağa oldukça rahat bir ilişki gibi geliyor! Ancak savaş ilerledikçe, bu dostluğun bazı katı sınırları da ortaya çıktı. Çin, Birleşmiş Milletler'de bir miktar retorik destek teklif etti. Pekin, İran'ın on yıl önce Batı yaptırımlarıyla karşı karşıya kaldığında yaptığı gibi, Rus petrolü alımlarını büyük bir indirimle artırmaktan da mutlu oldu.
Ancak Rus topçu ve diğer askeri teçhizat stokları azaldığından, Çinli firmalar işgalden sonra uygulanan ABD yaptırımlarına karşı gelmek konusunda Rusya'ya silah desteği vermek konusunda isteksiz davrandılar.
Üst düzey bir ABD'li yetkili Reuters'e yaptığı açıklamada; “Çin, Rusya'ya maddi destek sağlamıyor ve silah başlığı altında sistematik bir kaçakçılık yaptığını veya Rusya'ya askeri teçhizat sağladığını görmedik.” ifadelerini kullandı.
Çin ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki tüm ekonomik ayrışma ve mücadeleye rağmen, Çin'in Batı'ya ihracatı geçen yıl rekor seviyelere yükseldi. Ve Çin, Rusya savaşı nedeniyle Batı yaptırımlarına maruz kalarak bu büyük pazarı asla kaybetmek istemiyor.
Carnegie Endowment for International Peace Başkan Yardımcısı Evan Feigenbaum'un belirttiği gibi, "Gerçek şu ki, Çin esas olarak Çin yanlısı, başka birinin değil."
Sonuç olarak Çin kağıt üzerinde Rusya'nın dostu olabilir. Ancak kendi çıkarlarını baltalamak pahasına Rusya'yı kurtarmaya yönelik hamleler yapması pek olası değil.
3- Teknoloji yaptırımlar Rusya için zorlayıcı olmayacak
Bu aslında, Putin'in bile zorluklar yaşandığını kabul ettiği birkaç alandan birisi. Rusya'ya savaşın başlamasından bu yana, yüksek teknoloji ürünleri konusunda çok ciddi yaptırımlar yapıldı.
Rusya'daki çoğu uzman, bu yaptırımlar nedeni ile Rus tüketim mallarının 1990'ların teknolojisine geri döneceğini aslında kabul etti. Örneğin, Rusya'nın Lada araba markası, montaj hattında büyük zorluklar yaşıyor. Özellikle hava yastıkları ve fren sistemi konusunda yaşadıkları sıkıntılar nedeni ile üretim konusunda büyük bir düşüş yaşanıyor.
Bununla birlikte, Rus uzmanlar, ülkenin askeri donanım ve ulaşım altyapısı gibi önemli stratejik sektörlerde rekabetçi kalmak için iç kapasiteyi geliştirebileceğine ikna olmuş durumdalar. Hatta bir akademisyen, Kuzey Kore'nin tam ambargo altında nükleer silah geliştirebilmesiyle karşılaştırma bile yaptı ve bunu bir teknolojik başarı öyküsü olarak nitelendirdi.
Teknolojik yenilik konusunda,, Rusya'nın küresel bilim camiasından dışlandığı için yapay zeka konusunda da rekabetçi kalamayacağını söylemek yanlış olmaz.
Rusya, Şubat ayında başlayan işgalden önce yapay zeka konusunda zaten gerideydi ve yakın tarihli bir raporun sonucuna göre, “Rusya'ya yapılan yüksek teknolojili Batı ihracatındaki kısıtlamalar, muhtemelen Rus yapay zeka sektöründe şimdiden tıkamış” görünüyor.
Özetle anlatılan hikayenin aksine, Rusya'nın Batılı yatırımları birdenbire geride bırakarak teknoloji konusunda gelişme şansı sıfır. Bunun üzerine bir de savaşın başlamasından bu yana on binlerce Rus bilişim personelinin ülkeden kaçması gerçeği eklenince durum Rusya için daha da zor bir hal alacak gibi görünüyor.
Görüldüğü üzere bu hikayeler; Rusların kendilerine söyledikleri ve sonuçlarına acı bir şekilde katlanacakları pahalı yalanlardan ibaret.