- ABD'de işsizlik maaşı başvuruları geçen hafta 8.000 artarak 247.000'e yükseldi ve son 8 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
- Bu artışa rağmen, haftalık başvurular COVID-19 sonrası dönemdeki tarihsel olarak sağlıklı aralıkta (200.000-250.000) kalmaya devam ediyor.
- Birçok şirket, Trump'ın gümrük tarifesi duyuruları nedeniyle 2025 satış ve kar beklentilerini düşürdü.
- Fed Başkanı Jerome Powell, yüksek işsizlik ve enflasyon potansiyelinin arttığını belirtti.
ABD Çalışma Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkedeki işsizlik maaşı başvurularının geçen hafta 8.000 artarak 247.000'e yükseldiğini bildirdi. Bu rakam, geçtiğimiz Ekim ayının başından bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.
Analistler 237.000 yeni başvuru bekliyorlardı. Haftalık işsizlik başvuruları, ABD'deki işten çıkarmaların göstergesi olarak kabul ediliyor ve COVID-19'un beş yıl önce ekonomiyi sarsarak milyonlarca işi yok etmesinden bu yana çoğunlukla tarihsel olarak sağlıklı bir aralıkta (200.000 ila 250.000 arasında) seyrediyordu.
Birçok şirket, son kazanç raporlarında, Başkan Donald Trump'ın şaşırtıcı gümrük tarifesi duyurularını gerekçe göstererek 2025 yılı satış ve kar beklentilerini düşürdü veya hiç rehberlik yayınlamadı.
Trump, birçok gümrük tarifesi tehdidini askıya almasına veya geri çekmesine rağmen, tarifelerin tetikleyeceği küresel ekonomik yavaşlamanın güçlü ABD işgücü piyasasını bozabileceği endişeleri devam ediyor.
Mayıs başında, Federal Rezerv, geçen yıl sonunda üç kez faiz indirimine gitmesinin ardından gösterge borç verme oranını üst üste üçüncü toplantıda %4,3'te tuttu.
Fed Başkanı Powell'dan değerlendirme
Fed Başkanı Jerome Powell, hem yüksek işsizlik hem de enflasyon potansiyelinin arttığını söyledi. Bu, merkez bankasının fiyatları kontrol etme ve işsizliği düşük tutma şeklindeki çifte görevini karmaşıklaştıran alışılmadık bir kombinasyon. Powell, gümrük tarifelerinin tüketici ve işletme güvenini olumsuz etkilediğini belirtti.
İşgücü piyasasında karışık sinyaller
Hükümet, bu haftanın başlarında ABD'deki iş ilanlarının Nisan ayında beklenmedik bir şekilde arttığını bildirmişti. Ancak diğer veriler, Amerikalıların işgücü piyasası konusunda daha az iyimser olduğunu gösterdi.
Salı günü yayınlanan bir rapor, Amerikalıların işlerini bırakma sayısının (beklentilerine güvenin bir işareti) düştüğünü, işten çıkarmaların ise arttığını gösterdi. Ayrıca, işgücü piyasasının 2021-2023 işe alım patlamasından bu yana soğuduğuna dair bir başka işaret olarak Çalışma Bakanlığı, işsiz her kişi başına bir iş ilanının düştüğünü bildirdi. Aralık 2022 gibi yakın bir tarihte, işsiz her Amerikalı başına iki boş pozisyon bulunuyordu.
Yaklaşan istihdam raporu ve ekonomik büyüme
Çalışma Bakanlığı'nın daha kapsamlı aylık istihdam raporu Cuma günü yayınlanacak. Analistler, ABD'li işverenlerin Mayıs ayında sadece 130.000 yeni iş eklemesini bekliyor; bu rakam Nisan ayındaki 177.000'den daha düşük.
Hükümet, 2025'in ilk çeyreğinde ABD ekonomisinin yıllık %0,2 oranında küçüldüğünü tahmin etmişti. Bu, ilk tahminine göre hafif bir yükseltme. Büyüme, ABD'deki şirketlerin Trump'ın büyük gümrük tarifeleri yürürlüğe girmeden önce yabancı malları ülkeye sokmaya çalışması nedeniyle ithalattaki artışla yavaşlamıştı.
Trump, ABD imalat sektörünü canlandırmak için ithalat vergilerini önemli ölçüde artırarak küresel ekonomiyi yeniden şekillendirmeye çalışıyor. Başkan ayrıca federal hükümetin iş gücünü büyük ölçüde azaltmaya çalıştı, ancak bu kesintilerin çoğu mahkemelerde ve Kongre'de itiraz ediliyor.
Şirketlerden işten çıkarma haberleri
Ambalajlı tüketim malları şirketi Procter & Gamble, Perşembe günü erken saatlerde yaptığı bir düzenleyici başvuruda, iki yıllık yeniden yapılanma planının bir parçası olarak (imalat dışı işgücünün yaklaşık %15'i olan) 7.000 kişiyi işten çıkarmayı beklediğini bildirdi.
Bu yıl işten çıkarmaları duyuran diğer şirketler arasında Workday, Dow, CNN, Starbucks, Southwest Airlines, Microsoft ve Facebook'un ana şirketi Meta yer alıyor.
İşsizlik başvurularının ortalaması
Daha değişken dönemlerde haftalık dalgalanmaları dengeleyen dört haftalık işsizlik başvuruları ortalaması, 4.500 artarak 235.000'e yükseldi; bu, Ekim ayının sonundan bu yana kaydedilen en yüksek seviye. 24 Mayıs haftası için işsizlik maaşı alan Amerikalıların toplam sayısı ise 3.000 azalarak 1.9 milyona geriledi.