- Nörolog Ali İsmailov, geçmeyen ayak üşümesinin diyabet, damar sertliği, B12 eksikliği ve tiroit gibi hastalıkların belirtisi olabileceğini açıkladı.
- Üşümeye yürürken baldır ağrısı, uyuşma ve renk değişikliği gibi bulguların eşlik etmesinin ciddi damar veya sinir rahatsızlıklarına işaret edebileceği vurgulandı.
- Tek ayakta ani soğuma ve şiddetli ağrının acil durum habercisi olduğu uyarısında bulunulurken kalıcı şikayeti olanların hekime başvurması önerildi.
Soğuk havalarda ayakların üşümesi sık karşılaşılan bir durum olsa da bu hissin uzun süre devam etmesi bazı sağlık sorunlarının belirtisi olabiliyor. Özellikle ortam sıcaklığı normal olmasına rağmen ayaklarında sürekli soğukluk hisseden kişilerde dolaşım sistemi ve sinirlerle ilgili rahatsızlıkların değerlendirilmesi gerekebiliyor. Rus nörolog Ali İsmailov, ayak üşümesinin hangi hastalıklarla ilişkili olabileceğini ve hangi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini anlattı.
Sürekli ayak üşümesi hangi hastalıkların belirtisi?
Rus haber sitesi Lenta.ru'ya konuşan Nörolog Ali İsmailov, ayaklarda geçmeyen soğukluk hissinin tek bir nedene bağlanamayacağını belirtti. Damar sertliği, diyabet, çevresel sinir hasarı ve B12 vitamini eksikliğinin bu şikayete yol açabilecek sağlık sorunları arasında bulunduğunu ifade eden İsmailov, özellikle başka belirtilerin eşlik ettiği durumlara dikkat çekti. Uzman değerlendirmesine göre ayak üşümesinin altında bazı kişilerde kan dolaşımının yetersizliği, bazılarında ise sıcaklık duyusunu taşıyan sinirlerin işlev bozukluğu bulunabiliyor.
Bu nedenle ayakların gerçekten soğuk olması ile kişinin ayaklarını soğuk hissetmesi farklı nedenlerden kaynaklanabiliyor.
Yürürken bacak ağrısı oluyorsa damar hastalığına dikkat
Ayaklarda sürekli soğukluk hissinin olası nedenlerinden biri, bacaklara kan taşıyan atardamarların daralması veya tıkanmasıyla ortaya çıkan periferik arter hastalığı.
Genellikle damar sertliğiyle ilişkili gelişen bu hastalıkta, bacaklara ulaşan kan akışı azalabiliyor. Hastalığın dikkat çeken belirtilerinden biri ise yürüyüş sırasında ortaya çıkan baldır ağrısı. Hareketle belirginleşen ağrı, dinlenmenin ardından hafifleyebiliyor.
Dolaşım bozukluğunun ilerlediği durumlarda ayaklarda renk değişikliği, bacak kıllarında azalma ve yaraların geç iyileşmesi gibi bulgular da görülebiliyor. ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsünün periferik arter hastalığına ilişkin değerlendirmelerinde de benzer belirtilere dikkat çekiliyor.
Ayaklar sıcak olduğu hâlde neden buz gibi hissedilir?
Ayak üşümesi her zaman kan dolaşımının azalmasından kaynaklanmıyor. Bazı kişilerde sorun, sıcaklık hissini beyne ileten sinirlerde ortaya çıkabiliyor. Polinöropati olarak adlandırılan çevresel sinir hasarında, ayakların sıcaklığı normal olmasına rağmen kişi yoğun bir soğukluk hissedebiliyor. Bu tabloya zaman zaman yanma, uyuşma, karıncalanma ve dokunma duyusunda azalma da eşlik edebiliyor.
Nörolog İsmailov, özellikle uzun süren ve tekrarlayan duyu değişikliklerinin sinir sistemi açısından değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Diyabet ayaklarda üşüme ve uyuşmaya neden olabilir
Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, zaman içerisinde çevresel sinirlerde hasara yol açabiliyor. Diyabetik nöropati adı verilen bu durum, özellikle ayaklarda hissizlik, yanma, karıncalanma ve sıcaklık algısında değişikliklerle kendini gösterebiliyor. Bazı hastalar ayaklarını sürekli soğuk hissederken bazıları sıcaklık değişimlerini yeterince algılayamayabiliyor.
Ancak uzmanların dikkat çektiği önemli nokta, tek başına ayak üşümesinin diyabet tanısı için yeterli olmaması. Diyabet şüphesi bulunan kişilerde hekim değerlendirmesiyle açlık kan şekeri ve HbA1c gibi testlerden yararlanılabiliyor.
Ayak parmaklarında beyazlaşma ve morarma ne anlama geliyor?
Nörolog Ali İsmailov'un dikkat çektiği bir diğer rahatsızlık ise Raynaud fenomeni. Soğuk hava veya stres gibi etkenlerle tetiklenebilen bu durumda, el ve ayak parmaklarındaki küçük damarlar geçici olarak daralabiliyor. Kan akışındaki değişim nedeniyle parmaklarda beyazlaşma, mavileşme veya yeniden ısınmayla birlikte kızarma görülebiliyor.
Her hastada aynı renk değişiklikleri ortaya çıkmasa da özellikle soğukla tetiklenen belirgin renk farklılıkları Raynaud fenomenini düşündürebiliyor. İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), bu durumun bazı kişilerde tek başına gelişebildiğini, bazı hastalarda ise başka rahatsızlıklarla ilişkili olabildiğini belirtiyor.
B12 eksikliği, kansızlık ve tiroit hastalıkları da etkili olabilir
Ayaklarda geçmeyen üşüme hissinin arkasında yalnızca damar ve sinir sistemi hastalıkları bulunmuyor.
B12 vitamini eksikliği, sinirlerin işlevini etkileyerek ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve sıcaklık duyusunda değişikliklere yol açabiliyor. Tiroit bezinin yeterli hormon üretmemesiyle ortaya çıkan hipotiroidizmde ise metabolik faaliyetlerin yavaşlaması, kişinin normal ortam sıcaklıklarında bile üşümesine neden olabiliyor.
Anemi olarak bilinen kansızlık da halsizlik ve soğuğa karşı hassasiyetle birlikte görülebiliyor. İsmailov, düşük vücut ağırlığının ve bazı kronik hastalıkların da ayakların üşümesine katkıda bulunabileceğini belirtti.
Ayak üşümesine eşlik eden bu 7 belirtiye dikkat
Uzmanların değerlendirmelerine göre ayak üşümesiyle birlikte görülen bazı değişiklikler, altta yatan sağlık sorununun belirlenmesi açısından önem taşıyor.
Özellikle şu belirtiler göz ardı edilmemeli:
- Yürürken baldır ağrısı: Hareket sırasında ortaya çıkan ve dinlenmeyle hafifleyen ağrılar.
- Sürekli uyuşma: Ayaklarda his kaybı veya dokunma duyusunda azalma.
- Yanma ve karıncalanma: Özellikle sinir hasarıyla ilişkili olabilen duyu değişiklikleri.
- Parmaklarda renk değişikliği: Beyazlaşma, morarma veya belirgin solukluk.
- Geç iyileşen yaralar: Ayaklarda uzun süre kapanmayan cilt yaraları.
- Tek ayakta belirgin soğukluk: Bir ayağın diğerinden sürekli daha soğuk olması.
- Bacak kıllarında azalma: Dolaşım bozukluğuyla birlikte görülebilen cilt ve kıl değişiklikleri.
Bu bulguların varlığı tek başına belirli bir hastalığın bulunduğunu göstermese de tıbbi değerlendirme gerektirebiliyor.
Bir ayağın aniden soğuması acil durum belirtisi olabilir
Uzmanlar, uzun süredir devam eden ayak üşümesi ile aniden ortaya çıkan belirgin soğukluğun birbirinden ayrılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle tek ayağın aniden soğumasına şiddetli ağrı, soluklaşma, uyuşma veya his kaybı eşlik etmesi, akut dolaşım bozukluğuna işaret edebiliyor.
Böyle bir durumda gecikmeden acil tıbbi değerlendirme yapılması gerekiyor. Sürekli ayak üşümesi yaşayan kişiler ise ilk aşamada aile hekimine veya iç hastalıkları uzmanına başvurabiliyor. Muayene bulgularına göre nöroloji, kalp ve damar cerrahisi ya da endokrinoloji bölümlerinde ileri inceleme yapılabiliyor.
Hekimler gerekli gördüklerinde kan şekeri, B12 vitamini, tam kan sayımı ve tiroit fonksiyonlarını değerlendiren testlerden yararlanabiliyor. Dolaşım bozukluğu şüphesinde ise damar incelemeleri gündeme gelebiliyor.
Her ayak üşümesi ciddi bir hastalığın belirtisi olmasa da şikayetin kalıcı hâle gelmesi veya ağrı, uyuşma ve renk değişikliğiyle birlikte görülmesi durumunda nedeninin araştırılması önem taşıyor.