İsrail merkezli düşünce kuruluşu The Jerusalem Strategic Tribune'de, ABD Başkanı Biden'ın geçtiğimiz hafta gerçekleşen NATO Zirvesi'ndeki performansı ve Türkiye'nin izlediği politikaların değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.
Biden'ın "Amerika geri döndü" sloganı ile "dünyaya liderlik etmeye" hazırız yaklaşımının zirvede etkili olmadığı tespiti yapılan analizde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ise NATO ve Avrupa Birliği'ne karşı ülkesinin çıkarlarını sağlamlaştıracak işlemsel diplomasi yaklaşımını mükemmelleştirdiği belirtildi.
İşte The Jerusalem Strategic Tribune'de yayınlanan analiz:
Joe Biden göreve geldiğinde "Amerika geri döndü" sloganını kullandı. Selefi Trump'ın rutin olarak Amerika'nın Avrupalı müttefiklerine saygısızlığını dile getirdikten sonra Biden, Amerika Birleşik Devletleri'nin "masanın başındaki" yerini almaya başladığını ve "dünyaya liderlik etmeye" hazır olduğunu açıkladı.
11-12 Temmuz 2023'te düzenlenen Vilnius NATO Zirvesi, Joe Biden'a ABD'nin önde gelen çok taraflı askeri ittifakındaki liderliğini yenileme vaatlerini yerine getirmesi için muazzam bir fırsat sundu.
NATO, Vilnius toplantısına girerken üç ana zorlukla karşı karşıya kaldı.
Birincisi; Türkiye'nin İsveç'in NATO'ya üyeliğine yönelik devam eden ablukasını aşmak, ikincisi artan Rus saldırganlığı tehdidine yanıt vermek için yeni bölgesel savunma planlarını sonuçlandırmak ve üçüncüsü Ukrayna'nın NATO ile gelecekteki ilişkisini belirlemek.
Biden ve ekibi, İsveç'in üyeliği sorununu iyi yönettikleri için yüksek notları hak ediyorlar. Diğer yandan Türkiye'nin lideri Recep Tayyip Erdoğan, NATO ve Avrupa Birliği'ne karşı ülkesinin çıkarlarını sağlamlaştıracak işlemsel diplomasi yaklaşımını mükemmelleştirdi.
Biden yönetiminin Türkiye'ye modern F-16 savaş uçakları satma planlarını sürdüreceğine dair güvence Türkiye'yi yumuşattı. Erdoğan ayrıca genişletilmiş bir Türkiye-AB gümrük anlaşması için İsveç ve ABD'den destek sözü aldı. Erdoğan, İsveç'in itirazlarını bu şartlar doğrultusunda kaldırdı. Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi Ekim ayına kadar İsveç'in üyeliğini onaylamak için oy kullanmayacak, bu da Erdoğan'ın istediklerini alması için bolca zaman bırakıyor.
Vilnius Bildirisi, NATO'nun "önemli ölçüde güçlendirilmiş toplu savunma ihtiyacını sürdürülebilir bir şekilde karşılayabilecek sağlam ve dirençli bir savunma sanayisine" ihtiyacı olduğunu kabul ederek bu gerçeği zımnen kabul etti. Ancak Avrupalı müttefiklerin bu talebi karşılayıp karşılayamayacakları açık bir soru olmaya devam ediyor.
Ukrayna'daki savaş ve özellikle Kiev'in Rus saldırganlığına direnme çabalarını desteklemek için cephane ve diğer silah sistemlerine yönelik sürekli artan talep, hem ABD hem de Avrupa'daki savunma sanayi kaynaklarını zor duruma düşürdü.
Biden'ın İttifak'a liderlik etme taahhüdüne rağmen konu; Ukrayna'ya askeri yardım ve tanklar, uzun menzilli saldırı sistemleri ve F-16 savaş uçaklarının tedariki gibi temel başlıklar olduğunda, şartlarını zorlayanlar büyük ölçüde Avrupa ülkeleri oldu.
Savaşın tırmanmasına dair korkuyla ABD yönetimi, Rusya'nın sözde “kırmızı çizgilerinin” ötesine geçmemeye çalıştı. Biden Yönetimi son dönemde bu fikrini bir miktar değiştirmiş olsa da "Üçüncü Dünya Savaşı"nı kışkırtma korkusu, Biden'ın ekibinin ruhuna derinden yerleşmiş durumda.
Ukrayna'nın askeri performansı, Avrupa başkentlerinde ona büyük saygı kazandırdı. Ukrayna'nın Batı sistemlerine ve eğitimine artan bağımlılığı ve savaş alanındaki başarıları göz önüne alındığında, ülkenin birlikte çalışabilirlik için her türlü kriteri karşılayabilecek gelişmiş bir ordu geliştirdiği açıktır.
Tüm bunlara rağmen, Biden'ın Vilnius Zirvesi öncesinde Ukrayna'nın NATO üyeliğine hazır olmadığına ve onların işini kolaylaştırmayacağına dair açıklamaları aşağılayıcıydı.
Ancak zirvenin sonuç bildirgesinde Ukrayna'ya yardımın her şartta devam edeceğinin belirtilmesi ve Ukrayna'nın nihai NATO üyeliğine giden yolun açık tutulacağının belirtilmesi olumlu bir gelişmeydi.
Sonuç olarak Biden'ın zirve performansı, Amerika'yı masanın başına getirme iddiasından uzakta ve liderlikten çok, sıradan bir denge yaklaşımından ibaretti.