Finansman erişiminde yaşanan zorluklar, kentsel dönüşüm sürecinin hızlanması kiralık konut talebinin artmasına neden oldu. Kiralık konutların talebe yeterli gelmemesi ile ev sahiplerinin ‘mükemmel’ kiracı arayışı da artıyor. Eskiden kimlik, depozito ve ilk kira bedeli ile ev tutulurken artık hikaye bambaşka bir yere evrildi.
Ev sahiplerinin talebi bitmiyor
Artık ev sahipleri, kiracının ne iş yaptığının yanı sıra o işte ne kadar süredir çalıştığını, maaş bordrosu, banka hesap hareketleri ve Findeks kredi notunu da talep etmeye başladı.
Bazı ilanlarda ise bir yıllık peşin kira, kefil ya da fahiş depozito beklentileri artık sıradan bir dayatma hâline geldi.
Ev sahipleri aynı zamanda kiracının eski ev sahibi ile iletişim kurmaya çalışarak evi tutacak olan kişi hakkında daha detaylı bilgi almaya çalışıyor. Adayın evcil hayvan besleyip beslemediği de ev sahiplerinin araştırmaları arasında oluyor.
Gayrimenkul uzmanı Murat Gözüpek, eskiden mülk sahipleri için düzenli bir gelir beyanı yeterli olurken şu anda ciddi güven problemlerinin yaşandığını belirtti. Gözüpek, cümlelerini şu şekilde devam ettirdi:
“Artık mülk sahipleri, evlerini bir yatırım aracı olarak güvence altına almak istiyor ve sıfır riskle hareket etmeye çalışıyor. Kentsel dönüşümle birlikte artan talep de ev sahiplerinin elini güçlendirdi. Arzın bu kadar kısıtlı olduğu bir ortamda, ne yazık ki kuralları tamamen mal sahibi koyar hâle geldi"
Ev sahiplerinin talep ettiği evraklar şu şekilde:
- Maaş bordrosu ve SGK hizmet dökümü
- Banka hesap hareketleri
- Kredi notu (Findeks) ve kredi kartı limit bilgisi)
- Devlet memuru kefil ve kefilin gelir belgeleri
- Önceki ev sahibinden yazılı veya sözlü referans
- Birkaç aylık veya bir yıllık peşin kira dayatması
- Yüksek depozito bedelleri
- Evcil hayvan bulunmadığına ilişkin bağlayıcı taahhütnameler
Kiracılar mağdur olurken ev sahiplerinin yaşadığı mağduriyetler de görmezden gelinemeyecek düzeyde. Ev sahibi Ahmet Cantanır, mülk sahiplerinin neden katılaştığı ile ilgili şunları söyledi:
“Kiracım ilk birkaç ay düzenli ödedikten sonra bahaneler üretmeye başladı. Tam bir yıl boyunca evimde bedava oturdu. Ne kiramı alabildim ne de yasal olarak hemen çıkarabildim. Mahkeme süreçleri zaten yıllar sürüyor. Bu süreçte hem maddi hem manevi olarak tükendim. Şimdi yeni birine evimi verirken elbette en ince ayrıntısına kadar araştıracağım. İnsanlar bize kızıyor ama kimse bana haksızsın demesin. Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yiyor.”
İstenilen şartlar yasal mı?
Konunun yasal boyutunu değerlendiren Avukat Volkan Karabağ, ortadaki derin çelişkiye dikkati çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Ev sahibinin mülkünü koruma güdüsü ve kiraya verme konusundaki anayasal ‘sözleşme serbestisi’ elbette hukuken anlaşılabilir. Ancak, talep edilen bilgi ve belgelerin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile özel hayatın gizliliği sınırlarını aşmaması gerekiyor. Kiracı adayları, paylaşmak istemedikleri kredi kartı limiti, detaylı banka dökümü gibi hassas verileri vermeye kesinlikle zorlanamaz. Fakat ev bulmaya çalışan vatandaş çaresiz kalıyor ve barınma ihtiyacı uğruna bu zorlu mülakat çarkından geçmek mecburiyetinde bırakılıyor”