- Sırbistan'da 6 milyon 450 bin 523 seçmenin katılım hakkı bulunduğu erken genel seçimde, 250 sandalyeli parlamentonun yeni üyeleri belirlenecek.
- Seçim, Novi Sad'daki tren istasyonunda 16 kişinin hayatını kaybettiği çöküşün ardından başlayan öğrenci protestolarının gölgesinde yapılıyor.
- Oy pusulasında 18 liste bulunuyor. Vucic'in öncülüğündeki iktidar listesi ile öğrencilerin desteklediği liste arasındaki rekabet öne çıkıyor.
- Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandık kuruldu; yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı.
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonunun (RIK) verilerine göre, seçimde 6 milyon 450 bin 523 seçmen oy kullanabilecek. Tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre yapılacak seçimde, parlamentodaki 250 sandalyenin dağılımı belirlenecek. Milletvekili dağılımında yüzde 3 seçim barajı uygulanırken ulusal azınlık listeleri bu barajdan muaf tutulacak. Parlamentoda çoğunluk için 126 sandalye gerekiyor.
Öğrenci protestolarının gölgesinde seçim
Seçim, Novi Sad kentindeki tren istasyonunda 1 Kasım 2024’te beton sundurmanın çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan öğrenci protestolarının gölgesinde yapılıyor. Sorumluların yargılanması, şeffaflık ve erken seçim talepleriyle ülke geneline yayılan protestoların ardından düzenlenen seçim, ülkedeki ilk ulusal seçim olma özelliği taşıyor.
Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic, eylülde parlamentonun feshedilmesine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim sürecini başlattı.
Oy pusulasında 18 liste bulunuyor
Seçim Komisyonu, seçime katılmak üzere 19 listeyi ilan etti. Listelerden birinin geri çekilmesinin ardından oy pusulasında 18 liste yer aldı. Bu listelerin 9'u ulusal azınlık statüsünde yarışıyor.
Oy pusulasının ilk sırasında, 2012'den bu yana iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisinin (SNS) öncülüğündeki “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesi bulunuyor. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisinin (SPS) öncülüğündeki “Ivica Dacic-İstikrar Faktörü”, üçüncü sırada ise öğrencilerin desteklediği ve ilk sırasında Ilija Srdanovic'in yer aldığı “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” listesi yer alıyor.
Seçimde ayrıca “Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos”, “Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler”, “Bogoljub Karic-Sırbistan'ın Gücü Hareketi” ve “Vladimir Gajic-Sırbistan İçin Alternatif” listeleri de yarışıyor.
Azınlık listeleri arasında Rasim Ljajic'in liderliğindeki İnsani SDP/CDP, Usame Zukorlic'in Adalet ve Uzlaşma Partisinin (SPP) “Birleşme Hareketi” listesi, Sancak Demokratik Eylem Partisinin (SDA) “Sancak'ın Bekçileri” listesi, Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu bulunuyor.
Anketlerde iki liste arasındaki rekabet öne çıkıyor
Kamuoyu araştırmalarında, Vucic'in başbakan adayı olduğu “Birleşmiş Sırbistan” listesi ile öğrencilerin desteklediği liste arasındaki yarışa işaret ediliyor. Son anketlerde iki listenin oy oranlarının birbirine yakın olduğu belirtiliyor.
Vucic, seçim kampanyası sırasında sonuçları kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması durumunda onları kutlayacağını söyledi.
Yurt dışında en fazla sandık Bosna Hersek'te kuruldu
Oy verme işlemi yerel saatle 07.00'de başladı ve 20.00'de sona erecek. Sırbistan genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandıkta oy kullanılacak.
Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı. Sırbistan dışında en fazla sandık, 28 sandıkla Bosna Hersek'te kuruldu.
RIK'in kararı doğrultusunda yurt dışındaki sandıklar da Orta Avrupa saatine göre 07.00-20.00 arasında açık olacak. Bu nedenle Amerika ve Okyanusya'daki bazı seçmenler yerel saatle gece saatlerinde oy kullanacak.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) başta olmak üzere çeşitli ülke ve uluslararası kuruluşlardan gözlemciler, seçim sürecini takip etmek üzere Sırbistan'a geldi.
Ülkede son parlamento seçimi Aralık 2023'te yapılmıştı.