- Tarihçi Tufan Gündüz'e göre Türklerin İslamiyet'i kabulü, birkaç asırlık bir süreç olup, birçok Türk boyu diğer Türklerin etkisiyle Müslüman olmuştur; kılıç zoru iddiası bir kurgudan ibarettir.
- Türklerin savaşçı karakteri ve "cihan hâkimiyeti" ülküsü, İslamiyet'in cihat anlayışıyla örtüşerek dinin yayılmasını hızlandırmış, "Alp" kültürü "Alperen" olarak devam etmiştir.
- Selçuklular, Abbasi halifeliğinin koruyuculuğunu üstlenerek İslam dünyasının askeri gücü haline geldi ve Tuğrul Bey "Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı" unvanını aldı.
- Osmanlılar, "İlâ-yı Kelimetullah" (Allah'ın adını yüceltme) ve "Nizam-ı Âlem" (Dünya düzeni) hedefleriyle Türk-İslam sancağını en yükseğe taşıyarak bir cihan devleti kurdu.
'Kılıç zoruyla Müslüman olma iddiası bir kurgu'
Erhan Afyoncu, tarihçi Tufan Gündüz'ün görüşlerine atıfta bulunarak, Türklerin Müslüman olmasının birkaç asra yayılan sosyolojik bir süreç olduğunu vurguladı. Bu teze göre, birçok Türk boyu Araplarla hiç karşılaşmadan, komşuları olan diğer Türk boylarının etkisiyle İslamiyet'i barışçıl yollarla kabul etti.
Afyoncu, "kılıç zoruyla Müslüman olma" iddiasının, Türkler ile İslamiyet'i birbirine yakıştırmayan bir anlayışın ürünü olduğunu belirtti. İslamiyet'in Türklerin savaşçı karakterine ve mevcut inanç sistemlerine uygun düşen yönleri, bu süreci hızlandıran en önemli etken oldu.
Osmanlılar sancağı devraldı
Selçukluların ardından cihan hâkimiyeti ve nizam-ı âlem davasının sancaktarlığını Osmanlılar devraldı. Afyoncu, Osman Turan'ın "Türk İslam tarihinin en muhteşem devri ve cihan hâkimiyeti mefkûresinin tecessüm etmiş hâli, Osmanlılar'ın ortaya koyduğu siyasi organizasyon olmuştur" sözünü hatırlattı.
Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon seferi sırasında söylediği rivayet edilen şu sözler, Osmanlı'nın motivasyonunu özetler niteliktedir: "Ana bu zahmetler Trabzon için değildir. Bu zahmetler İslam dini yolunadır ki ahirette Allah'ın karşısına çıkınca utanmayalım diyedir. Zira bizim elimizde İslam kılıcı vardır."