- ABD Tarım Bakanlığı, Teksas’ın Pecos County bölgesinde avlanan bir geyikte Yeni Dünya vida kurdu parazitini doğruladı.
- Parazitin larvaları canlı dokuyla beslenerek hayvanlarda ciddi yaralara neden olabiliyor; nadir durumlarda insanları da etkileyebiliyor.
- Federal ve eyalet yetkilileri, bölgedeki yaban hayatını daha kapsamlı biçimde incelemeye ve parazitin yayılımını izlemeye başladı.
- ABD, paraziti 1966’da ülke genelinden büyük ölçüde ortadan kaldırmıştı. Orta Amerika ve Meksika üzerinden kuzeye ilerleyen salgın, hayvancılık ve et piyasası üzerinde de baskı oluşturuyor.
ABD’de et yiyen parazit olarak bilinen Yeni Dünya vida kurduyla (New World screwworm) mücadele sürerken, salgının yaban hayvanlarına ulaştığı doğrulandı. ABD Tarım Bakanlığı (USDA), 21 Ekim’de yaptığı açıklamada Teksas eyaletinin Pecos County bölgesinde bir geyikte parazitin tespit edildiğini duyurdu.
Geyik, bir avcı tarafından avlandıktan sonra incelenmek üzere yetkililere bildirildi. Numunelerin laboratuvar incelemesi sonucunda parazit doğrulandı. Bu vaka, mevcut salgın sürecinde ABD’de yaban hayatında kayda geçen ilk tespit oldu.
Yetkililer, gelişmenin ardından bölgedeki izleme çalışmalarını genişletme kararı aldı. Teksas Hayvan Sağlığı Komisyonu, daha önce belirlenmiş enfekte bölgenin sınırlarını güncelleyecek. USDA ile Teksas Parklar ve Yaban Hayatı Dairesi de bölgede ek incelemeler yürütüyor.
Canlı dokuyla besleniyor
Yeni Dünya vida kurdu, adında “kurt” geçmesine rağmen bir solucan türü değil, bir sineğin larva evresi. Dişi sinekler yumurtalarını çoğunlukla hayvanların açık yaralarına bırakıyor. Yumurtalardan çıkan larvalar, ölü dokuyla beslenen sıradan kurtçuklardan farklı olarak canlı dokuyu tüketiyor.
Larvaların yaraya yerleşmesi, dokunun giderek daha fazla zarar görmesine, yaranın büyümesine ve ikincil enfeksiyonlara yol açabiliyor. Tedavi edilmediğinde hayvanlarda ölümcül sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
Parazit başta sığır olmak üzere atlar, koyunlar, keçiler, domuzlar, köpekler ve geyikler gibi sıcak kanlı hayvanları etkileyebiliyor. İnsanlarda enfeksiyon görülmesi de mümkün olsa da ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 7 Ekim tarihli değerlendirmesinde ülke genelindeki insanlar için mevcut riski “çok düşük”, sineğin bulunduğu bölgelerde yaşayanlar içinse “düşük” olarak sınıflandırdı.
ABD’de vaka sayısı artıyor
Parazit, Orta Amerika’dan Meksika’ya doğru yayıldıktan sonra ABD’nin güneybatısındaki hayvanlarda görülmeye başladı. İlk doğrulanmış ABD vakası, 3 Haziran 2026’da Teksas’ın Zavala County bölgesinde üç haftalık bir buzağıda tespit edildi.
Texas Public Radio’nun 21 Ekim tarihli verilerine göre, mevcut salgın kapsamında ABD’de hayvanlarda doğrulanan vaka sayısı 59’a ulaştı. Bunların 54’ü Teksas’ta, beşi New Mexico’da kaydedildi. Teksas’taki son geyik vakası, salgının yalnızca çiftlik hayvanlarıyla sınırlı kalmadığına ilişkin endişeleri artırdı.
Yetkililer ayrıca eylül ayında Teksas’ın Brewster County bölgesindeki bir izleme tuzağında vida kurdu sineği tespit etmişti. Sinek tuzağı bulguları, enfekte hayvan vakalarından ayrı değerlendiriliyor.
Hayvancılık ve et fiyatları üzerindeki baskı
Salgının ekonomik etkileri de büyüyor. ABD yönetimi, parazitin ülkeye girişini önlemek amacıyla Meksika’dan canlı hayvan ithalatını bir yıldan uzun süre durdurdu. İthalat, ağustos ayında Arizona’daki bir sınır kapısından aşamalı biçimde yeniden başlatıldı.
Ancak ticaret kısıtlamaları, ABD’de hayvan arzının daralmasına katkıda bulundu. The Guardian’ın haberine göre bu durum, ülkede sığır eti fiyatlarının rekor seviyelere yükselmesiyle ilişkilendirildi.
Teksas, geniş meraları ve büyükbaş hayvancılık faaliyetleri nedeniyle salgının ekonomik sonuçları açısından özellikle önemli bir eyalet. Parazitin çiftlik hayvanları ve yaban hayatında yayılması, veterinerlik ve denetim maliyetlerini artırabileceği gibi hayvanların taşınmasına yönelik yeni kısıtlamaları da beraberinde getirebilir.
Yetkililer nasıl mücadele ediyor?
ABD, paraziti geçmişte kontrol altına almak için “kısır böcek tekniği” olarak bilinen yöntemi kullandı. Bu yöntemde laboratuvar ortamında üretilen ve kısırlaştırılan erkek sinekler doğaya salınıyor. Dişi sinekler genellikle yalnızca bir kez çiftleştiği için kısır erkeklerle çiftleşmeleri üremeyi engelliyor ve zaman içinde yabani popülasyonun azalmasını sağlıyor.
USDA ve eyalet yetkilileri, mevcut salgında da kısır sinek salımlarını, hayvan hareketlerinin denetlenmesini, saha taramalarını ve enfekte bölgelerdeki gözetimi kullanıyor. Yaban hayatında yeni vakaların ortaya çıkması, takibi ve kontrolü çiftlik hayvanlarına kıyasla daha zor bir mücadele anlamına geliyor.
Yetkililer avcılara ve arazi sahiplerine, hayvanlarda iyileşmeyen veya büyüyen yaralar, kötü kokulu akıntılar ve yaraların içinde görülen larvalar gibi belirtilere karşı dikkatli olmaları çağrısı yaptı. Şüpheli durumlarda hayvanların veteriner hekimlere veya ilgili hayvan sağlığı birimlerine bildirilmesi isteniyor.
İnsan sağlığı açısından ne anlama geliyor?
Parazitin insanları da enfekte edebilmesi endişe yaratsa da mevcut veriler, ABD genelindeki halk için riskin çok düşük olduğuna işaret ediyor. CDC’ye göre enfeksiyon, doğrudan insandan insana ya da enfekte hayvandan insana bulaşmıyor ancak paraziti taşıyan sineğin yumurtalarını yaraya veya uygun bir vücut açıklığına bırakmasıyla ortaya çıkıyor.
ABD Tarım Bakanlığı, vida kurdunun gıda güvenliği açısından bir tehdit oluşturmadığını belirtiyor. Parazit canlı hayvanların dokularına yerleşiyor; ticari et ürünleri ise denetimlerden geçiriliyor ve enfekte hayvanların gıda zincirine girmesinin önlenmesi amaçlanıyor.
Bununla birlikte, yaban hayatındaki ilk doğrulanmış vaka, salgının coğrafi yayılımını izlemenin önemini artırdı. Yetkililer, yeni tespitlerin parazitin kontrol altına alınmasına yönelik stratejilerin güncellenmesinde belirleyici olacağını değerlendiriyor.