- ABD, 60 ülkeden yapılan ithalata yüzde 10-12,5 arasında yeni gümrük vergisi uygulamaya başladı.
- Kararın gerekçesi, zorla çalıştırmayla üretilen mallara yönelik önlemlerin yetersiz görülmesi oldu.
- ABD, 16 ülkeye yönelik yeni bir ticaret soruşturması başlattı ve ilave vergilerin sinyalini verdi.
- Petrol, doğalgaz, gübre ve USMCA kapsamındaki bazı ürünler yeni tarifelerden muaf tutuldu.
ABD, ithalatının yaklaşık yüzde 99'unu oluşturan 60 ülkeden yapılan ürün alımlarına yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen ek gümrük vergileri uygulamaya başladı.
Washington yönetimi, söz konusu ülkelerin zorla çalıştırmayla üretildiği değerlendirilen mallara yönelik yasakları yeterince uygulamadığını savunarak kararı gerekçelendirdi.
Yeni vergiler, Yüksek Mahkemenin şubat ayında Trump'ın kapsamlı vergi düzenlemelerini iptal etmesinin ardından yürürlüğe konulan geçici yüzde 10'luk küresel tarifelerin süresinin dolmasıyla cuma günü itibarıyla uygulanmaya başladı.
Trump 301. maddeye dayandı
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, ABD'nin yaklaşık bir asırdır zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yasakladığını belirterek, ticaret ortaklarının da benzer standartları uygulaması gerektiğini söyledi.
Trump yönetimi, yeni tarifelerde 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi'ni hukuki dayanak olarak kullanıyor. Söz konusu madde, "haksız", "makul olmayan" veya "ayrımcı" ticaret uygulamalarında bulunan ülkelere ek gümrük vergisi ve yaptırım uygulanmasına imkan tanıyor.
Yeni vergiler gündeme gelebilir
ABD Ticaret Temsilciliği ayrıca, ABD ithalatının yaklaşık yüzde 70'ini oluşturan 16 ülkenin aşırı üretim yoluyla fiyatları düşürerek ABD'li şirketleri küresel pazarda dezavantajlı duruma getirip getirmediğine ilişkin yeni bir soruşturma başlattı.
İncelemenin sonucuna göre 301. Madde kapsamında ilave gümrük vergilerinin de gündeme gelebileceği ifade edildi.
Öte yandan zorla çalıştırmaya karşı tedbirlerini güçlendiren bazı ülkeler için vergi oranları düşürüldü. Bu kapsamda Hindistan'a uygulanması planlanan vergi yüzde 12,5'ten yüzde 10'a indirildi.
Petrol, doğalgaz, gübre ile ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamındaki bazı ürünler ise yeni tarifelerden muaf tutuldu.
Karar tartışma yarattı
Ek gümrük vergilerinin maliyeti ABD'li ithalatçı şirketler tarafından karşılanırken, bu yükün büyük bölümünün tüketicilere yansıtılması bekleniyor. Artan yaşam maliyetleri nedeniyle kararın, yaklaşan ara seçimler öncesinde siyasi risk oluşturabileceği değerlendiriliyor.
İnsan hakları kuruluşları ise uygulamanın zorla çalıştırmayla mücadeleye katkı sağlayabileceğini ancak etkili denetim mekanizmaları ve ülkelerin uyum sağlayabilmesi için kademeli bir geçiş sürecine ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.