- Die Zeit, Türkiye’nin farklı aktörlerle eş zamanlı temas kurabilen esnek bir diplomasi yürüttüğünü yazdı.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Ukrayna, Rusya, ABD ve İran gibi farklı taraflarla aynı anda ilişki kurabilmesi vurgulandı.
- Antalya Diplomasi Forumu’nun, değişen küresel güç dengelerini ortaya koyduğu ifade edildi.
- Almanya ve Avrupa’nın yeni dünya düzenine uyumda geride kaldığı ve forumda sınırlı temsil edildiği eleştirildi.
Alman Die Zeit gazetesi, Türkiye’nin son yıllarda geliştirdiği dış politika yaklaşımını analiz ederek, Ankara’nın farklı aktörlerle aynı anda temas kurabilen esnek bir diplomasi yürüttüğünü yazdı. Analizde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ukrayna’dan Rusya’ya, İran’dan ABD’ye kadar çok geniş bir yelpazede eş zamanlı ilişkiler kurabildiği vurgulandı.
Gazete, bu yaklaşımı “sarkaç gibi ileri geri sallanan ama aynı anda birçok hattı açık tutan bir diplomasi” olarak tanımladı. Türkiye’nin geçmişte de küresel ölçekte yaygın bir ilişki ağı kurduğu, ancak son dönemde bu ağı daha etkin kullanarak çatışmalarda arabulucu, krizlerde ise yardım sağlayan bir aktöre dönüştüğü ifade edildi.
Antalya Diplomasi Forumu’nun yansıttığı tablo
Analizde, Antalya Diplomasi Forumu’nun (ADF) mevcut küresel güç dengelerindeki dönüşümü görünür kıldığı belirtildi. Forumda Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov gibi isimlerin de yer almasının, Türkiye’nin tüm taraflara açık diplomatik çizgisinin somut bir göstergesi olduğu kaydedildi.
“Kararlar, odada bulunanlar tarafından alınır” anlayışına atıf yapılan değerlendirmede, Antalya’daki zirvenin bu yaklaşımı yeniden teyit ettiği aktarıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın forumun açılışında Türkiye’yi “barışın anahtarı” ve organizasyonu “geleceğe dair bir umut platformu” olarak tanımladığı da hatırlatıldı.
Avrupa’ya yönelik eleştiriler ve Almanya’nın rolü
Die Zeit’in analizinde Avrupa ülkelerinin, özellikle Almanya’nın, değişen küresel düzene yeterince hızlı uyum sağlayamadığı eleştirisi öne çıktı. ABD’nin küresel rolünü kademeli olarak azaltmasıyla birlikte bölgesel aktörlerin önem kazandığı, ancak Avrupa Birliği’nin bu yeni düzende net bir pozisyon geliştirmekte zorlandığı ifade edildi.
Antalya’daki görüşmelerde AB’nin sınırlı temsil edilmesi ve büyük Avrupa ülkelerinden üst düzey katılım olmaması da dikkat çekici bir eksiklik olarak değerlendirildi. Yazıda, Türkiye’nin geniş diplomatik ağını sahaya güçlü biçimde yansıttığı, buna karşın Almanya’nın bu ağın dışında kaldığı görüşüne yer verildi.
Hessen Eyaleti Uluslararası İlişkiler Bakanı Manfred Pentz’in “daha fazla üst düzey Alman siyasetçinin forumda yer alması stratejik açıdan doğru olurdu” sözleri de hatırlatıldı.
Analiz, çarpıcı bir ifadeyle sona erdi: “Dünya Antalya’da geleceği tartışırken Almanya kapının dışında kaldı.”