Kasım 2020'de Azerbaycan, Rusya liderleri ve Ermenistan Başbakanı arasında üçlü anlaşma imzalandı. Ermenistan için bir kapitülasyon eylemi sayılan belgenin imzalanmasıyla İkinci Karabağ Savaşı resmen sona ermiş sayıldı.
Söz konusu belgede ayrıca Rus barış güçlerinin ilk etapta 5 yıl süreyle bölgeye gelerek faaliyetlerine başlayacağı da yansıtılıyordu. Söz konusu misyonun geri dönmesine en az bir yıl kalmısına rağmen, barışı koruma misyonu son iki gündür Azerbaycan'dan ayrılıyor.
Peki Rus ordusu sözleşme hâlâ devam ederken neden bölgeyi erken terk etti?
Konuyla ilgili gdh'a konuşan Rusya Siyasi Araştırmalar Enstitüsü Müdürü Sergey Markov, Karabağ'da durumun değiştiğini ve artık barışı koruma misyonuna ihtiyaç kalmadığını söyledi.
Rus barış güçlerinin Karabağ'ı terk etmesinin nedeni yerel durumun değişmesiyle ilgilidir. Yasal sözleşme değişmedi. Rus barış gücünün Karabağ'dan çekilmesinin tamamen Rusya ile Azerbaycan arasındaki anlaşmalara uygun olarak gerçekleştirildiğini bilmek bizim için önemlidir. Rus barış güçleri yükümlülüklerini neredeyse tamamen yerine getirdi. Bu taahhüt, esas olarak Soçi anlaşmaları sonrasında taraflar arasında yaşanan anlaşmazlığın çözülmesinden ibaretti. Azerbaycan makamlarının Karabağ'da terörle mücadele tedbirlerini uygulamaya koymasının ardından durum tamamen değişti, bunun sonucunda Ermeni birlikleri teslim oldu ve bölgeden çekildi. Dolayısıyla taraflar arasındaki anlaşmazlığın çözülmesi ihtiyacı da ortadan kalktı."
Terörle mücadele tedbirleri alındıktan sonra bile belli bir süre barış güçlerine ihtiyaç duyulduğunu söyleyen Markov, Karabağ'daki askeri birliğe Rusya'da da ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Rus barış gücü bir süre Karabağ topraklarında kalmak zorunda kaldı ama birliğin orada hiçbir işi yoktu. Azerbaycanlı yetkililer Ermeni sivil nüfusunun bir kısmının Karabağ'a döneceğini umdukları için barış güçleri orada kalmaya devam etti. Ancak Ermeni yetkililer bu konuda birçok engel çıkarmış, barışçıl Ermeni halkını korkutmaya başlamış ve Azerbaycan'a karşı sert bir kampanya başlatmıştır. Sonuç olarak toplu bir geri dönüşün olmayacağı netleşti. Rus birliklerinin geri çekilmesi Kafkasya'daki önemli değişikliklerin sonucudur. Moskova artan rekabet ve çatışmayla karşı karşıya, olağanüstü rolü ve üstünlüğü test ediliyor."