Moskova’da 30 Ocak’ta düzenlenen Askerî-Teknik İşbirliği Komisyonu toplantısında konuşan Putin, Batı yaptırımlarına rağmen Rus savunma sanayiinin 30’dan fazla ülkeye teslimat yaptığını söyledi.
Putin, ihracat sözleşmelerinin “güvenilir şekilde yerine getirildiğini” belirterek, elde edilen gelirin savunma tesislerinin modernizasyonu, üretim kapasitesinin artırılması ve araştırma-geliştirme programlarının finansmanında kullanılacağını ifade etti.
Yaptırımlara rağmen ihracat iddiası
Açıklanan rakam, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının dördüncü yılına yaklaşırken savunma sanayii için önemli bir gelir kalemi olarak öne çıkıyor. Kremlin’e göre bu gelir, Batı’nın bankacılık, teknoloji ve ticaret alanlarında uyguladığı yaptırımların etkisini kısmen dengelemeye yardımcı oluyor. Ancak uzmanlar, Rusya’nın artan iç askeri tüketimi ve diplomatik izolasyonu nedeniyle bu seviyelerin sürdürülebilirliğinin belirsiz olduğunu vurguluyor.
Eğer rakamlar doğruysa, Rusya’nın silah ihracatında savaş öncesi seviyelere yakın bir toparlanma yakaladığı anlamına geliyor.
SIPRI verileriyle çelişiyor
Ancak Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) verileri farklı bir tablo ortaya koyuyor. Kurumun değerlendirmesine göre Rusya’nın büyük silah ihracatı 2022–2024 döneminde yüzde 47 gerilerken, 2015–2019 ile 2020–2024 dönemleri karşılaştırıldığında düşüş yüzde 64 seviyesinde oldu. Bu gerileme, Ukrayna işgalinden önce başlamıştı.
SIPRI verilerine göre Rusya, 2024 itibarıyla küresel silah ihracatında ABD ve Fransa’nın ardından üçüncü sıraya geriledi.
Resmi rakamların güvenilirliği sorgulanıyor
Batılı analiz kuruluşları, Moskova’nın açıkladığı ihracat rakamlarının doğruluğu konusunda temkinli. Rus hükümeti 2024 için 13,75 milyar dolarlık ihracat açıklamıştı ancak Batılı tahminler bu rakamın milyarlarca dolar daha düşük olabileceğini öne sürüyor.
Washington merkezli Jamestown Foundation tarafından yapılan bir analizde, Rus silah ihracatının 2021–2023 döneminde 14,6 milyar dolardan yaklaşık 3 milyar dolara kadar düşmüş olabileceği belirtildi.
Rusya, Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik tam kapsamlı işgalin ardından silah ihracatına ilişkin ayrıntılı verileri kamuoyuyla paylaşmayı ve Birleşmiş Milletler’e bildirim yapmayı durdurmuştu. Bu durum, bağımsız gözlemcilerin net bir tablo ortaya koymasını zorlaştırıyor.
Afrika ile askeri işbirliği vurgusu
Putin’in açıklamalarıyla eş zamanlı olarak, Rosoboronexport Genel Müdürü Alexander Mikheyev, Rusya’nın Afrika ülkeleriyle askeri-teknik işbirliğinin Sovyetler Birliği dönemindeki seviyelere ulaştığını, hatta bazı alanlarda aştığını söyledi.
Mikheyev’e göre Rosoboronexport, Afrika’daki faaliyetlerini genişletiyor. Şirket, Rusya’nın askeri ihracatının yüzde 85’inden fazlasını yönetiyor ve kuruluşundan bu yana 122 ülkeyle 30 binden fazla sözleşme imzaladı. Toplam ihracat hacmi ise 230 milyar doları aşmış durumda. Şirketin mevcut sipariş portföyünün 60 milyar doların üzerinde olduğu ifade edildi.
İç talep artışı ihracat kaybını telafi ediyor
SIPRI verileri, Rusya’nın önde gelen savunma şirketleri Rostec ve United Shipbuilding Corporation gelirlerinin 2025’te yüzde 23 arttığını, ancak bu artışın büyük ölçüde iç askeri talep kaynaklı olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, iç talebin düşen ihracat gelirlerini “fazlasıyla telafi ettiğini” belirtiyor.