- Ana kubbeyi korumak için kurulan çelik iskele, alev yürütmez membranla kapatılıyor.
- Kurşun kaplama sökülerek kubbedeki hasar tespit edilecek ve yapı radarlarıyla incelenecek.
- Çalışmalar boyunca Ayasofya ibadete ve ziyarete açık kalacak.
Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı koruma ve restorasyon sürecinden geçen Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde ana kubbenin güçlendirilmesi için düğmeye basıldı.
Yapının deprem güvenliğini artırmak ve iklim koşullarının mozaiklere zarar vermesini önlemek amacıyla devasa bir koruma kalkanı oluşturuluyor.
“Fatih'in emaneti Ayasofya, yaşamaya devam edecek”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya'nın ibadete açılışının 6. yılı dolayısıyla NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, mülkiyeti Fatih Sultan Mehmet'in emaneti olan eserin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kararıyla asli hüviyetine kavuştuğunu hatırlattı.
Çalışmaların bilim heyeti rehberliğinde sürdüğünü belirten Ersoy, "Medeniyetimizin en kıymetli miraslarından Ayasofya'yı bilimsel koruma anlayışıyla gelecek nesillere en güçlü şekilde aktarmaya kararlılıkla devam edeceğiz. Fatih'in emaneti Ayasofya, ezanla, duayla ve tüm ihtişamıyla ilelebet yaşamaya devam edecek." dedi.
“8 dilim membranla kapatacağız”
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Ökten ise yürütülen projenin önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Kurşun örtüyü kaldırdığımız zaman kontrollü bir ortam yaratmamız, yapıyı dış etkilerden korumamız lazım. Şimdiki aşamada çelik iskelenin üstünü 8 dilim membranla kapatacağız ve 7 gün 24 saat kontrollü, güvenli bir çalışma ortamı sağlayacağız.
Biz çeşitli taramalar ve varsayımlar üzerine bu projeyi oluşturuyoruz. Şimdi kubbenin gerçek halini göreceğiz ve adeta bir arkeolojik alan hassasiyetiyle çok nitelikli bir çalışma yapabileceğiz.
Yapı radarı tarama sistemleriyle kubbenin adeta röntgenini çekeceğiz. Bu hem bilimsel veriler hem de uygulama açısından son derece heyecan verici bir yöntem olacak."
Koruma örtüsü ve teknik hazırlıklar nasıl planlandı?
Kubbenin güçlendirilmesi için mevcut kurşun örtünün sökülmesi, yerine ileri teknoloji lifli polimer sistemi uygulanması gerekiyor.
Ancak söküm esnasında yağmur ve atmosferik şartların alttaki mozaiklere zarar vermemesi için şu teknik adımlar atıldı:
- İç mekandaki çelik iskele ramazan ayı öncesinde, kubbe üzerindeki iskele ise temmuz ayında tamamlandı.
- Çelik konstrüksiyonun üzerine serilecek örtü, uzman akademisyenler ve bilim heyeti tarafından seçildi.
- Kurşun rengiyle uyumlu olması için gri renkte tasarlanan branda, yangın riskine karşı alev yürütmez malzemeden üretildi.
- Mimar ve mühendisler tarafından yapının mevcut yük dengesi, geçici çelik yapının taşıma kapasitesi, ağırlık ve rüzgar yükü hesaplamaları yapıldı.
Minarelerde ve yer altı alanlarında son durum ne?
Restorasyon çalışmalarının sadece ana kubbeyle sınırlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Mehmet Ökten, yapının farklı noktalarında eş zamanlı işlemler yürütüldüğünü ifade etti.
Alan genelindeki diğer uygulamalar şu şekilde sıralandı:
- Beyazıt Minaresi: Güçlendirme çalışmaları tamamlandı.
- Fatih ve Mimar Sinan Minareleri: Sonraki etapta güçlendirme çalışmalarına başlanacak.
- Dış Cepheler: Cephe restorasyon işlemleri eş zamanlı olarak sürüyor.
Çalışmaların kesin bir bitiş tarihi olmadığını söyleyen Ökten, sürecin dünyadaki tarihi yapıları sürekli izleme ve bakım altında tutma konseptine uygun şekilde devam edeceğini vurguladı.