Geçtiğimiz birkaç hafta içinde, hem ABD hem de İngiltere'deki yetkililer Rusya ile İran arasındaki askeri bağların derinleştiğini gözlemlediler.
16 Aralık'ta CIA direktörü William J. Burns, PBS NewsHour ile yaptığı bir röportajda;
“Ortaya çıkmaya başlayan şey, Rusya ile İran arasında tam teşekküllü bir savunma ortaklığının başlangıcıdır. İranlılar insansız hava araçları tedarik ediyor. Ukraynalı sivilleri öldüren Ruslar ise buna karşılık teknolojik veya teknik olarak İranlıları destekleyebilecekleri yollar aramaya başlıyor." ifadelerini kullandı.
Burns ayrıca; "Bu gelişme, İran'ın kendi bölgesi ve aynı zamanda o bölgedeki birçok müttefik ve ortağımız için gerçek bir tehdit oluşturuyor." açıklamasında bulundu.
CIA direktörünün değerlendirmesi doğru ve gelişme özellikle İsrail için bir tehdit oluşturuyor. Rusya'nın askeri yardım için aniden İran'a bel bağlaması, yakında bu yardımdan dolayı oluşan borcun geri ödenmesine yol açacaktır ve İsrailli karar vericiler dikkatli ve hazırlıklı olmalıdır. Çünkü Rusya, elbette İran'ın askeri yeteneklerini artırabilecek çeşitli destekler verebilir.
Değişen dengeler
Rusya, Şubat ayında Ukrayna'yı işgal ettiğinden beri İran, Kremlin'in en kararlı destekçilerinden biri oldu. Tahran'daki rejim, Rus ordusuna yüzlerce, belki daha fazla insansız hava aracı sağladı ve Rus ordusunun bu silahları iyi kullanmasına yardımcı olmak için kendi eğitmenlerini Kırım'a gönderdi.
Son raporlar ayrıca İran'ın Rusya'ya gelişmiş kısa menzilli balistik füzeler sağlamayı planladığını ve Rusya'nın da İran insansız hava aracı üretimi için kendi hattını kurmayı planladığını gösteriyor.
Şimdiye kadar, Rus kuvvetleri bu silahları yaygın olarak kullandı. Ancak Ukrayna'nın hava savunmasını işgal etmeye ve sivil hedeflere önemli hasar vermesine rağmen.sınırlı bir başarı elde etti.
İki ülke, askeri ve ekonomik alanları kapsayan bu ilişkiyi aslında yıllarca sürdürdü ve son zamanlarda Suriye savaşında ortak düşmanlara karşı iş birliği yaptı. Ancak çıkarları tam olarak aynı çizgide değildi.
Her iki ülke de uzun süredir ABD'nin dünya sahnesindeki rolünü sınırlamaya ve karşılığında her birini kendi alanında güçlendirmeye çalışıyor. Rusya ve İran'ın çıkarları bazı alanlarda ise farklılaşıyor. Rusya, başta İsrail ve Suudi Arabistan olmak üzere İran'ın bazı düşmanlarıyla yakın ilişkiler sürdürüyor.
Son aylarda değişen şey ise, Tahran'ın Moskova'nın işgal harekatına verdiği desteğin ışığında Rusya'nın İran algısının yükselmesi. Bu, daha sonrasında cömert bir tazminat olasılığını da artırıyor. Özellikle son raporlar, Rusya'nın İranlı pilotları gelişmiş Rus uçaklarını kullanmaları için zaten eğittiğini ve İran'a helikopterler ve hava savunma sistemleri sağlayabileceğini gösteriyor.
Moskova'nın Tahran'a muhtemel “hediyeleri”
Rusya, İran'ın uzun süredir ısrar ettiği talebini yerine getirecek olan hava savunma sistemlerinin sağlanması yoluyla, İran'ın askeri donanım yeteneklerini önemli ölçüde geliştirebilir. Rusya, böyle bir anlaşmanın İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye de dahil olmak üzere diğer ülkelerle yaratacağı ilişki sorunlarından korkarak geçmişteki bu tür talepleri reddetmişti. Ancak Rusya'nın olumlu bir yanıt verme olasılığı artık arttı.
İran, Rusya'dan gelişmiş hava savunma sistemleri alırsa, Tahran rejimi nükleer altyapısına veya diğer stratejik tesislerine gelecekte olası bir saldırıyı engellemek için daha donanımlı olacaktır. Sukhoi Su-35 gibi gelişmiş uçakları edinme olasılığı da İran'a karşı bir hava saldırısı gerçekleştirmenin zorluğunu artıracak ve bu, askeri planlamacılar için daha da büyük bir baş ağrısı haline gelecektir.
Rusya, İran'a kendi sınırları dışından gelen silahlar da sağlayabilir. Geçen yıl, Ukrayna savaşında ele geçirilen Batı silahlarını İran'a çoktan teslim etti. Bundan sonra İran, bu silahları üretmek için bu silahlara tersine mühendislik uygulayabilir.
İran, Batı silahlarının tersine mühendisliğinde ve onları bölgede yaygınlaştırmada şimdiden çok fazla örnek gösterdi. Örnekler arasında, kısmen Yemen'deki Husilere gönderilen ABD yapımı karadan havaya füze sistemlerine dayalı olarak tasarlanmış uçaksavar sistemleri ve ABD insansız hava araçları üzerinden tasarlanan insansız hava araçları gösterilebilir.
Rusya ayrıca, hem görüntü hem de sinyal istihbaratı açısından gelişmiş yeteneklere sahiptir ve İran'a bu tür yetenekler sağlayabilir veya İran'ın kendisini daha iyi savunmasına yardımcı olabilecek hassas istihbarat bilgileri paylaşabilir.
Rusya'nın İsrail'in gelecekteki savaş planları veya Orta Doğu'daki gizli operasyonları hakkında istihbarat elde ettiği bir senaryo hayal edin. Rusya daha önce bu tür bilgileri paylaşmaktan çekinmiş olabilirken, İran'ın Rusya'yı silahlandırarak kendi halkına karşı üstlendiği riskler göz önüne alındığında, şimdi bu konuda daha cömert olabilir.
Bir siber süper güç olan Rusya, İranlı bilgisayar korsanlarına hassas hedeflere karşı daha karmaşık saldırılar gerçekleştirme konusunda pek çok şey öğretebilir. Rusya, istihbarat toplamayı veya bilgisayarlı sistemleri yok etmeyi amaçlayan siber saldırıları gerçekleştirmesine yardımcı olabilecek önemli güvenlik açıklarını İran ile bile paylaşabilir.
Bazı İsrailli analistler, İran'ın Rusya ile çalışma ilişkisinin ve özellikle yeni başbakan Binyamin Netanyahu'nun Vladimir Putin ile bağlantısının bu endişeleri giderebileceğini savunuyor. Ancak bu argüman, Rusya-İran ilişkilerindeki temel değişikliği, yani Tahran'ın Moskova'daki yükselen statüsünü, Ukrayna savaşının sürmesi ve Rusya'nın daha fazla İran insansız hava aracına ve balistik füzeye ihtiyaç duyması durumunda geçerli olacak bir argüman gibi görünmüyor.
İsrail'in riski en aza indirme adımları
İlk olarak; giderek güçlenen Rusya-İran bağlarının ortasında, İsrail güvenlik umutlarını güçlendirmek için kırmızı çizgilerini Moskova'ya iletmeli ve bu çizgilerin ihlalinin ilişkiye büyük zarar vereceğini ve İsrail'in Ukrayna'ya hava savunma sistemleri sağlama konusundaki hesaplarını değiştirebileceğini açıkça belirtmelidir.
İkincisi; İsrail, iki devlet arasındaki işbirliğini engellemeyi veya sınırlamayı amaçlayan daha fazla Amerikan ve Avrupa hamlesini zorlamak için Rusya-İran ilişkilerine yönelik mevcut tepkiden yararlanmalıdır. Bu, ortak kaygılara dayanan yeni bir ABD-Avrupa-İsrail çalışma grubunun şekillenmesini sağlayabilir. Böyle bir grup, daha stratejik adımlar atabilir ve Rusya ile İran arasındaki ilişkinin derinliği hakkında ek istihbarat ortaya çıkarabilir.
Üçüncüsü, İsrail, Rusya başkanına İran'a yaptığı yardımı sınırlaması için baskı yapmak için bölgesel ortaklarıyla eş zamanlı olarak iletişim kurmalıdır.
Görünen o ki; çok da uzak olmayan bir gelecekte İran, Rusya'ya karşı vazgeçilmez askeri cömertliğinin karşılığında bir şeyler alacak ve İran'ın İsrail'in güvenliğini tehdit etmek için elinde daha fazla koz olacak.
Ve o gün geldiğinde İsrail'in bu yeni bölgesel gerçekliğe yanıt vermek için sınırlı imkanları olacak. Bu nedenle mümkün olduğu kadar hızlı ve hazırlıklı olması gerekiyor.