- ABD’nin İran savaşına ilişkin askerî harcamaları 47 milyar doları aştı. Yeni tahmin, temmuzdaki 37,5 milyar dolarlık rakamdan yüzde 25’ten fazla yüksek.
- Kullanılan mühimmatın yerine konulması için 29 milyar dolardan fazla, kaybedilen askerî ekipman ve platformların yenilenmesi için 6 milyar doların üzerinde harcama öngörülüyor.
- İran’ın füze ve İHA saldırılarında hasar gören ABD üslerinin onarım maliyetlerinin tahmine tam olarak yansıtılmadığı belirtiliyor.
- Savaşın maliyeti ve enerji fiyatlarına etkisi, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluklarını korumaya çalıştığı 3 Kasım ara seçimleri öncesinde Trump yönetiminin gündemindeki önemli sorunlardan biri haline geldi.
Reuters’ın Pentagon verilerine dayandırdığı habere göre, ABD ordusunun İran savaşına ilişkin harcamaları 47 milyar doları geçti. Savunma Bakanı Pete Hegseth, temmuz ayında savaşın maliyetini 37,5 milyar dolar olarak açıklamıştı. Yeni tahmin, önceki rakamdan yüzde 25’ten fazla yüksek.
Pentagon’un son hesaplaması kamuoyuna resmen açıklanmadı. Reuters’ın ulaştığı verilere ilişkin yorum talebine Savunma Bakanlığı da hemen yanıt vermedi. CBS News’in ayrı olarak elde ettiği Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tahmini ise savaşın maliyetini ekim ortası itibarıyla yaklaşık 47,1 milyar dolar olarak hesapladı.
Söz konusu rakam, yalnızca savaşın bugüne kadarki mali yükünü değil, kullanılan silahların ve kaybedilen askerî donanımın yerine konulması için gereken kaynakları da içeriyor. Ancak hasar gören ABD üslerinin onarımına ilişkin maliyetlerin hesaba ne ölçüde dahil edildiği belirsiz.
En büyük kalem mühimmatın yenilenmesi
Pentagon’un hesaplamasında en yüksek harcama kalemini, savaş sırasında kullanılan mühimmatın yeniden tedarik edilmesi oluşturuyor.
Mühimmat maliyetinin büyüklüğü, savaşın yalnızca operasyonlar sırasında yapılan harcamalardan ibaret olmadığını gösteriyor. Kullanılan silahların yeniden üretilmesi ve stokların tamamlanması, çatışmalar sona erse bile ABD bütçesi üzerinde yük oluşturmaya devam edebilir.
Buna ek olarak askerlerin desteklenmesi, hava operasyonları, nakliye, iletişim ve siber destek gibi operasyonel giderler de toplam maliyet içinde yer alıyor. CBS News’in aktardığı CENTCOM hesabında, bu tür ek operasyonel maliyetler yaklaşık 11,9 milyar dolar olarak gösterildi.
ABD’nin ilk savaş planı değişmek zorunda kaldı
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’le birlikte şubat ayında İran’a karşı savaşı başlatırken çatışmanın kısa süreceğini öngörmüştü. İlk aşamadaki askerî strateji, İran’ın hava savunma sistemlerini ve diğer savunma kapasitesini pahalı, yüksek hassasiyetli füzelerle hedef alarak sonraki aşamalarda daha ucuz mühimmat kullanabilmek üzerine kuruluydu.
Ancak nisan ayında sağlanan ateşkes, İran’a yer altındaki silah depolarına yeniden erişme ve bazı savunma sistemlerini faaliyete geçirme fırsatı verdi. Reuters’ın haberine göre bu gelişme, İran’ın daha önce erişilemeyen füze ve insansız hava aracı kapasitesinin bir bölümünü yeniden devreye sokmasına imkân tanıdı.
Bu durum, ABD’nin operasyonlarını yürütme biçimini ve mühimmat ihtiyacını etkileyen faktörlerden biri oldu. Uzayan çatışmalar, başlangıçta kısa süreceği varsayılan bir operasyonun maliyetinin giderek yükselmesine yol açtı.
Hasar gören üslerin faturası belirsizliğini koruyor
Pentagon’un açıkladığı tahminin en dikkat çekici sınırlamalarından biri, İran’ın füze ve İHA saldırılarında hasar gören ABD askerî üslerinin onarım maliyetlerinin açık biçimde hesaplanmamış olması.
Reuters’ın incelediği veriler, bu onarımlar için gereken toplam kaynağın mevcut maliyet tahminine tam olarak yansıtılmadığını gösteriyor. Dolayısıyla 47 milyar doları aşan rakam, savaşın ABD’ye getirdiği bütün ekonomik yükü kapsamıyor olabilir.
Üslerin onarımı, kaybedilen ekipmanların yenilenmesi ve mühimmat stoklarının tamamlanması gibi kalemler, savaşın bütçe üzerindeki etkisinin çatışmaların yoğunluğuna ve süresine bağlı olarak artabileceği anlamına geliyor.
Savaşın faturası ara seçimler öncesinde Trump’ı zorluyor
Maliyetteki artış, ABD’de 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde siyasi açıdan da önem taşıyor. Cumhuriyetçiler, Temsilciler Meclisi ve Senato’daki dar çoğunluklarını korumaya çalışırken savaşın ekonomik etkileri seçmenlerin gündeminde öne çıkıyor.
Reuters’a göre küresel enerji fiyatlarındaki artış, Cumhuriyetçi adaylara yönelik desteği olumsuz etkiledi ve Trump’ın kamuoyu desteği üzerindeki baskıyı artırdı. Bu nedenle savaşın maliyeti, yalnızca Pentagon’un bütçe planlaması açısından değil, Kongre’deki güç dengeleri bakımından da kritik bir konu haline geldi.
Savaşın maliyetine ilişkin rakamların kamuoyuna açıklanması, yönetimin askerî stratejisi ve çatışmanın ne zaman sona ereceği konusundaki tartışmaları da yoğunlaştırabilir. Özellikle üslerin onarımı ve silah stoklarının yenilenmesi için ek kaynak gerekmesi, mevcut tahminin ilerleyen dönemde yeniden yükselmesi ihtimalini gündemde tutuyor.
Washington yeni operasyon ihtimalini de değerlendiriyor
Trump yönetimi, İran’ın petrol gelirlerini kısıtlamayı hedefleyen deniz ablukası uygularken askerî operasyonların yeniden başlatılabileceği ihtimalini de gündemde tutuyor. Reuters’a konuşan ve isimleri açıklanmayan ABD’li yetkililer, Pentagon’un talimat verilmesi halinde daha yoğun çatışmalara dönülmesi için hazırlık yaptığını bildirdi. Trump da ara seçimlerden sonra İran’la bir anlaşmaya varılamaması halinde yeni saldırılar düzenlenebileceği ihtimalini dile getirdi.
Bu koşullarda savaşın toplam maliyetinin ne seviyeye ulaşacağı, çatışmaların sürüp sürmeyeceğine ve ABD’nin askerî operasyonlarının kapsamına bağlı olacak.
Şimdilik Pentagon’un 47 milyar doları aşan tahmini, ABD’nin İran savaşına ilişkin mali yükünün temmuz ayında açıklanan rakamdan çok daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Üslerin onarımı gibi bazı giderlerin belirsiz kalması ve mühimmat stoklarının yeniden oluşturulması ihtiyacı ise nihai faturanın henüz netleşmediğine işaret ediyor.