Araştırma ve analiz departmanı Economist Intelligence Unit, seçim döneminin Afrika'da dalgalanma getirebileceği ve birçok ülkede siyasi protestolar, kitlesel gösteriler ve grev riskinin yüksek olduğu konusunda uyarıda bulundu.
Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nün (ISS) Yönetici Direktörü Fonteh Akum:
"Her şeyden önce, 2022'de kıtada gördüğümüz darbe dramasının devam edip etmeyeceği henüz belli değil."
Düşünce kuruluşu Chatham House'un Afrika Programı Başkanı Alex Vines:
"İzlenmesi gereken kilit seçimler Nijerya, Güney Afrika, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Zimbabwe'de ve bu ülkelerden bazılarında şiddet olayları yaşanması muhtemel."
Gözler Nijerya'nın 2023 seçimlerinde
Nijerya, Şubat 2023'ün sonlarında yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde gençlerin sivil ve siyasi katılım dalgasına tanık oldu. Ancak, Afrika'nın en kalabalık ülkesindeki seçimlere giden yol, siyasi şiddet ve huzursuzlukla gölgelendi.
Fonteh Akum: "Nijerya seçimleri gerçekten önemli çünkü kıtadaki en büyük ekonomilerden biri ve Nijerya güvenlik sorunlarıyla boğuşuyor."
Aynı zamanda önemli siyasi partiler arasındaki güç dengesini şu ya da bu şekilde değiştirebilen Nijerya'daki gençler açısından da önem teşkil ediyor.
Fonteh Akum:
"217 milyonluk ülkede siyasi atmosfer Şubat seçimleri öncesi gergin. Görevdeki Cumhurbaşkanı Muhammadu Buhari, iki dönem görev yaptıktan sonra tekrar aday olmayacak. Dolayısıyla bu seçimlerde devlet başkanının değişecek olması ayrıca önemli."
İktidardaki Tüm İlericiler Kongresi partisi ile en büyük muhalefet partisi olan Halkın Demokratik Partisi seçimlerde karşı karşıya gelecek.
Ancak Akum, üçüncü bir adayın yarışmayı önemli ölçüde etkileyebileceğini kaydetti. Bir iş adamı ve İşçi Partisi'nin başkan adayı olan Peter Obi, genç Nijeryalılardan büyük destek görüyor.
Krizler devam ediyor
Akum, Batı Afrika'nın artan istikrarsızlık ve şiddet içeren aşırıcılığın yayılmasıyla damgasını vurduğunu söyledi.
Sahel ülkeleri Burkina Faso ve Mali'de yakın zamanda darbe gerçekleşti. Darbenin ardından demokratik geçişlerinin nasıl gelişeceği önemli.
Alex Vines'a göre kıtadaki krizler 2023'te de devam edecek. Vines, "özellikle Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki krizler şiddetini artırarak devam edebilir." ifadelerini kullandı.
Kamerun ve Nijerya'da, bu ülkelerin bazı kısımlarında büyük bir güvensizlik olduğundan, durum endişe verici olmaya devam ediyor.
Alex Vines için Etiyopya hükümeti ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) arasında Kasım 2022'de imzalanan barış anlaşmasının geçerli olup olmayacağını zaman gösterecek. Ayrıca, terörün insanları göç etmeye ittiği Kuzey Mozambik, endişe kaynağı olmaya devam ediyor.
Doğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) de sorunlu bir yer olarak görülüyor. Oradaki çatışma, dikkatleri Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 20 Aralık 2023'te yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine çekiyor.
Fonteh Akum'a göre, görevdeki DKC Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi'nin doğudaki isyancı milislerin uyguladığı şiddete ilişkin kararları seçimlerin gidişatını etkileyebilir. Ancak, tüm seçimlerde önemli olanın, seçim komisyonlarının süreçleri etkin bir şekilde yönetmesi ve seçimlere yönelik zorlukları nasıl ele aldığı olduğunu da sözlerine ekledi.
Tshisekedi'nin tekrar aday olması bekleniyor ve muhalif siyasetçi Martin Fayulu'nun meydan okumasıyla karşılaşabilir.
Güney Afrika bir yol ayrımında
Güney Afrika'da, apartheid rejiminin sona ermesinden bu yana ülkeyi yöneten iktidardaki Afrika Ulusal Kongresi (ANC), yeni yıla kısa bir süre kala ANC parti kongresinde yeni liderini seçecek.
ANC Başkanı 1994'ten beri geleneksel olarak en güçlü aday ve nihayetinde devlet başkanı olarak görüldüğü için halkın ilgisi yüksek. Güney Afrika'nın başkanlık ve parlamento seçimleri 2024'te yapılacak.
Güney Afrika Başkan Cyril Ramaphosa zorlu bir yeniden seçim savaşıyla karşı karşıyadır. Kara para aklama ve yolsuzlukla suçlanıyor ve muhalefet istifasını talep ediyor.
ANC partisi artık bir yol ayrımında. Seçimlerdeki tartışmasız gücü tehlikeye girdi. Siyasi gözlemciler, suçun yıllarca süren kötü yönetim, çelişkili politikalar ve büyük çapta yolsuzlukta yattığını söylüyor.
Zimbabve: İstikrarsızlık ve hiperenflasyon
Komşu Zimbabwe'de, eski muhalefet lideri Nelson Chamisa liderliğindeki en büyük muhalefet partisi olan ve yeni kurulan Değişim için Vatandaşlar Koalisyonu (CCC), 2023'te yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Başkan Emmerson Mnangagwa'ya karşı yarışacak gibi görünüyor.
Ancak Zimbabwe'nin iktidardaki Zimbabwe Afrika Ulusal Birliği-Yurtsever Cephesi partisinin (ZANU-PF) geçmişte kendi yönetimine yönelik meydan okumalara karşı uyguladığı gaddarlık, huzursuzluk korkularını artırıyor.
Güney Afrika ülkesi, yirmi yılı aşkın bir süredir istikrarsızlıkla boğuşuyor. Ayrıca, hiperenflasyon bir zamanlar gelişen ülkeyi yoksullaştırdı.
Yükselen enflasyon borcu artırıyor
Alex Vines:
"Afrika'nın 2022'deki COVID-19 krizinin ardından ekonomik toparlanması bir dizi şokla kesintiye uğradı. Bunlar arasında, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin küresel etkisinin de körüklediği arz kıtlıkları ve hızla yükselen enflasyon yer alıyor."
Sonuç olarak, borç geri ödemesinin birçok ülke için sorun olmaya devam ettiğini söylüyor. Buna ek olarak, şimdiye kadarki en kötü koşullar altında yüksek borçlanma maliyetleri olduğunu söyledi.
"Bu eğilim 2023'te devam edecek, ancak Afrika'da ekonomik büyüme devam edecek."
Vines'a göre Nijerya ve Güney Afrika'nın büyük ekonomileri muhtemelen daha yavaş büyüyecek, ancak emtia fiyatları, özellikle enerji ürünleri, metaller ve mineraller için yükselmeye devam edecek.
Yatırımcılar ve alıcılar da tedarik zincirlerini Rusya'dan uzaklaştırarak çeşitlendirmeye çalışıyor. Vines, aralarında Angola, Nijerya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Namibya, Tanzanya ve Zambiya'nın da bulunduğu çok sayıda ülkenin fayda sağlayacağını söyledi.