İstanbul başta olmak üzere sağanak yağışların su baskınlarına yol açtığı bölgelerde vatandaşları, hasarın giderilmesi için yeni harcamalar bekliyor. Su tahliyesi ve temizlikle başlayan süreç; duvarların kurutulması, elektrik tesisatının kontrol edilmesi, parke ve boya yenilemesi, beyaz eşya ve mobilyaların değiştirilmesine kadar uzanabiliyor.
Hasarın boyutuna ve suyun etkilediği alanın büyüklüğüne göre değişen masraflar, hane halkı ve işletmeler için önemli bir maliyet oluşturuyor.
Su baskını temizliği 15 bin TL'ye çıkıyor
Su basan ev, bodrum ve depolarda ilk masraf suyun tahliyesi ve alanın temizlenmesiyle başlıyor. Temizlik maliyetleri 5 bin TL ile 15 bin TL arasında değişiyor.
Suyun parke altına, şap katmanına ve duvarlara işlemesi durumunda profesyonel nem alma cihazlarına ihtiyaç duyulabiliyor. Bu işlem, toplam maliyeti artırabiliyor.
Su baskınının ardından duvarlarda oluşan kabarma, sıva dökülmesi ve nem hasarı da ek tadilat gerektirebiliyor. Boya ve badana giderleri 25 bin TL ile 45 bin TL arasında değişirken yüzey onarımı gereken evlerde masraf daha da artabiliyor.
Elektrik tesisatında maliyet 120 bin TL'yi buluyor
Su baskınlarının ardından en yüksek maliyetli kalemlerden biri elektrik tesisatının yenilenmesi olabiliyor. 100 metrekarelik bir dairenin elektrik tesisatını malzeme ve işçilik dahil tamamen yenilemenin maliyeti 50 bin TL ile 120 bin TL arasında hesaplanıyor.
Suya maruz kalan tesisatın yeniden kullanılmadan önce uzmanlar tarafından kontrol edilmesi gerekiyor. Beyaz eşya, mobilya ve elektronik cihazlarda oluşan hasarlar da toplam faturayı yükseltiyor.
Su basan araçlarda motor ve elektronik sistem riski
Su altında kalan otomobillerde motor, şanzıman ve elektronik sistemlerde ciddi arızalar oluşabiliyor. Suyun motorun hava emiş sisteminden silindirlere ulaşması, motorun kilitlenmesine ve ağır mekanik hasara neden olabiliyor.
Aracı suyun içinden çıkardıktan sonra yeniden çalıştırmak hasarı büyütebiliyor. İlk incelemede sorunsuz görünen araçlarda bile nem ve korozyon nedeniyle haftalar sonra elektrik arızaları ortaya çıkabiliyor.
Elektrikli ve hibrit otomobillerde batarya ile yüksek gerilim sistemlerinin uzmanlar tarafından ayrıca kontrol edilmesi gerekiyor. Onarım maliyetinin aracın ekonomik değerine yaklaşması veya bu değeri aşması halinde araç ağır ya da tam hasarlı olarak değerlendirilebiliyor.
Sel hasarlı araçlarda değer kaybı riski
Su baskınına maruz kalan araçlar, onarıldıktan sonra ikinci el piyasasına dönebiliyor. Ancak geçmişteki su hasarı, ilerleyen dönemde ortaya çıkabilecek arızalar ve satış değerindeki düşüş nedeniyle alıcılar açısından risk oluşturuyor.
Sel hasarlı araç satın almayı düşünenlerin bağımsız ekspertiz yaptırması, elektronik arıza taraması istemesi ve servis faturalarıyla hasar kayıtlarını incelemesi önem taşıyor. Araçların değer kaybı hasarın boyutuna ve onarım durumuna göre değişebileceğinden, tüm araçlar için geçerli sabit bir kayıp oranı vermek doğru değil.
Ev ve iş yerlerinde sigorta teminatı önemli
Su baskınlarında evlerde buzdolabı, çamaşır ve bulaşık makinesi, televizyon, koltuk ve yatak gibi eşyalar zarar görebiliyor. İş yerlerinde ise elektronik cihazlar, raflar, tezgâhlar ve depolardaki ürünler kullanılamaz hale gelebiliyor.
Hasar gören eşyaların fotoğraf ve videolarla kayıt altına alınması, faturaların ve servis raporlarının saklanması, sigorta poliçelerindeki sel ve su baskını teminatlarının kontrol edilmesi önem taşıyor.
İş yeri sigortası bulunan işletmelerin, poliçelerinde yer alıyorsa iş durması ve gelir kaybı teminatlarını da inceleyerek sigorta şirketlerine gecikmeden hasar bildirimi yapması gerekiyor.
Sigortası bulunmayan işletmeler ise belediye, kaymakamlık ve valiliklerden hasar tespit süreci ile varsa afet destekleri hakkında bilgi alabiliyor. KOSGEB'in geçmişte afet bölgelerinde özel destek programları uygulaması nedeniyle, son yağışlardan etkilenen işletmelere yönelik yeni bir destek açıklanıp açıklanmayacağı da takip ediliyor.