Bir kelimenin sözlük anlamını bilmek kadar, o kelimenin cümle içinde kazandığı yan anlamları ve mecazları da bilmek gerekir. Yanlış veya yersiz kullanılan bir ifade, tüm metnin ciddiyetini bozabileceği gibi yanlış anlaşılmalara da neden olabilir. Sözlüklerdeki tanımıyla dikkat çeken şeytan ifadesinin dilimizdeki yeri ve kullanım alanları merak konusudur.
Şeytan kelimesinin anlamı nedir?
Aslen Arapça kökenli olan ve dilimize yerleşen bu ifade, zamanla anlam genişlemesine uğrayarak birden fazla kavramı karşılar hale gelmiştir. TDK verilerine göre kelimenin farklı manaları şöyledir.
- isim, din bilimi Hz. Âdem'e secde etmediği için cennetten kovulan, insanları Allah'ın emirlerine karşı kışkırtan, kötülüğe yönelten cin; iblis
- mecaz Kötü düşünceli, kötü niyetli kimse
- sıfat, mecaz Çok kurnaz, uyanık (kimse)
Şeytan hakkındaki sık kullanılan atasözleri ve deyimler
Resmi kayıtlarda bu kelimeyle bağlantılı, kullanımı yaygın olan birden çok ifade mevcuttur.
- Şeytana külahı (veya pabucu) ters giydirmek
- Şeytan aldatmak
- Şeytana parmak ısırtmak
- Şeytana uymak
- Şeytan azapta gerek
- Şeytan diyor ki
- Şeytan dürtmek
- Şeytan elini çekmiş
- Şeytan geçmiş gibi
- Şeytan geçti
- Şeytan gibi
- Şeytan görsün yüzünü
- Şeytanın arka bacağı (veya kıç bacağı veya art ayağı)
- Şeytanın bacağını (veya ayağını) kırmak
- Şeytanın gör dediği
- Şeytanın işi yok
- Şeytanın yattığı yeri bilmek
- Şeytan kandırmak
- Şeytan kulağına kurşun
- Şeytan tüyü olmak
Şeytan ile alakalı birleşik kelimeler
Sözlükte temel anlamının yanı sıra, şeytan ile oluşturulmuş çeşitli birleşik kelimeler ve tamlamalar da mevcuttur.
- Şeytanarabası
- Şeytan bezi
- Şeytan çekici
- Şeytan elması
- Şeytanılain
- Şeytaniğnesi
- Şeytan kırmızısı
- Şeytan kuşu
- Şeytanmasası
- Şeytanminaresi
- Şeytan otu
- Şeytan örümceği
- Şeytansaçı
- Şeytan şalgamı
- Şeytan taşlama
- Şeytantersi
- Şeytantırnağı
- Şeytan tırnağı
- Şeytan uçurtması
- Kör şeytan
