- ABD’li eski başmüzakereci Alan Eyre, “İran kazanıyor” değerlendirmesi yaptı.
- Eyre, İran’ın saldırıları absorbe ederek caydırıcılığını koruduğunu vurguladı.
- Eyre, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün kritik avantaj sağladığı belirtti.
- Eski diplomat, Savaşın “yavaş ve çirkin” bir şekilde sona erebileceğini belirtti.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı geniş çaplı hava saldırıları dördüncü haftasına girerken, Washington’daki değerlendirmeler dikkat çekici bir yönde şekilleniyor. ABD merkezli PBS kanalında yayımlanan NewsHour programına katılan uzmanlar, sahadaki askeri tabloyu ve diplomatik çıkmazı masaya yatırdı.
Programda konuşan Alan Eyre, savaşın gidişatına dair ezber bozan bir değerlendirme yaptı. İran’ın yoğun bombardımana rağmen ayakta kaldığını belirten Eyre, “Paradoksal bir biçimde İran kazanıyor” diyerek mevcut dengenin Tahran lehine işlediğini ifade etti.
Statüko İran’ın lehine
Eyre’e göre İran’ın temel stratejisi, doğrudan büyük bir karşılık vermek yerine saldırıları absorbe ederek kritik kozlarını korumak. Bu noktada en önemli unsur ise Hürmüz Boğazı üzerindeki baskı.
İran’ın boğaz üzerindeki kontrol kapasitesini sürdürmesi, küresel enerji akışını tehdit ederek ekonomik dengeleri etkiliyor. Eyre, bu durumun ABD üzerindeki baskıyı artırdığını ve mevcut statükonun büyük ölçüde İran’ın avantajına olduğunu vurguladı.
Ateşkes neden zor?
Eyre, taraflar arasında dolaşan barış planlarının gerçekte bir uzlaşıdan çok “kırmızı çizgilerin test edilmesi” anlamına geldiğini belirtti. İran’ın ateşkese yanaşmamasının temel nedeni ise Hürmüz üzerinden elde ettiği stratejik avantajı kaybetme riski.
ABD açısından ise net bir askeri zafer ilan edilmeden geri adım atmanın siyasi maliyeti bulunuyor. Bu nedenle tarafların kısa vadede doğrudan müzakereye oturması beklenmiyor.
“Yavaş ve çirkin” bir son
Savaşın nasıl biteceğine dair öngörüsünü de paylaşan Eyre, dikkat çekici bir senaryo çizdi. Buna göre Donald Trump yönetimi bir noktada zafer ilan edebilir, ardından saldırılar kademeli olarak durdurulabilir.
Ancak bu süreç resmi bir barış anlaşmasıyla değil, sahadaki gerilimin düşmesiyle sonuçlanacak. Eyre, bu durumu “yavaş ve çirkin bir son” olarak tanımladı.
Orta Doğu’da yeni dönem
Eyre’ye göre savaşın en kalıcı etkisi, bölgesel dengelerde yaşanacak dönüşüm olacak. Enerji hatlarının kırılganlığı, askeri gücün sınırlı etkisi ve İran’ın asimetrik stratejisinin sonuç üretmesi, Orta Doğu’da yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Eyre’ye göre bu tablo, savaş sona erse bile bölgedeki gerilimin uzun süre devam edeceğine işaret ediyor.