Kelimelerin peşine düşmek, sadece bir tanım öğrenmek değil, aynı zamanda o kelimenin ruhunu ve kültürünü anlamaktır. Bir sözcüğün cümle içindeki tek bir duruşu bile, o cümlenin bütün anlamını değiştirebilecek güce sahiptir. TDK'nın güncel yazım kılavuzunda sıkça aranan bu kelimelerden biri de yutmak olarak öne çıkıyor.
TDK sözlüğüne göre yutmak ne anlama gelir?
Kelimenin semantik yapısı incelendiğinde, birden çok durumu ifade ettiği görülmektedir. İşte önem sırasına göre kelimenin anlam çeşitliliği.
- -i Ağızda bulunan bir şeyi yutağa geçirmek
- Tam ve doğru söylememek
- Haksız olarak kendine mal etmek, zorbalıkla elinden almak
- mecaz İnanmak, aldanmak, kanmak
- mecaz Söylemek istediği bir sözü kendini tutarak söylememek
- mecaz İyice, eksiksiz olarak öğrenmek
- mecaz Işık, ses gücünü, parlaklığını azaltmak
- teklifsiz konuşmada Dayanıp sesini çıkarmamak, katlanmak
Yutmak kelimesinin doğru kullanım şekilleri
Farklı yazarlardan ve metinlerden alıntılanan, kelimenin kullanım sahasını gösteren cümleleri inceleyebilirsiniz.
- Bazı heceleri yutuyor.
- Sakarya'nın doğusunda Türk Ordusu da kıvrılarak bu canavarın Ankara'yı yutmasına mâni olmaya çalışıyordu.
- Bize numara yapma, yutacak enayi değiliz.
- Bazen üçer yüz sayfalık iki kitabı birden, yirmi dört saat zarfında hatmedip yuttuğu olurdu.
- Duvarlar bütün ışıkları yutuyor, halkın üstüne bir toprak rengi dökülüyor.
- Ben bu ağır sözleri yutmam.
Yutmak ile ilgili birleşik kelimeler
Sözlükte temel anlamının yanı sıra, yutmak ile oluşturulmuş çeşitli birleşik kelimeler ve tamlamalar da mevcuttur.
- Yutar hücre
- Sinekyutan
- Yelyutan
- Külyutmaz
