- Japon gazeteci Yuki Imai, 13 Ekim’de Rusya’nın Uzak Doğu bölgesindeki Sahalin Adası’nda, ülkeden ayrılmaya hazırlandığı sırada gözaltına alındı. Ardından Moskova’ya götürüldü.
- FSB, gazetecinin Rusya’nın savunma kapasitesine ilişkin bilgileri Japon istihbaratına aktarmak amacıyla topladığını öne sürdü. Suçlamalar bağımsız biçimde doğrulanmış değil.
- Tokyo, Rusya’nın büyükelçisini Dışişleri Bakanlığına çağırarak protestoda bulundu; gazeteci hakkında bilgi verilmesini, kendisiyle konsolosluk yetkililerinin görüştürülmesini ve adil muamele görmesini istedi.
- Gözaltı, Kuril Adaları üzerindeki egemenlik anlaşmazlığı ve Japonya’nın Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya uyguladığı yaptırımların gölgesinde gerçekleşti.
Rusya, Japonya merkezli Hokkaido Shimbun gazetesinde çalışan gazeteci Yuki Imai’yi casusluk şüphesiyle gözaltına aldı. Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), gazetecinin ülkenin savunma kapasitesine ilişkin bilgiler topladığını ve bunları Japon istihbaratına aktarmayı amaçladığını ileri sürdü.
Imai, Rusya’nın Uzak Doğu bölgesindeki Sahalin Adası’nda görev yapıyordu. Gazeteci, Japonya’ya dönmek üzereyken 13 Ekim’de gözaltına alındı ve daha sonra Moskova’ya götürüldü.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, gazetecinin Rusya topraklarında casusluk faaliyetleri yürütmekle suçlandığını açıkladı. Rus devlet medyasında yayımlanan görüntülerde, maskeli güvenlik görevlilerinin bir kişiyi gözaltına aldığı ve Moskova’daki mahkemeye götürdüğü görüldü.
Rus makamlarının iddiaları henüz bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. Hokkaido Shimbun yönetimi ise çalışanlarından birinin Rusya’da gözaltına alındığına ilişkin bilgileri doğrulamaya çalıştığını ve gazetecinin güvenliğini öncelik olarak gördüğünü bildirdi.
Japonya’dan Moskova’ya protesto
Japonya yönetimi, gözaltı kararına diplomatik tepki gösterdi. Tokyo, Rusya’nın Japonya Büyükelçisi Nikolay Nozdrev’i Dışişleri Bakanlığına çağırarak olay hakkında açıklama talep etti.
Japon yetkililer, gazetecinin durumu hakkında gecikmeden bilgi verilmesini, insani koşullarda tutulmasını ve Japon konsolosluk yetkililerinin kendisiyle görüşebilmesini istedi. Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi de Rusya’dan adil ve tarafsız muamele talep ettiklerini açıkladı.
Tokyo’nun tepkisinde, Rus makamlarının gazetecinin gözaltına alındığını Japon hükümetine önceden bildirmemesi de etkili oldu. Japonya, gazetecinin güvenliği ve hukuki durumuna ilişkin ayrıntıların açıklanmasını bekliyor.
Gazeteci 12 Aralık’a kadar tutuklu kalacak
Rus haber ajanslarının aktardığı bilgilere göre Moskova’daki mahkeme, Imai’nin yargılama öncesinde tutuklu kalmasına karar verdi. Gazetecinin 12 Aralık’a kadar gözaltında tutulması öngörülüyor.
Rusya Ceza Kanunu’nun casuslukla ilgili 276. maddesi kapsamında açılan soruşturmada suçlu bulunması halinde Imai, 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir.
Gazeteciyi Koruma Komitesi (CPJ) ise Imai’nin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. Kurum, gazetecilerin daha geniş siyasi ve jeopolitik anlaşmazlıklarda baskı aracı olarak kullanılmaması gerektiğini vurguladı.
Kuril Adaları anlaşmazlığı ilişkileri geriyor
Gözaltı kararı, Rusya ile Japonya arasındaki ilişkilerin uzun süredir gerilim altında olduğu bir dönemde geldi. İki ülke, İkinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde Sovyetler Birliği’nin kontrolüne geçen ve Japonya’nın “Kuzey Toprakları” olarak adlandırdığı Kuril Adaları üzerindeki egemenlik konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ağustos ayında tartışmalı adalardan Iturup’u ziyaret etmesi, Tokyo’nun tepkisine neden olmuştu. Japonya, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Batılı ülkelerle birlikte Moskova’ya yaptırımlar uygulamayı sürdürürken, Kremlin de Tokyo’nun politikalarını eleştiriyor.
Moskova, Japonya’nın savunma harcamalarını artırmasını ve Batılı ülkelerle güvenlik işbirliğini derinleştirmesini de eleştiri konusu yapıyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zaharova, gazetecinin gözaltına alınmasının iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini daha da olumsuz etkileyebileceğini savundu.
Gershkovich vakasını hatırlattı
Imai’nin gözaltına alınması, Rusya’da casusluk suçlamasıyla tutuklanan yabancı gazetecilere ilişkin önceki vakaları da gündeme getirdi. Bunların en dikkat çekicilerinden biri, Wall Street Journal muhabiri Evan Gershkovich’in 2023’te gözaltına alınmasıydı.
Gershkovich, Rusya’da casusluk suçlamasıyla 16 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ancak Ağustos 2024’te gerçekleştirilen geniş kapsamlı tutuklu takası kapsamında serbest bırakılmıştı. Gershkovich, gazetesi ve ABD yönetimi suçlamaları reddetmişti.
Imai hakkındaki soruşturmanın nasıl ilerleyeceği ve Japonya’nın konsolosluk erişimi sağlayıp sağlayamayacağı henüz netleşmedi. Olay, Rusya ile Japonya arasındaki diplomatik gerilimin yanı sıra Rusya’da çalışan yabancı gazetecilerin karşı karşıya olduğu hukuki ve güvenlik risklerini yeniden gündeme taşıdı.