- ABD’nin Hürmüz’de askeri koalisyon çağrısına bazı ülkeler katılmayı reddetti, bazıları temkinli yaklaştı.
- Almanya, İspanya ve İtalya askeri operasyona katılmayacaklarını açıkladı.
- Fransa ve İngiltere daha ılımlı ve alternatif çözümlere açık bir tutum sergiledi.
- AB ise Hürmüz için Karadeniz Tahıl Girişimi benzeri diplomatik bir mekanizma önerisini gündeme getirdi.
Donald Trump, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin güvenliğini sağlamak amacıyla uluslararası bir deniz koalisyonu oluşturmak istediğini açıkladı.
Trump, bazı ülkelerle görüşmeler yürüttüklerini belirterek özellikle petrol sevkiyatının büyük kısmını bu geçiş yolundan sağlayan devletlerin koalisyona katılabileceğini ifade etti.
ABD Başkanı ayrıca Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve İngiltere gibi ülkelerin gemilerini bölgeye göndermesinin Hürmüz’deki güvenliğe katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
Avrupa’da askeri operasyona karşı çıkan ülkeler
Avrupa’da bazı ülkeler ABD’nin önerdiği askeri koalisyona açık şekilde karşı çıktı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, deniz yollarının askeri yöntemlerle korunmasına şu aşamada ihtiyaç görmediklerini söyledi.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da Berlin yönetiminin İran’la yaşanan gerilim bağlamında uluslararası askeri operasyona katılmayacağını yineledi.
İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles ise Madrid’in Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyi düşünmediğini açıkladı.
İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de ülkesinin bölgede askeri operasyonlara dahil olmadığını belirtti.
Dünyadan gelen farklı tepkiler
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması için diplomatik bir çözüm arayışında olduklarını söyledi.
Kallas, bu kapsamda Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüştüklerini açıkladı.
AB’nin gündemindeki önerilerden biri, daha önce Karadeniz Tahıl Girişimi kapsamında uygulanan modele benzer bir mekanizmanın Hürmüz için oluşturulması.
Kallas, Hürmüz’ün kapanmasının yalnızca enerji piyasalarını değil aynı zamanda gübre tedarikini de etkileyebileceğini ve bunun küresel gıda güvenliği açısından risk oluşturabileceğini vurguladı.
| Ülke / Kurum | Tutum | Temel Gerekçe ve Açıklama |
| İngiltere | Olumlu | Deniz ticaretinin korunmasını öncelik olarak görüyor ve koalisyona katılmaya hazır olduğunu belirtti. |
| İsrail | Tam Destek | İran'ın bölgedeki etkisini kırmak istiyor; koalisyona askeri ve istihbari destek vereceğini duyurdu. |
| Avustralya | Olumlu | "İlkesel olarak" desteklediğini, katılımın boyutunu değerlendirdiğini açıkladı. |
| Fransa | Mesafeli / Şartlı | Avrupa öncülüğünde bir misyonu tercih ediyor; gerilimi tırmandırmaktan çekiniyor. |
| Almanya | Negatif | "Maksimum baskı" stratejisinin parçası olmak istemiyor; diplomatik çözümü savunuyor. |
| Japonya | Kararsız | Anayasal kısıtlamalar ve İran ile olan dengeli ilişkileri nedeniyle doğrudan askeri katılımda isteksiz. |
| Çin | Sert Muhalefet | Bölgeye dış müdahaleye karşı çıkıyor ve ABD'nin hegemonyasını güçlendireceğini savunuyor. |
| Avrupa Birliği | Endişeli | Nükleer anlaşmanın tamamen çökmesinden korkuyor; "stratejik özerklik" vurgusu yapıyor. |
İngiltere ve Fransa daha temkinli
Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer ile Trump arasında yapılan telefon görüşmesinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının önemi ele alındı.
İngiltere Enerji Güvenliği Bakanı Ed Miliband, Londra’nın Hürmüz’de güvenliği sağlamak için tüm seçenekleri değerlendirdiğini söyledi.
Öte yandan Emmanuel Macron, tanker ve konteyner gemilerine eşlik edecek savunma amaçlı bir misyon oluşturulmasını gündeme getirdi.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot da seyrüsefer özgürlüğünün uluslararası deniz hukukunun temel ilkelerinden biri olduğunu belirterek Hürmüz’de güvenliği sağlayacak uluslararası bir misyon kurulmasını desteklediklerini ifade etti.
Bazı ülkeler temkinli, bazıları sessiz
Yunanistan Başbakan Yardımcısı Kostis Hacidakis, Hürmüz’deki gelişmelerin ekonomik etkilerini diğer Avrupa Birliği ülkeleriyle birlikte değerlendireceklerini söyledi.
Buna karşılık Avusturya, Macaristan, Çekya ve Slovakya gibi ülkeler konu hakkında net bir pozisyon açıklamadı.
Bu ülkelerden bazıları İran’a yönelik saldırıların ardından diplomasi çağrısında bulunurken, bazıları ise enerji tedariki ve iç siyasi gündemlerine odaklanmış durumda.
Asya-Pasifik ülkelerinden de çekimser yaklaşım
ABD’nin koalisyon çağrısına Avrupa dışında da temkinli tepkiler geldi.
Avustralya ve Japonya askeri katılımı reddederken, Güney Kore öneriyi incelemeye aldığını açıkladı.
Çin ise Hürmüz’de askeri bir misyona katılmayı reddederek diplomatik çözüm çağrısını yineledi.
Uzmanlara göre ülkelerin temkinli yaklaşımı, Orta Doğu’daki çatışmanın daha geniş bir uluslararası askeri cepheye dönüşmesinden duyulan endişeyi yansıtıyor.