- İrkutsk Veba Araştırma Enstitüsü çalışanı Darya Shipilova, 2 Ekim’de ağır zatürre belirtileri sonrası hayatını kaybetti. Rus makamları ölüm nedenini “etiyolojisi belirlenemeyen pnömoni” olarak açıkladı.
- Yerel medya ve bağımsız kaynaklarda Shipilova’nın 25 Eylül’de canlı Yersinia pestis bakterisi içeren bir deney tüpünü kırdığı ve bunun ardından hastalandığı öne sürüldü. Ancak bu iddia resmi makamlarca doğrulanmadı.
- Ölümün ardından temaslı olduğu değerlendirilen yaklaşık 200 kişi tıbbi gözetim altına alındı. Bölgede bazı karantina ve önleyici tedbirler uygulanırken, şu ana kadar doğrulanmış ikinci bir veba vakası açıklanmadı.
- Rospotrebnadzor, hastadan alınan örneklerde ölümün mesleki faaliyetleriyle bağlantılı bir mikroorganizmaya rastlanmadığını ve İrkutsk ile Şelehov'daki sağlık durumunun stabil olduğunu bildirdi.
Rusya’nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk Veba Araştırma Enstitüsü'nde çalışan 28 yaşındaki Darya Shipilova'nın ölümü, bölgede veba salgını yaşandığı yönündeki söylentilerin yayılmasına neden oldu.
Shipilova, 2 Ekim gecesi Şelehov İlçe Hastanesi'nin yoğun bakım ünitesinde hayatını kaybetti. Genç çalışanın ağır zatürre belirtileri gösterdiği ve durumunun kısa sürede kötüleştiği bildirildi.
Ölümün ardından özellikle sosyal medyada, çalışanın akciğer vebasına yakalandığı ve hastalığın laboratuvar ortamında yayıldığı yönünde iddialar ortaya çıktı.
Ancak Rusya İnsan Sağlığı ve Tüketici Haklarını Koruma Servisi (Rospotrebnadzor), bu iddiaları doğrulamadı.
“Yersinia pestis içeren tüp kırıldı” iddiası
Paniğin temelinde, Shipilova'nın laboratuvarda veba bakterisiyle çalışırken kaza geçirdiği iddiası bulunuyor.
Yerel medya ve bağımsız kaynaklarda yer alan iddialara göre Shipilova, 25 Eylül'de Yersinia pestis bakterisi içeren bir deney tüpünü kazara kırdı. İki gün sonra sağlık durumunun hızla kötüleştiği ve hastaneye kaldırıldığı öne sürüldü.
Ancak Rus sağlık makamları, enstitüde patojen mikroorganizmalarla çalışıldığı sırada herhangi bir kaza yaşanmadığını açıkladı.
Rospotrebnadzor ayrıca son 10 gün içerisinde enstitü çalışanları arasında bulaşıcı hastalık şikayetiyle sağlık kuruluşlarına başvuran başka bir personel bulunmadığını bildirdi.
Yaklaşık 200 kişi tıbbi gözetim altında
Shipilova'nın ölümünün ardından yetkililer temaslı olabilecek kişileri belirlemek amacıyla önlemler aldı.
Yerel kaynaklara göre yaklaşık 200 kişi tıbbi gözlem altına alındı. Bazı hastanelerde karantina tedbirleri uygulandığı, Şelehov'da ise bazı iş yerlerinde maske kullanımının zorunlu hale getirildiği bildirildi.
Bölge sakinlerinin koruyucu kıyafet, maske ve eldiven kullanan görevliler gördüğünü aktarması da endişeyi artırdı.
Ancak gözlem altındaki kişiler arasında doğrulanmış bir veba vakası bulunduğuna ilişkin resmi açıklama yapılmadı.
Rusya: “Veba değil, nedeni belirlenemeyen zatürre”
Rospotrebnadzor, Shipilova'nın ölümünü “etiyolojisi belirlenemeyen pnömoni” olarak tanımladı.
Kurum, hastadan alınan numuneler üzerinde kapsamlı incelemeler yapıldığını ve ölümle çalışanın mesleki faaliyetleri arasında bağlantı kurabilecek herhangi bir mikroorganizmaya rastlanmadığını açıkladı.
Rospotrebnadzor ayrıca İrkutsk bölgesi ile İrkutsk ve Şelehov kentlerindeki “sağlık ve epidemiyolojik durumun stabil olduğunu” bildirdi.
Kurum, enstitüde patojen mikroorganizmalarla çalışıldığı sırada herhangi bir kaza yaşanmadığını da vurguladı.
Yetkililerin açıklamaları kafa karışıklığı yarattı
Salgın söylentilerinin büyümesinde, Rus yetkililerin ilk açıklamalarındaki belirsizlik de etkili oldu.
İrkutsk Valisi İgor Kobzev, ilk aşamada “veba” ifadesini kullanmak yerine “özellikle tehlikeli bir enfeksiyon” tanımını tercih etti ve durumun kontrol altında olduğunu söyledi.
Komşu Buryatya Cumhuriyeti'nin Başkanı Aleksey Tsıdenov ise kadının ölümünün vebayla bağlantılı olduğunu belirten bir açıklama yaptı ancak daha sonra ifadesini daha temkinli hale getirdi.
Baykalsk yönetiminin de halktan veba nedeniyle Şelehov'a gitmemesini isteyen bir paylaşım yaptığı, ancak bu mesajın kısa süre sonra silindiği bildirildi.
Bu gelişmeler, sosyal medyada “Rusya salgını gizliyor” iddialarının yayılmasına neden oldu. Ancak mevcut resmi verilere göre veba salgını doğrulanmış değil.
ABD de gelişmeleri takip ediyor
Sibirya'daki gelişmeler ABD yönetiminin de dikkatini çekti.
Bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, İrkutsk bölgesindeki şüpheli akciğer vebası vakasına ilişkin haberlerin farkında olduklarını ve gelişmeleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile diğer kurumlarla birlikte yakından takip ettiklerini söyledi.
ABD'li yetkili, Rus makamlarına “doğru bilgileri hızlı ve açık bir şekilde kamuoyuyla paylaşma” çağrısında bulundu. Yetkili ayrıca vebanın bilinen ve özellikle erken tedavi edildiğinde antibiyotiklerle tedavi edilebilen bir hastalık olduğunu belirtti.
Axios da 4 Ekim'de yayımladığı haberinde Beyaz Saray'ın Rusya'daki şüpheli veba vakasına ilişkin gelişmeleri izlediğini ve yönetimin olası seçenekleri değerlendirdiğini bildirdi.
Akciğer vebası neden endişe yaratıyor?
Vebaya Yersinia pestis adlı bakteri neden oluyor. Hastalığın akciğerleri etkileyen formu olan akciğer vebası, hızlı ilerleyebiliyor ve tedavi edilmediğinde ölümcül olabiliyor.
Hastalığın bu formu, enfekte kişinin solunum yoluyla yaydığı damlacıklar aracılığıyla insanlar arasında bulaşabiliyor. Bununla birlikte erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisiyle hastalığın tedavi edilmesi mümkün.
İrkutsk'taki olayda ise şu aşamada veba enfeksiyonu resmi olarak doğrulanmadı. Rus makamları, laboratuvar çalışanının ölüm nedenini kaynağı belirlenemeyen zatürre olarak açıklamaya devam ediyor.
Soruşturma ve gözlem süreci sürüyor
İrkutsk'taki sağlık ekipleri temaslı kişileri izlemeye devam ederken, laboratuvar çalışanının ölümüne ilişkin farklı iddialar da araştırılıyor.
Mevcut tabloya göre bölgede veba salgını ilan edilmiş değil. Yaklaşık 200 kişinin gözlem altına alınması ve alınan önlemler ise yetkililerin olası bir risk karşısında ihtiyatlı hareket ettiğini gösteriyor.
Dolayısıyla Sibirya'da veba salgını çıktığına ilişkin iddialar henüz doğrulanmış değil. Tartışmanın merkezinde, laboratuvar çalışanının ölümünün gerçek nedeni ve olası bir laboratuvar maruziyeti bulunuyor.