- Vučić, Şubat 2024’te kültürel miras yetkilileriyle yaptığı toplantıda, Belgrad’daki eski Yugoslav Genelkurmay Başkanlığı binasının koruma statüsünün kaldırılmasını istedi.
- Sırbistan yönetimi, Kushner’ın şirketine tarihi yapının bulunduğu araziyi 99 yıllığına bedelsiz kullanma hakkı tanıyan bir anlaşma imzaladı. Burada Trump markalı otel ve lüks konutlardan oluşan yaklaşık 500 milyon dolarlık bir kompleks planlandı.
- Kültür Bakanı Nikola Selaković’in de aralarında bulunduğu üst düzey yetkililer hakkında görevi kötüye kullanma suçlamaları yöneltildi. Guardian’ın haberine göre Vučić hakkında bu dosyada suçlama yöneltilmedi.
- Kushner’ın şirketi, Aralık 2025’te projeyi o aşamada sürdürmeyeceğini açıkladı. Skandal, 25 Ekim’de yapılması planlanan seçimler öncesinde Sırbistan’daki yolsuzluk ve yönetim tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
The Guardian’ın 15 Ekim tarihli araştırmasına göre Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, ABD Başkanı Donald Trump’ın ailesiyle bağlantılı bir gayrimenkul projesinin önünü açmak amacıyla Belgrad’ın merkezindeki tarihi bir yapının koruma statüsünün kaldırılması sürecine doğrudan müdahil oldu.
Haberde yer alan bilgilere göre Vučić, 6 Şubat 2024’te Kültürel Anıtları Koruma Enstitüsünün o dönemki direktörü Dubravka Đukanović ve başka bir kültürel miras yetkilisini cumhurbaşkanlığı ofisinde toplantıya çağırdı. Toplantıda, eski Yugoslav Genelkurmay Başkanlığı binasının yasal koruma statüsünün kaldırılmasını istediği öne sürüldü.
Guardian’ın görüştüğü ve toplantı hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre Vučić, yetkilileri yavaş ve yetersiz çalışmakla suçladı. Kaynaklar, yetkililere talebi yerine getirmeleri ya da istifa etmeleri yönünde baskı yapıldığını aktardı.
Sırbistan mevzuatına göre binanın koruma statüsünün kaldırılabilmesi için uzman değerlendirmesi yapılması ve yapının artık korunmasını gerektiren koşulların bulunmadığının ortaya konulması gerekiyordu. Đukanović’in bu işlemi tek başına gerçekleştirme yetkisi bulunmuyordu.
Vučić’in söz konusu toplantıdaki rolünün savcılığın hazırladığı iddianamede yer almadığına dikkat çekildi. Gazetenin ulaştığı belgeler ve tanık anlatımları, soruşturmanın kapsamına ilişkin yeni soruları gündeme getirdi.
Trump’ın damadına 99 yıllığına bedelsiz arazi
Tartışmanın merkezinde, Trump’ın damadı Jared Kushner’ın gayrimenkul şirketinin Belgrad’da geliştirmeyi planladığı yaklaşık 500 milyon dolarlık proje bulunuyor.
Eski Yugoslavya Genelkurmay Başkanlığı binası, Belgrad’ın merkezinde yer alıyor. NATO’nun 1999’da Kosova savaşı sırasında düzenlediği bombardımanda hasar gören yapı, hem mimari değeri hem de Sırbistan’ın yakın tarihindeki sembolik konumu nedeniyle önem taşıyor.
Sırbistan hükümeti ile Kushner’ın şirketi arasında imzalanan ve Guardian’ın incelediği 13 Mayıs 2024 tarihli sözleşme, arazinin koruma statüsünün yatırımcı şirketin beklentilerini karşılayacak biçimde kaldırılmasını öngörüyordu. Anlaşma kapsamında şirkete araziyi 99 yıl boyunca bedel ödemeden kullanma hakkı tanınması planlandı.
Projede Trump markalı bir otel, lüks konutlar ve ticari alanlardan oluşan bir kompleks inşa edilmesi öngörülüyordu. Ancak anlaşma ülkede tepki çekti. Eleştirmenler, tarihi ve kamusal öneme sahip bir alanın özel bir yatırım için kullanılmasına karşı çıktı.
Çevreci aktivist Aleksandar Jovanović Ćuta, anlaşmanın ortaya çıkmasının ardından Sırbistan’ın özel mülk gibi görülemeyeceğini belirterek projeyi eleştirdi.
İtiraz eden iki yetkili istifa etti
Guardian’ın aktardığına göre, Vučić’in toplantısından yaklaşık üç ay sonra Maliye Bakanı Siniša Mali, kültürel miras yetkilileriyle yeni bir görüşme gerçekleştirdi.
Savcılık dosyasında yer alan tanık ifadelerine göre Mali, Đukanović ile Belgrad’daki kültürel miras kurumunun yöneticisi Olivera Vučković’ten tarihi binanın koruma statüsünün kaldırılması için işlem başlatmalarını istedi.
İki yetkili, gerekli yasal koşulların oluşmadığı gerekçesiyle talebi reddetti. Bunun üzerine istifa etmeleri gerektiği yönünde baskıyla karşılaştıkları öne sürüldü ve her iki isim de görevlerinden ayrıldı.
Daha sonra koruma statüsünün kaldırılmasını destekleyen uzman görüşünün sahte olarak düzenlendiği iddiası soruşturmaya girdi. Soruşturma kapsamında, eski kültürel miras kurumu yöneticisi Goran Vasić hakkında da işlem yapıldı.
Aralık 2025’te Kültür Bakanı Nikola Selaković ve diğer üst düzey isimler hakkında görevi kötüye kullanma suçlamaları yöneltildi. Kushner’ın şirketi ise suçlamaların ardından Belgrad projesinin o aşamada ilerlemeyeceğini açıkladı.
Trump ailesi projeden uzak olduğunu savundu
Jared Kushner, Trump’ın ilk başkanlık döneminde Beyaz Saray’da etkili görevlerde bulunmuştu. Trump’ın 2024 seçimlerini kazanmasının ardından Kushner’ın şirketinin Belgrad projesi, Trump ailesinin uluslararası gayrimenkul yatırımlarıyla birlikte yeniden gündeme geldi.
Trump’ın oğlu Eric Trump, Ocak 2025’te ailesinin Kushner ile birlikte Belgrad’da bir proje geliştirmeyi planladığını açıklamıştı. Kushner da Trump markasının Sırbistan pazarı için uygun olduğunu düşündüklerini söylemişti.
Ancak Trump ailesi ve Kushner’ın temsilcileri, projenin siyasi nüfuz kullanılarak ilerletildiği iddialarını reddetti.
Trump Organization, Belgrad’da herhangi bir proje geliştirme planı bulunmadığını, arazi edinimine yönelik görüşmelere katılmadığını ve iddia edilen usulsüzlüklerden haberdar olmadığını bildirdi.
Kushner’ın sözcüsü de projenin siyasi bir anlaşmanın parçası olduğu veya “çıkar karşılığı siyasi nüfuz” amacı taşıdığı iddiasını kesin bir dille reddetti. Sözcü, Kushner’ın Sırbistan hükümetinin tarihi alanın koruma statüsüne ilişkin iç süreçlerine müdahil olmadığını savundu.
Skandal seçimler öncesinde yeniden gündemde
Belgrad’daki proje, Sırbistan’da hükümetin yolsuzlukla mücadele performansına yönelik eleştirilerin arttığı bir dönemde gündeme geldi.
Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda bir beton kanopinin çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesi, ülkede yolsuzluk ve kamu yönetimi konularındaki protestoları büyüttü. Öğrencilerin öncülük ettiği eylemler, zamanla hükümet karşıtı daha geniş bir harekete dönüştü.
Trump bağlantılı gayrimenkul projesi de tarihi mirasın korunması, kamu arazilerinin kullanımı ve siyasi nüfuzun özel yatırımlara etkisi tartışmalarının odağına yerleşti.
Guardian’ın araştırması, Vučić’in projeyle ilgili ilk toplantıya bizzat katıldığı iddiasını ortaya koyarken, mevcut hukuki süreçte kendisi hakkında bu dosya kapsamında suçlama yöneltilmediğine de işaret ediyor. Projeye ilişkin iddialar ve suçlamalar yargı sürecinde değerlendirilmeyi bekliyor.