- Herzog’un önünde üç kilit senaryo bulunuyor: reddetmek, kabul etmek, şartlı af.
- Her senaryo farklı siyasi krizler ve toplumsal tepkiler üretebilir.
- Netanyahu’nun talebinin siyasi hesaplarla yapıldığı değerlendiriliyor.
- Sürecin sonuçlanması haftalar, hatta aylar sürebilir.
Netanyahu’nun 14 sayfalık resmi af başvurusu, İsrail’de siyasi fay hatlarını yeniden harekete geçirdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın da affı desteklemesi, süreci uluslararası bir etki alanına taşıdı.
Cumhurbaşkanı Herzog’un önünde şimdi üç kritik seçenek bulunuyor: talebi reddetmek, talebi kabul etmek veya şartlı af düzenlemek.
Her biri ülke içinde farklı siyasi blokları memnun ederken diğerlerini karşısına alacak riskler barındırıyor.
Talebin reddedilmesi
Bu seçenek muhalefetin beklentisiyle örtüşüyor. Muhalefet, affın ancak Netanyahu’nun suçunu kabul edip siyasi hayattan çekilmesi şartıyla mümkün olabileceğini savunuyor.
Reddedilmesi, hukuk devleti vurgusunu güçlendirebilir; ancak Likud ve koalisyon ortaklarını kızdırarak sokak gerilimini artırabilir.
Analist Benny Aşkenazi’ye göre bu yol “en kestirme” ancak siyasi açıdan en sarsıcı sonuçlara açık olan seçenek.
Talebin kabul edilmesi
Bu durumda Netanyahu ve destekçileri, ayrıca Trump memnun olacak. Ancak ülke genelinde tepkilerin büyümesi bekleniyor.
Aşkenazi, Herzog’un talebi kabul etmesi halinde “2023 yargı reformu protestolarını aşan kitlesel gösterilerle” karşılaşılabileceğini belirtiyor.
Kabul kararı, hukuki tartışmaların derinleşmesine ve yargının siyasallaştığına dair eleştirilerin artmasına yol açabilir.
Şartlı Af Formülü
En karmaşık ama en uzlaşmacı seçenek ise şartlı af modeli. Israel Hayom analisti Eleanor Kaufman, Herzog’un taraflar arasında tansiyonu düşürecek bir orta yol arayabileceğini aktarıyor. Bu formül kapsamında gündeme gelebilecek koşullar:
- Netanyahu’nun siyasi hayattan çekilmesi veya görevden geçici ayrılması,
- 7 Ekim saldırılarını araştıracak bir soruşturma komisyonu kurulması,
- Tartışmalı yargı ve medya reformu tasarılarının rafa kaldırılması.
KAN televizyonuna göre Cumhurbaşkanlığı Ofisi de, herhangi bir affın ancak görevden çekilme ve reformları durdurma gibi şartlarla mümkün olabileceğini değerlendiriyor.
Kanal 14 ise Herzog’un, Netanyahu’dan suçunu kabul etmesini istemeden de “değiştirilmiş bir talep” üzerinden affa sıcak bakabileceğini aktarıyor.
Netanyahu’ya yakın kaynaklar, siyasi çekilmenin “kesinlikle gündemde olmadığını” belirtiyor. Bu durum şartlı af ihtimalini zorlaştırırken Herzog’un seçeneklerini daha da daraltıyor.
Süreç nasıl işleyecek?
Kararın birkaç hafta, hatta iki ayı bulabileceği belirtiliyor. Netanyahu ise hâlâ “1000”, “2000” ve “4000” dosyalarında rüşvet, dolandırıcılık ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanıyor.
Ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Gazze’deki savaş suçları iddiasıyla verdiği tutuklama emri hâlen geçerliliğini koruyor.