- Uzay görevleri, kök hücrelerin sağlıklı yeni hücre üretme kapasitesini kaybetmesine yol açıyor.
- DNA hasarına yatkınlık ve kromozom uçlarındaki koruyucu kapaklarda kısalma gözlendi.
- Uzun süreli uzay görevleri, astronotlarda kas erimesi, kemik kaybı ve yorgunluk gibi belirtilere neden oluyor.
- Kök hücrelerde enerji krizi, iltihaplanma ve mitokondri kaynaklı stres gözlemlendi.
Hücreler uzayda daha hızlı yaşlanıyor
California Üniversitesi’nden bir ekip, kök hücreleri dört ikmal göreviyle Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderdi. 32 ile 45 gün süren görevlerin ardından yapılan analizler, hücrelerin sağlıklı yeni hücre üretme kapasitesini kaybettiğini ve DNA hasarına daha yatkın hale geldiğini gösterdi.
Kromozom uçlarındaki koruyucu kapakların kısalması, hücresel düzeyde hızlanan yaşlanmanın önemli bir işareti olarak değerlendirildi. Bu bulgular, uzayın insan vücudu üzerindeki etkilerini daha somut biçimde ortaya koyuyor.
Astronotlarda gözlemlenen şaşırtıcı değişiklikler
NASA astronotları Butch Wilmore ve Suni Williams’ın dönüşü, uzayda yaşanan etkileri gözler önüne serdi. Başlangıçta 8 gün planlanan görevleri, teknik sorunlar nedeniyle 286 güne uzadı.
Dünyaya döndüklerinde yorgun, zayıf ve yaşlı görünümleri dikkat çekti. Williams’ın saçlarının belirgin biçimde beyazladığı görüldü ve her iki astronot da inişten sonra yürüyemedikleri için sedyelerle taşındı.
Hücrelerde enerji krizi ve geri dönüş potansiyeli
Araştırmada, kök hücrelerin uzayda olağandışı şekilde fazla aktif olduğu belirlendi. Bu durum enerji rezervlerini tüketmelerine ve kendilerini yenileyemez hale gelmelerine yol açtı.
Hücrelerde iltihaplanma ve mitokondri kaynaklı stres de gözlendi. Ancak hücreler, genç ve sağlıklı bir ortama konulduğunda bazı hasarların geri döndüğü görüldü.
Önceki çalışmalar benzer sonuçlar veriyor
NASA’nın “İkizler Araştırması” da benzer bulgular ortaya koydu. Astronot Scott Kelly 340 gün uzayda kalırken ikizi Mark Kelly Dünya’da yaşadı.
Çalışmada gen ifadelerinde değişimler, telomer uzunluklarında dalgalanmalar ve bağırsak mikrobiyomunda kaymalar tespit edildi. Çoğu etki Dünya’ya dönüşten sonra normale dönerken, bazı değişikliklerin kalıcı olabileceği görüldü.