- Uganda’daki Kibale Ulusal Parkı’nda yaşayan Ngogo şempanzeleri ikiye bölündü
- Batı grubu, 7 yılda 24 organize saldırı düzenledi
- Çatışmalarda en az 7 yetişkin ve 17 yavru şempanze öldü
- Bilim insanları süreci “insan iç savaşına en yakın örnek” olarak nitelendiriyor
Ngogo şempanze topluluğu üzerine Science dergisi’nde yayımlanan çalışma, hayvan davranışları ile insan toplumsal çatışmaları arasındaki benzerlikleri yeniden gündeme taşıdı. Araştırmaya göre, 1995–2015 yılları arasında sosyal olarak birleşik olan topluluk, zamanla “Batı” ve “Merkez” olarak iki ayrı gruba ayrıldı.
Araştırmanın başındaki isimlerden Aaron Sandel, parçalanmanın temelinde liderlik krizinin yattığını belirtiyor. 2015 yılında alfa erkeğin statü kaybetmesi ve yerine yeni bir liderin geçmesi, topluluk içinde kutuplaşmayı hızlandırdı.
Sandel’e göre, bu süreçte yaşlı ve etkili şempanzelerin ölümü de kritik rol oynadı. Bu bireylerin, farklı alt gruplar arasında “köprü” işlevi gördüğü, ölümleriyle birlikte sosyal bağların hızla zayıfladığı ifade ediliyor.
Hastalık ve kırılganlık süreci
2017 yılında yaşanan bir hastalık salgını ise topluluğun direncini ciddi biçimde sarstı. Hem fiziksel kayıplar hem de sosyal yapının zedelenmesi, iki grup arasındaki gerilimi açık çatışmaya dönüştürdü.
2018 itibarıyla Batı ve Merkez grupları arasında kalıcı bir kopuş yaşandı.
Yedi yıl süren organize saldırılar
Araştırma bulgularına göre Batı grubu, yedi yıl içinde Merkez grubuna karşı 24 organize ve koordineli saldırı düzenledi. Bu saldırılarda en az 7 yetişkin erkek ve 17 yavru şempanze hayatını kaybetti.
Bu durum, şempanzelerde şiddetin sadece bireysel değil, planlı ve kolektif biçimde gerçekleşebildiğini ortaya koyuyor.
İnsanlara en yakın paralel
Çalışma, şempanze topluluklarında gözlemlenen bu sürecin insan tarihindeki iç savaş dinamiklerine en yakın örneklerden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Benzer bir durum daha önce Jane Goodall tarafından 1970’lerde Gombe Ulusal Parkı’nda gözlemlenmiş, ancak o dönemdeki bilimsel sınırlamalar nedeniyle süreç tam anlamıyla bir “iç savaş” olarak tanımlanamamıştı.
Ngogo örneği ise, liderlik mücadelesi, sosyal ağların çöküşü ve kriz koşullarının birleştiğinde, şiddetin nasıl sistematik ve uzun süreli bir çatışmaya dönüşebileceğini net biçimde ortaya koyuyor.