- CENTCOM, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası kabul gören geçiş hatlarının İran tarafından döşendiği belirtilen mayınlardan temizlendiğini açıkladı.
- ABD, operasyon sürecinde yaklaşık 1.500 ticari geminin güvenli geçişine yardımcı olduğunu ve yaklaşık 750 milyon varil ham petrolün taşındığını bildirdi.
- Mayınların temizlendiği açıklansa da Hürmüz'deki ticari gemi trafiği normal seviyelerin oldukça altında seyrediyor. Reuters'a göre 27 Ağustos'ta yalnızca 10 emtia gemisi geçişi kaydedildi.
- Tahran, Hürmüz'ün yeniden açılması için savaşın sona ermesi, ABD ablukasının kaldırılması, yaptırımların kaldırılması ve tazminat gibi şartlar öne sürüyor.
ABD mayın temizleme operasyonunu tamamladı
Hürmüz Boğazı'ndaki savaşın en kritik başlıklarından biri olan deniz mayınlarının temizlenmesi konusunda Washington'dan önemli bir açıklama geldi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'nın uluslararası denizcilik hatlarına döşendiği belirtilen mayınları temizlediğini açıkladı.
Cooper, operasyonun aylar önce İran Devrim Muhafızları tarafından döşendiği belirtilen mayınlara karşı yürütüldüğünü söyledi. Operasyonda ABD Donanması'na bağlı özel kuvvetler, dalgıçlar ve farklı askeri unsurların görev aldığı bildirildi.
Washington, operasyonu Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığının güvenliği açısından önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriyor.
1.500 ticari geminin geçişine yardım edildi
CENTCOM'a göre mayın temizleme çalışmaları devam ederken ABD güçleri yaklaşık 1.500 ticari geminin geçişine yardımcı oldu.
Bu gemiler aracılığıyla yaklaşık 750 milyon varil ham petrolün taşındığı belirtildi.
Bu rakam, Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji ticareti açısından ne kadar kritik olduğunu da ortaya koyuyor.
Ancak mayınların temizlenmiş olması, bölgedeki ticari deniz trafiğinin savaş öncesindeki seviyesine döndüğü anlamına gelmiyor.
Hürmüz’de gemi trafiği hâlâ düşük
Reuters'ın Kpler verilerine dayandırdığı son verilere göre 27 Ağustos'ta Hürmüz Boğazı'ndan 10 emtia gemisi geçti.
Bu sayı bir önceki gün kaydedilen 8 geçişin üzerinde olsa da 10 günlük hareketli ortalama olan 15 geminin altında kaldı. Bazı gemilerin transponderlerini kapatması nedeniyle gerçek trafiğin daha yüksek olabileceği de belirtiliyor.
Dolayısıyla ABD'nin “mayınlar temizlendi” açıklamasına rağmen ticari gemicilik açısından normalleşme henüz tamamlanmış değil.
Asıl tehdit yalnızca mayınlar değil
Hürmüz Boğazı'ndaki risk, deniz mayınlarının temizlenmesiyle tamamen ortadan kalkmış sayılmıyor.
Bölgede devam eden savaş nedeniyle gemiler açısından füze, insansız hava aracı ve diğer askeri tehditler de bulunuyor.
Bazı ABD müttefikleri de boğazın tamamının mayınlardan arındırıldığı konusunda daha temkinli değerlendirmeler yapıyor. Bu nedenle Washington'ın açıklaması, sahadaki tüm risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
İran Hürmüz için farklı bir denklem kuruyor
ABD'nin “geçiş hatları açık” açıklaması ile İran'ın Hürmüz'e ilişkin yaklaşımı arasında önemli bir fark bulunuyor.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için şartlar hazırladığını açıkladı.
Reuters'a göre İran'ın talepleri arasında bölgedeki savaşın sona ermesi, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasının kaldırılması, ekonomik yaptırımların kaldırılması ve İran'a tazminat ödenmesi bulunuyor.
İran ayrıca Umman ile İran ve Umman karasularından geçecek geçici bir deniz koridoru konusunda görüşmeler yürütüyor.
Washington ile Tahran arasında Hürmüz pazarlığı
Ortaya çıkan tablo, Hürmüz Boğazı'nın yalnızca askeri bir mesele olmaktan çıktığını gösteriyor.
Washington, uluslararası geçiş hatlarının güvenliğini sağladığını ve ticari gemilerin geçişine imkan verdiğini savunuyor.
Tahran ise boğazın savaş sonrası düzeninin İran'ın güvenlik ve ekonomik talepleri karşılanmadan şekillenemeyeceğini söylüyor.
Bu nedenle mayın temizleme operasyonu, bir yandan deniz güvenliği açısından önemli bir gelişme olurken diğer yandan Hürmüz'ün savaş sonrasında kimin kontrolünde ve hangi şartlarla işletileceği tartışmasını daha da önemli hale getiriyor.
Hürmüz'de yeni dönem mi başlıyor?
ABD'nin mayın temizleme operasyonunu tamamladığını açıklaması, savaşın deniz boyutunda önemli bir aşamaya işaret ediyor.
Ancak boğazdan geçen gemi sayısının hâlâ düşük olması, deniz taşımacılığının tamamen normale dönmediğini gösteriyor.