- ABD yönetimi, savaşta zarar gören Orta Doğu enerji altyapısının onarılması için 5 milyar dolarlık yeni bir fon kurulmasını önerdi.
- Washington'ın 5 milyar dolarlık katkısına Körfez ve bölgedeki sekiz ülkenin de eş finansman sağlaması ve toplam 10 milyar dolarlık bir fon oluşturulması planlanıyor.
- Petrol ve doğal gaz taşımacılığında Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltacak alternatif enerji güzergahları ve altyapılar geliştirmek.
- Suudi Arabistan ve BAE'nin de aralarında bulunduğu ülkelerle görüşmeler sürüyor; fonun şartları henüz kesinleşmiş değil ve Reuters, WSJ'nin haberini bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtiyor.
Wall Street Journal'ın ABD ve Orta Doğulu yetkililer ile incelediği belgelere dayandırdığı haberine göre Trump yönetimi, İran savaşı sırasında zarar gören enerji tesislerinin yeniden inşasına destek olmak amacıyla 5 milyar dolarlık bir yatırım fonu kurulmasını önerdi.
Planın temel amaçlarından biri, Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz ihracatında Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltmak. Savaş sırasında bölgedeki petrol sahaları, rafineriler, boru hatları ve doğal gaz tesislerinin zarar görmesi, enerji arzının güvenliği konusundaki endişeleri artırdı.
Reuters da WSJ'nin haberini doğrulayarak ABD yönetiminin 5 milyar dolarlık bir fon önerdiğini aktardı ancak haberin içeriğini bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi.
Sekiz ülkeden eş finansman bekleniyor
ABD'nin önerisine göre Washington'ın 5 milyar dolarlık katkısına sekiz Orta Doğu ülkesinin de benzer miktarda kaynak sağlaması hedefleniyor.
Plan kapsamında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Irak ve Ürdün'ün katkı vermesi öngörülüyor. Böylece toplam büyüklüğü 10 milyar dolara ulaşabilecek bir yatırım mekanizması oluşturulması planlanıyor.
Fonun ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu (DFC) tarafından yönetilmesi öngörülüyor. Kurum, özel sektörle ortaklık kurarak ABD'nin ekonomik ve ulusal güvenlik hedefleriyle bağlantılı yurt dışı yatırımlara finansman sağlıyor.
Hedef Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltmak
Önerinin arkasındaki temel hedeflerden biri, Körfez'deki enerji akışının tek bir stratejik deniz geçişine aşırı bağımlı olmasının yarattığı riski azaltmak.
Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve doğal gaz taşımacılığı, savaş sırasında ciddi güvenlik riskleriyle karşı karşıya kaldı. Washington'ın önerdiği fonun, enerji tesislerinin yanı sıra petrol ve doğal gazın alternatif güzergahlardan taşınmasına imkan sağlayacak altyapı yatırımlarını desteklemesi bekleniyor.
Bu yaklaşım, Körfez ülkelerinin savaş sırasında ortaya çıkan enerji altyapısı ve ulaşım sorunlarına karşı daha dayanıklı bir sistem oluşturmasını amaçlıyor.
Milyarlarca dolarlık hasar oluştu
İran ile yaşanan yedi aylık savaşın bölgedeki enerji altyapısında ciddi hasara yol açtığı bildiriliyor. Enerji tesislerinin yeniden inşasının mühendislik, inşaat, ekipman ve malzeme açısından onlarca milyar dolarlık maliyet yaratabileceği değerlendiriliyor.
Önerilen 5 milyar dolarlık ABD katkısı bu nedenle bölgedeki toplam yeniden yapılanma ihtiyacının yalnızca bir bölümünü karşılayacak bir başlangıç finansmanı olarak değerlendiriliyor.
Bazı ülkeler planın zamanlamasını sorguluyor
WSJ'nin aktardığı bazı Orta Doğulu yetkililer, İran'la kalıcı bir barış anlaşması bulunmadan enerji altyapısının yeniden inşa edilmesinin risk taşıdığı görüşünü dile getirdi.
Bu görüşe göre yeni kurulan tesisler, İran ile çatışmanın yeniden tırmanması halinde tekrar füze veya insansız hava aracı saldırılarının hedefi olabilir. Dolayısıyla fonun oluşturulması kadar, yeniden inşa edilen altyapının uzun vadede korunmasını sağlayacak güvenlik düzenlemeleri de önem taşıyor.
Fon henüz kesinleşmiş değil
ABD yönetiminin önerisi şu aşamada kesinleşmiş bir uluslararası anlaşma niteliğinde değil. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere bölge ülkeleriyle görüşmelerin sürdüğü, fonun yapısı ve katılım şartlarının müzakereler sırasında değişebileceği bildiriliyor.
Reuters'ın aktardığına göre, hangi ülkelerin nihai olarak plana katılacağı ve fonun ne zaman hayata geçirileceği de henüz netlik kazanmış değil.