- Rusya’nın Cosmos 2612 uydusu, Finlandiya merkezli ICEYE şirketinin işlettiği ve Ukrayna’ya da veri sağlayan ICEYE-X36 radar uydusuna yakın manevralar yaptı.
- Bağımsız yörünge takip verileri, 18 Ekim’de iki uydu arasındaki mesafenin yaklaşık 26 metreye kadar düşmüş olabileceğine işaret etti. Bu mesafe bağımsız olarak kesinleştirilmiş değil.
- Uzmanlar, Rus uydusunun radar uydusunu gözlemleyerek teknik bilgi veya sinyal istihbaratı toplamaya çalışıyor olabileceğini değerlendiriyor. Ancak Moskova’nın gerçek niyeti ve uydunun teknik kapasitesi bilinmiyor.
- Olay, Ukrayna’nın askeri faaliyetlerinde kullandığı ticari uydu sistemlerinin de Rusya’nın uzaydaki faaliyetlerinden etkilenebileceği endişesini artırdı.
Rusya’ya ait Cosmos 2612 adlı askeri uydunun, Ukrayna’ya istihbarat verisi sağladığı belirtilen ICEYE-X36 radar uydusuna yörüngede olağan dışı ölçüde yaklaştığı bildirildi. Avrupa’daki uzay güvenliği açısından endişe yaratan olayda iki uydu arasındaki mesafenin onlarca metreye kadar düşmüş olabileceği öne sürüldü.
Cosmos 2612’nin 15 ve 16 Ekim’de gerçekleştirdiği manevraların ardından iki uydu arasındaki mesafe giderek azaldı. CelesTrak verileri, 18 Ekim’de mesafenin yaklaşık 26 metreye kadar inmiş olabileceğine işaret etti.
Bununla birlikte, söz konusu mesafe bir yörünge takibi tahmini niteliğinde. Uydu hareketlerinin kesin ayrıntıları ve Rus aracının manevralarının amacı henüz bağımsız biçimde doğrulanmış değil.
ICEYE-X36 neden önemli?
Finlandiya merkezli ICEYE şirketinin işlettiği ICEYE-X36, sentetik açıklıklı radar (SAR) teknolojisiyle Dünya yüzeyini görüntüleyebiliyor. Bu teknoloji, geleneksel optik görüntüleme sistemlerinden farklı olarak bulutlu havalarda ve gece koşullarında da yeryüzünün gözlemlenmesine imkân tanıyor.
ICEYE, radar görüntülerini çeşitli hükümetlere ve askeri kurumlara sağlıyor. Şirketin Ukrayna’ya da veri desteği sunması, uyduyu Rusya-Ukrayna savaşının uzaydaki boyutu açısından önemli hale getiriyor.
Radar görüntüleri, sahadaki askeri hareketliliğin izlenmesi ve hedeflerin konumlarının belirlenmesi gibi amaçlarla kullanılabiliyor. Bu nedenle ticari uydular, yalnızca sivil iletişim ve gözlem altyapısının değil, modern savaşların istihbarat kapasitesinin de önemli bir parçası haline geldi.
Ancak Ukrayna’nın ICEYE hizmetlerinden yararlanması, özellikle ICEYE-X36 uydusunun doğrudan Ukrayna ordusuna destek verip vermediği konusunda tüm ayrıntıların kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Rusya ne yapmayı amaçlıyor olabilir?
Uzmanlar, Rus uydusunun ICEYE-X36’ya yakınlaşmasının birden fazla amaca hizmet edebileceğini değerlendiriyor. Bunların başında hedefteki uydunun optik yöntemlerle gözlemlenmesi, teknik donanımının incelenmesi ve sinyal istihbaratı toplanması ihtimalleri geliyor.
Bir uyduya çok yakın mesafeden yaklaşmak, başka bir uzay aracının özellikleri ve çalışma biçimi hakkında bilgi edinme imkânı sağlayabilir. Ancak Cosmos 2612’nin hangi sensörlere veya müdahale sistemlerine sahip olduğu kamuoyunca bilinmiyor.
Daha ciddi senaryolar arasında elektronik yöntemlerle iletişimin engellenmesi veya uydunun çalışma kapasitesinin bozulması da bulunuyor. Uzmanların değerlendirdiği bu ihtimaller, Rusya’nın böyle bir saldırı hazırlığında olduğunun kanıtı değil; uydunun manevralarının neden dikkatle izlendiğini ortaya koyan olası senaryolar.
Uzaydaki askeri rekabet yeni bir boyut kazanıyor
Olay, Rusya ile Batılı ülkeler arasındaki rekabetin yalnızca Dünya üzerindeki cephelerle sınırlı kalmadığını gösteren gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Askeri güçler, istihbarat toplama, iletişim ve hedef belirleme gibi faaliyetlerde ticari uydu sistemlerine giderek daha fazla bağımlı hale geliyor.
Rusya’nın daha önce de Batılı ülkelere ait askeri ve çift kullanımlı uyduların yakınında manevralar yaptığı bildirilmişti. 2025 yılında Alman yetkililer, Rusya’ya ait Luch-Olymp uydularının Alman ordusunun da kullandığı iletişim uydularını takip ettiğine ilişkin endişelerini dile getirmişti.
Bu tür yakınlaşmaların doğrudan saldırı anlamına gelmediği vurgulanırken, uyduların yörüngede birbirine yaklaşması çarpışma, elektronik müdahale ve istihbarat toplama risklerini artırabiliyor.