Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya'nın GCAP kapsamında Tempest programında ilerlemesine karşılık Fransa kendi savaş uçağını geliştirmeye hazırlanırken, Almanya'nın GCAP'e katılma ihtimali değerlendiriliyor.
The Guardian'ın haberine göre Avrupa'daki savunma şirketleri, kıtanın sınırlı sipariş hacmi nedeniyle birden fazla 6. nesil savaş uçağı programının ekonomik açıdan sürdürülebilir olup olmayacağını tartışıyor.
Fransa ve Almanya'nın FCAS projesi dağıldı
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz, iki ülke arasında 2018'den bu yana yürütülen Future Combat Air System (FCAS) projesinin geleceği konusunda yaşanan anlaşmazlıkların ardından haziran ayında ortak projeyi sonlandırdı.
Projenin temel anlaşmazlıklarından biri, Fransız Dassault Aviation ile Almanya merkezli Airbus Defence and Space arasında uçağın liderliği ve iş paylaşımı konusunda yaşandı.
Fransa'nın ayrıca uçak gemilerinde kullanılabilecek daha küçük bir savaş uçağı istediği, Almanya'nın ise uçak gemisine sahip olmadığı için bu gereksinime karşı çıktığı aktarıldı.
Fransız motor üreticisi Safranın Almanya merkezli MTU Aero Engines ile savaş uçağı motoru geliştirmeye yönelik ortak çalışmayı sona erdireceğini açıklaması da FCAS'ın dağılma sürecindeki son gelişmelerden biri oldu.
Almanya'nın GCAP'e katılması gündemde
FCAS'ın sona ermesinin ardından Almanya'nın kendi 6. nesil savaş uçağını geliştirmesi veya Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen Global Combat Air Programme (GCAP) projesine katılması seçenekleri gündeme geldi.
GCAP kapsamında geliştirilen Tempest'in 2035 yılı civarında hizmete girmesi hedefleniyor. Programın Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen ortak girişimi Edgewing üzerinden ilerlemesi planlanıyor.
Leonardo Üst Yöneticisi Lorenzo Mariani, Almanya'nın programa katılmasının olumlu olacağını ve Avrupa'nın mali açıdan en güçlü ülkelerinden biri olarak önemli katkı sağlayabileceğini ifade etti. Ancak yeni bir ortak ülkenin programa dahil olmasının gecikme riskini de artırabileceği belirtildi.
Airbus Defence and Space Üst Yöneticisi Michael Schoellhorn da şirketin önemli bir iş payı ve liderlik rolü üstlenebileceği bir programa dahil olmaya açık olduğunu söyledi.
Avrupa'da üç farklı savaş uçağı ihtimali
Avrupa savunma sanayii yöneticileri, mevcut gelişmelerin kıtada üç farklı 6. nesil savaş uçağı programının ortaya çıkmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Fransa'nın kendi savaş uçağı projesini sürdürmesi, GCAP kapsamında Tempest'in geliştirilmesi ve Almanya'nın ayrı bir program başlatması halinde Avrupa'nın üç farklı 6. nesil savaş uçağına sahip olması mümkün hale gelebilir.
Ancak savunma sanayii uzmanları, Avrupa ülkelerinin tek başına sahip olduğu savaş uçağı filolarının yeni nesil bir programın ekonomik ölçeğini oluşturmak için yeterli olmayabileceğini değerlendiriyor.
Savaş uçağı programlarında sanayi açısından ekonomik başarı için yüzlerce uçaklık üretim hacminin gerektiği, yaklaşık 600 uçağın önemli bir ölçek kabul edildiği belirtiliyor. Fransa'nın envanterinde ise Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü verilerine göre 228 Rafale savaş uçağı bulunuyor.
Dassault yeni savaş uçağı için 2031'i hedefliyor
FCAS'ın sona ermesine rağmen Dassault Aviation, Fransa'nın yeni nesil savaş uçağı geliştirme çalışmalarını sürdürmek istiyor.
Dassault Aviation Üst Yöneticisi Éric Trappier, yeni nesil savaş uçağının tamamen Fransa tarafından veya farklı ortaklarla geliştirilebileceğini açıklarken, teknoloji göstericisinin ilk uçuşunun 2031 gibi erken bir tarihte gerçekleştirilmesini hedeflediklerini belirtti.
Fransa'nın mevcut Rafale platformunun da 2030'ların başında yeni radar, silah ve dijital sistemlerle geliştirileceği, uçağın düşük görünürlüklü insansız hava araçlarıyla birlikte görev yapabilecek şekilde modernize edileceği ifade edildi.
Avrupa'daki projelerde insanlı savaş uçaklarının geleceği de tartışılıyor. Mevcut yaklaşım ise 2035 sonrasında insanlı savaş uçaklarının görev yapmaya devam edeceği, ancak bu platformların daha fazla otonom ve düşük görünürlüklü insansız hava araçlarıyla birlikte kullanılacağı yönünde.
Avrupa'nın önündeki temel seçenek, ayrı savaş uçağı programları arasında rekabet oluşturmak yerine ortak teknolojiler ve üretim kapasitesi üzerinden daha geniş bir iş birliği modeli oluşturmak olarak öne çıkıyor.