- Rusya'nın Ukrayna savaşına açıkça karşı çıkan tek kayıtlı siyasi partisi Yabloko'nun aday listesinin kaydı iptal edildi.
- Kremlin yanlısı milliyetçi Rodina, Yabloko'yu "uluslararası LGBT hareketini" desteklemek ve yabancı kaynaklardan para almakla suçladı.
- Yabloko'nun çıkarılmasıyla Merkez Seçim Komisyonunun daha önce onayladığı 11 partiden 10'u seçimde kaldı.
- Yabloko'nun elenmesinin savaş karşıtı seçmenlerin sandığa katılımını azaltabileceği, bunun da iktidardaki Birleşik Rusya'ya avantaj sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Rusya'da Ukrayna savaşına açıkça karşı çıkan Yabloko, gelecek ay yapılacak parlamento seçimlerinin dışında bırakıldı.
Moskova'daki Rusya Yüksek Mahkemesi, Kremlin yanlısı milliyetçi Rodina partisinin açtığı dava sonucunda Yabloko'nun seçimlerdeki aday listesinin kaydını iptal etti. Rusya Merkez Seçim Komisyonu, söz konusu listeyi temmuz sonunda onaylamıştı.
Karar, Rusya'da savaş karşıtı siyasetin seçim alanındaki hareket imkanlarının daha da daralması olarak değerlendiriliyor.
Davanın gerekçesi: LGBTİ+ içerikleri
Rodina'nın başvurusunda Yabloko'nun internet sitesinde "uluslararası LGBT hareketini" destekleyen içeriklere yer verildiği ve bunun Rusya tarafından aşırılıkçı kabul edilen bir oluşumu desteklemek anlamına geldiği öne sürüldü.
Rusya Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında tüzel kişiliği bulunmayan "uluslararası LGBT hareketini" aşırılıkçı ilan etmişti.
Rodina ayrıca Yabloko'nun üst düzey yöneticilerinden birinin bir röportaj sırasında Sovyet dönemine ait "Her Zaman Güneş Olsun" şarkısının sözlerini aktarmasını telif hakkı ihlali olarak mahkemeye sundu.
Yabancı finansman suçlaması
Duruşmada Rusya'nın mali denetim kurumu da Yabloko'nun Almanya ve ABD dahil yabancı ülkelerden üçüncü kişiler aracılığıyla para aldığı iddiasını gündeme getirdi.
Yabloko ise seçim kampanyasını "Barış ve özgürlük için, korkusuz bir yaşam için" sloganıyla yürütüyordu.
Parti, kampanyasında Ukrayna'da ateşkes, diplomatik çözüm ve Rusya'daki siyasi baskıların sona erdirilmesi çağrıları yapıyordu.
Adliye önünde protesto
Mahkemenin kararını açıklamasından önce yüzlerce kişi adliye binasının önünde Yabloko'ya destek vermek için toplandı.
Çoğunluğu gençlerden oluşan göstericilerden bazıları, partinin Rusça'da "elma" anlamına gelen adına atıfla yanlarında elma taşıdı.
Kararın açıklanmasının ardından kalabalık "Utanç" sloganları attı.
Yabloko'nun yöneticilerine de baskı
Yabloko'nun seçimden men edilmesi, partinin önde gelen isimlerinin karşı karşıya kaldığı hukuki sorunların ardından geldi.
Partinin başkan yardımcılarından Maksim Kruglov, Buça ve Mariupol dahil Ukrayna kentlerinde sivillerin öldürülmesine ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle haziran ayında 7 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Parti ayrıca seçim kampanyası için bağış çağrısı başlatmasının ardından geçen hafta siber saldırıya uğradığını açıkladı.
Yabloko'nun siyasi geçmişi
1990'larda Rusya siyasetinin önde gelen liberal hareketlerinden biri olan Yabloko, 2003'ten bu yana Devlet Duması'nda sandalye kazanamadı.
Parti, 2021'deki son parlamento seçimlerinde yalnızca yüzde 1,34 oy aldı. Buna rağmen o tarihten bu yana düzenlenen seçimlere katılmayı sürdürdü.
Yabloko'nun savaş karşıtı tutumu ise Ukrayna'daki savaşla sınırlı değil. Parti geçmişte Çeçenistan savaşına, 2014'te Kırım'ın Rusya tarafından ilhakına ve 2022'de başlayan geniş çaplı Ukrayna savaşına karşı çıktı.
Seçimde savaş karşıtı seçenek kalmadı
Associated Press'in aktardığı bilgilere göre Yabloko'nun elenmesiyle Merkez Seçim Komisyonunun daha önce onayladığı 11 partiden 10'u seçim yarışında kaldı.
Bu 10 partinin tamamı Ukrayna'daki savaşı destekliyor veya savaşa açıkça karşı çıkmıyor.
Bu durum, savaş karşıtı seçmenlerin sandıkta doğrudan savaş karşıtı bir siyasi partiye oy verme seçeneğini ortadan kaldırıyor.
Karar Putin yönetimine avantaj sağlayabilir
Yabloko'nun seçimden çıkarılmasının yalnızca partinin oy oranıyla sınırlı bir etkisinin olmayabileceği değerlendiriliyor.
BBC'nin değerlendirmesine göre, savaş karşıtı seçmenlerin adaylarının bulunmadığı bir seçimde sandığa gitme motivasyonunun düşmesi mümkün.
Bu durum, parlamentoda çoğunluğu elinde bulunduran ve Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından desteklenen Birleşik Rusya açısından avantaj oluşturabilir.
Yabloko'nun 2021 seçimlerindeki yüzde 1,34'lük oy oranı dikkate alındığında partinin tek başına iktidar dengelerini değiştirecek büyüklükte bir seçmen kitlesine sahip olmadığı görülse de, savaş karşıtı seçmenlerin katılımındaki değişimin seçim sonuçları açısından dolaylı etkisi olabilir.
Rusya'da seçim alanı daralıyor
Yabloko'nun seçimden men edilmesi, Ukrayna savaşının ardından Rusya'da savaş karşıtı siyasi faaliyetlerin karşılaştığı baskının seçim alanına da yansıdığını gösteriyor.
Partinin elenmesiyle birlikte eylül seçimlerinde savaş karşıtı siyaseti açık biçimde temsil eden kayıtlı bir parti bulunmayacak.
Bu nedenle karar, yalnızca bir partinin aday listesinin iptal edilmesi değil, aynı zamanda Rusya'daki mevcut siyasi sistem içerisinde Ukrayna savaşına yönelik açık muhalefetin sandıktaki temsil alanının daralması açısından da önem taşıyor.