- Yücel Çakmaklı, milli ve manevi değerleri merkeze alan “milli sinema” anlayışının öncü isimlerinden biri oldu.
- Birleşen Yollar, Minyeli Abdullah, Küçük Ağa ve Kuruluş: Osmancık gibi sinema ve televizyon yapımlarını yönetti.
- Çakmaklı’nın Türk sinemasına etkisini değerlendiren yönetmenler Nazif Tunç ve Mesut Uçakan, onun açtığı yolun yeni kuşakları etkilediğini belirtti.
Türk sinemasında milli ve manevi değerleri odağına alan bir anlatım geliştiren yönetmen, yapımcı ve senarist Yücel Çakmaklı, 23 Ağustos 2009’da hayatını kaybetti. Sinema kariyerine eleştiri yazıları ve yönetmen yardımcılığıyla başlayan Çakmaklı, daha sonra beyazperde ve televizyonda çok sayıda edebiyat uyarlamasına imza attı.
Birleşen Yollar ile başlayan milli sinema anlayışı
Çakmaklı, 1969 yılında Ali Osman Emirosmanoğlu ile Elif Film’i kurdu. Şule Yüksel Şenler’in Huzur Sokağı romanından uyarlanan Birleşen Yollar, 1970’te yönetmenin ilk uzun metrajlı filmi olarak seyirciyle buluştu.
Film, milli ve manevi değerleri merkeze alan sinema anlayışının ilk önemli örneklerinden biri kabul edildi. Çakmaklı, sonraki yıllarda bu yaklaşımı farklı hikâyeler üzerinden sürdürdü.
Çakmaklı, filmleriyle öncülük ettiği yaklaşımı Tohum dergisine verdiği bir demeçte “Milli Sinema” olarak tanımladı.
Yücel Çakmaklı kimdir?
1937 yılında Afyonkarahisar’da doğan Yücel Çakmaklı, Afyon Lisesinin ardından 1959’da İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsünden mezun oldu. Askerlik görevini tamamladıktan sonra 1963’te Yeni İstanbul Gazetesi’nde, Tarık Buğra’nın yönettiği sayfada sinema yazıları kaleme almaya başladı.
Aynı dönemde Erman Film Stüdyoları’nda yardımcı yönetmen olarak çalışan Çakmaklı, 1968’e kadar yaklaşık 50 filmde görev aldı. Osman Seden ve Orhan Aksoy gibi yönetmenlerin yardımcılığını yaptı.
İlk belgeseli Kabe Yolları’nı 1968’de yöneten Çakmaklı, bir yıl sonra Elif Film’i kurdu. Yönetmenin ilk uzun metrajı Birleşen Yolları daha sonra Zehra, Çile ve Oğlum Osman takip etti.
Edebiyatın önemli eserlerini televizyona taşıdı
Çakmaklı, 1975-1990 yılları arasında TRT bünyesinde çalışmalarını sürdürdü. Kısa hikâyelerden uyarladığı 30 ila 70 dakikalık televizyon filmleriyle tanındı.
Rasim Özdenören’in eserlerinden uyarlanan Çok Sesli Bir Ölüm ve Çözülme, Prag’da düzenlenen televizyon filmleri yarışmasında ödüle layık görüldü. Çakmaklı ayrıca daha önce Muhsin Ertuğrul tarafından sahneye uyarlanan, Necip Fazıl Kısakürek’in Bir Adam Yaratmak adlı eserini dizi olarak televizyona taşıdı.
Yönetmen, Tarık Buğra’nın eserlerinden uyarladığı Küçük Ağa ve Kuruluş yapımlarıyla da televizyon tarihine geçti. Bu çalışmalar, edebiyat eserlerinin geniş izleyici kitlelerine ulaşmasında önemli rol oynadı.
“Milli ve dini değerlere ilk o dikkat çekti”
Yönetmen Mesut Uçakan da Çakmaklı’nın sinemada milli ve dini değerlere dikkat çeken ilk isimlerden olduğunu belirtti. Bu yaklaşımın dönemin koşullarında cesaret gerektirdiğini söyleyen Uçakan, Çakmaklı’nın düşüncelerini “milli sinema” kavramıyla ifade ettiğini aktardı.
Çakmaklı’nın ardından gelen genç sinemacıların bu anlayışı güçlendirmeye çalıştığını kaydeden Uçakan, ilerleyen yıllarda yaşanan süreci şöyle anlattı:
- Çakmaklı, çalışmalarını TRT’de sürdürdü.
- Bazı yönetmenler maddi imkânsızlıklar nedeniyle sinemaya ara verdi.
- Milli sinemanın öncü isimlerinden Salih Diriklik sinemayı bıraktı.
- Benzer düşünceleri taşıyan sinemacılar daha sonra Uluslararası Sinema Derneğini kurdu.
- Uluslararası Korkut Ata Film Festivali, Milli Sinema sempozyumları ve kültürel etkinliklerle bu alandaki çalışmalar sürdürüldü.
Uzun yıllar Çakmaklı ile dostluk kurduğunu belirten Uçakan, yönetmenin döneminde sergilediği yaklaşımın kendilerine cesaret verdiğini ve yeni kuşakları da etkileyebileceğini dile getirdi.
Baypas ve kalp kapakçığı ameliyatının ardından yoğun bakıma alınan Çakmaklı, 23 Ağustos 2009’da hayatını kaybetti. Yönetmenin cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi.