- Memduh Ün, Ayşecik ve Sezercik Aslan Parçası gibi filmleriyle Yeşilçam’da çocuk oyuncuların başrol üstlendiği dönemin şekillenmesine katkı sundu.
- Kırık Çanaklar, 1961’de Berlinale’nin yarışma bölümüne seçilen ilk Türk filmi oldu.
- 16 Ekim 2015’te Bodrum’da hayatını kaybeden sanatçı, 60 yılı aşan sinema birikimini üniversitede verdiği montaj derslerine de taşıdı.
“Ayşecik” ile çocuk karakterleri başrole taşıyan, “Üç Arkadaş” ile büyük şehirdeki dayanışmayı anlatan Memduh Ün’ün vefatının üzerinden 16 Ekim’de 11 yıl geçmiş olacak. Yönetmen, senarist, yapımcı ve oyuncu olarak Türk sinemasında çalışan Ün, 16 Ekim 2015’te, 95 yaşında Muğla’nın Bodrum ilçesinde hayatını kaybetti.
Ün’ün sinema kariyeri, çocuk yıldızların yükselişinden uluslararası festival başarılarına uzandı. 2005’e kadar 124 filmin yapımcılığını üstlendi, 72 film yönetti ve 48 filmde oyuncu olarak yer aldı. Melodram, komedi, polisiye ve edebiyat uyarlamalarını kapsayan çalışmaları, Türk sinemasına farklı alanlarda katkı sundu.
Ayşecik ile Yeşilçam’da çocuk yıldızların önü açıldı
Memduh Ün, 1961’de çektiği “Ayşecik” filminde çocuk bir karakteri hikâyenin merkezine yerleştirdi. Yapım, çocuk oyuncuların başrolde yer aldığı filmlerin önünü açarken Yeşilçam’da çocuk yıldızlar döneminin şekillenmesine katkıda bulundu. Ün, ilerleyen yıllarda “Sezercik Aslan Parçası” ve “Yetim Ömer” filmleriyle çocuk kahramanların hikâyelerini anlatmayı sürdürdü.
Yakut Film’deki ortaklığının ardından Uğur Film’i kuran sanatçı, oyuncu seçiminde karaktere uygunluğu ön planda tuttu. Çocuk oyuncularla çalışmaktan çekinmemesi, sinemasının belirgin özelliklerinden biri oldu.
Kırık Çanaklar Türk sinemasını Berlinale yarışmasına taşıdı
Ün’ün yönettiği “Kırık Çanaklar”, 1961’de Türk Filmleri Yarışması’nda En İyi Film ve En İyi Yönetmen ödüllerini kazandı. Aynı yıl Berlin Uluslararası Film Festivali’nin (Berlinale) yarışma bölümüne seçilen ilk Türk filmi oldu.
Sanatçı, sonraki yıllarda Antalya Film Festivali’nde hem yönetmenlik hem kurgu alanında ödüller kazandı. Festival, Ün’ün sinemaya uzun yıllar boyunca verdiği emeği 1998’de Yaşam Boyu Onur Ödülü ile onurlandırdı.
Üç Arkadaş ile büyük şehrin dayanışmasını anlattı
1958 yapımı “Üç Arkadaş”, Memduh Ün’ün sinema dünyasında daha geniş bir tanınırlık kazanmasını sağladı. Büyük kentte yaşayan sıradan insanların dayanışmasını ve birbirlerine duydukları sevgiyi merkeze alan film, kariyerinin önemli dönüm noktalarından biri oldu. Ün, 1960’ta Kurtuluş Savaşı’nı konu alan “Ateşten Damla”yı çekerek farklı bir anlatıya yöneldi.
Memduh Ün kimdir, sinemadan önce hangi takımda oynadı?
Asıl adı Arif Memduh Ün olan sanatçı, 14 Mart 1920’de İstanbul’un Kasımpaşa semtinde dünyaya geldi. Polis Mustafa Ün ile Makbule Ün’ün oğlu olan Ün, Vefa Lisesinden mezun olduktan sonra 1938’de İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesine girdi. Ancak futbola duyduğu ilgi nedeniyle üçüncü sınıfta eğitimini yarıda bıraktı.
1940-1942 yıllarında Beşiktaş’ta futbol oynayan Ün, askerlik görevinin ardından farklı takımlarda futbol oynamaya devam etti. Bu dönemde çeşitli kurumlarda da görev aldı. Sinemaya adım atmadan önceki yaşamında futbol önemli bir yer tuttu.
Damga ile başlayan oyunculuk yönetmenliğe uzandı
Memduh Ün, sinemaya 1947’de Hürrem Erman’ın yapımcılığını üstlendiği “Damga” filminde oyuncu olarak girdi. İlk dönemlerinde Turhan Ün adını kullandı. Oyunculukla başlayan sinema yolculuğunu kısa sürede yapımcılık ve yönetmenlikle genişletti.
1951’de Arşavir Alyanak ile Yakut Film’i kurarak yapımcılık alanında çalışmaya başladı. 1954’te “Yetim Yavrular” filmiyle yönetmenliğe yönelen Ün, ilk yıllarında ağırlıklı olarak melodram türünde yapımlar çekti. Bu dönem, daha sonra farklı türlere yayılacak yönetmenlik kariyerinin başlangıcını oluşturdu.