- Tokayev, ŞİÖ’nün egemenliğe saygı ve karşılıklı güven temelinde etkili bir uluslararası yapıya dönüştüğünü söyledi.
- Kazak lider, Avrasya’da stratejik istikrar için yeni bir bakanlar konferansı düzenlenmesini önerdi.
- ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticaret hacminin 1 trilyon dolara yaklaştığını belirterek kalkınma bankası kurulmasına destek verdi.
- Tokayev, ortak dijital transit platformu ve yapay zeka merkezleri ağı kurulması çağrısında bulundu.
Tokayev, Bişkek’te düzenlenen ŞİÖ Üyesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, örgütün “Şanghay Beşlisi”nden Avrasya’nın büyük bölümünü ve dünya nüfusunun yaklaşık yarısını kapsayan küresel bir yapıya dönüştüğünü belirtti.
ŞİÖ’nün iç işlerine karışmama, egemenliğe saygı, karşılıklı güven, açıklık ve işbirliği ilkelerini hayata geçirdiğini vurgulayan Tokayev, örgütün bugün “başarılı, etkili ve ihtiyaç duyulan” bir uluslararası yapı olduğunu söyledi.
Güvenlik ve stratejik istikrar çağrısı
Yeni bir uluslararası ilişkiler mimarisinin şekillendiğini belirten Tokayev, uluslararası alanda karşılıklı güvenin azalmasının mevcut kurumların yeni tehditlere karşı koyma kapasitesini zayıflattığını ifade etti.
Tokayev, ŞİÖ ülkeleri arasında güvenlik işbirliğinin güçlendirilmesini öncelikli konu olarak gösterirken, Avrasya’da stratejik istikrar ve güven artırıcı önlemler konusunda bir bakanlar konferansı düzenlenmesini önerdi. Konferansta askeri risklerin azaltılması, yeni bir silahlanma yarışının önlenmesi ve tehlikeli olayların engellenmesi gibi başlıkların ele alınabileceğini söyledi.
Ticaret için 1 trilyon dolarlık hedef
ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticaret hacminin 1 trilyon dolara yaklaştığını açıklayan Tokayev, ekonomik entegrasyonun mevcut potansiyeli tam olarak yansıtmadığını belirtti.
Kazakistan'ın Çin'in ŞİÖ Kalkınma Bankası kurulması önerisini desteklediğini kaydeden Tokayev, bankanın altyapı, teknoloji ve sanayi projelerine kaynak sağlaması gerektiğini söyledi. Tokayev, uzlaşı sağlanması durumunda Kazakistan'ın bankanın genel merkezine ev sahipliği yapabileceğini de açıkladı.
Dijital transit ve yapay zeka hamlesi
Tokayev ayrıca Avrasya'daki ulaştırma koridorlarının geliştirilmesi için “ŞİÖ Ortak Dijital Transit Platformu” kurulmasını önerdi. Gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi, elektronik belgelerin karşılıklı tanınması ve “yeşil koridor” uygulamalarının yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti.
Yapay zeka konusunda da ŞİÖ çatısı altında üniversiteler, bilim kurumları ve teknoloji şirketlerini bir araya getirecek “Yapay Zeka Merkezleri Ağı” kurulmasını öneren Tokayev, üye ülkelerin bilimsel ve teknolojik kapasitesinin ortak bir ekosistem içerisinde birleştirilebileceğini ifade etti.